Tờ giấy sau đám tang
Anh trai tôi vốn nổi tiếng keo kiệt đến mức về quê ăn giỗ cũng mang theo hộp cơm riêng để khỏi phải góp tiền, vậy mà sau đám tang mẹ, anh đột nhiên gọi tôi vào phòng khách, đặt trước mặt một tờ giấy A4 và bảo:
"Ký đi. Em gái không nên dính vào chuyện này."
Tôi nhìn tờ giấy, rồi nhìn anh.
Bên ngoài, mấy người hàng xóm vẫn còn đứng túm tụm trước cổng, chưa ai về hết. Khói nhang từ bàn thờ mẹ vẫn vương vấn trong không khí, quện vào rèm cửa, bám vào vai áo tang của tôi.
"Cả họ ngoại đang nhìn kìa," tôi nói. "Anh định giở giấy tờ ra giữa lúc này sao?"
"Thì đằng nào cũng phải làm." Anh kéo ghế ngồi xuống, tay xoa xoa mặt bàn gỗ lim – cái bàn mẹ mua từ hồi bố còn sống. "Mẹ mất rồi, chuyện nhà phải rõ ràng. Em ký đi, anh lo hết."
Tôi không nói gì.
Vì tôi biết cái kiểu "lo hết" của anh.
Ba tháng sau, tôi sẽ ngồi trong căn phòng trọ bên kia sông, nhìn màn hình điện thoại sáng lên một tin nhắn từ ngân hàng: "Khoản vay thế chấp căn nhà 123 đường Láng đã quá hạn 90 ngày." Lúc đó tôi sẽ lật mặt sau tờ giấy này ra, đọc lại dòng chữ nhỏ xíu mà anh tưởng tôi không thấy, và bật cười thành tiếng.
Nhưng đó là chuyện của ba tháng sau.
Còn lúc này, tôi chỉ đứng đó, nhìn anh trai mình đang đóng vai người anh cả đứng ra gánh vác gia đình…
Trong khi tôi nhớ rõ, sáu tháng trước, anh mua một hộp sữa bột cho mẹ.
Hộp sữa trị giá 180 nghìn đồng.
Tối hôm đó anh nhắn tôi: "Sữa cho mẹ 180 nghìn, em chuyển anh 90 nghìn, mình chia đôi."
Tôi chuyển đúng 90 nghìn.
Không thiếu một đồng.
Vì tôi biết nếu tôi chuyển 100, anh sẽ đòi lại 10 nghìn tiền thừa. Anh là kiểu người như thế. Đi ăn giỗ bên ngoại, anh mang theo hộp cơm nhựa đựng cơm nguội với trứng chiên, ngồi vào mâm rồi bảo: "Dạ con ăn kiêng". Mâm cỗ thì anh gắp lia lịa, còn phần tiền góp giỗ thì nhất định không đưa, bảo "con đến muộn, mọi người chia rồi".
Mẹ tôi nằm viện Bệnh viện Bạch Mai tám tháng. Chạy thận ba lần một tuần. Mỗi lần tôi đưa mẹ đi, anh đều bảo bận họp. Anh đi cái xe SH trả góp mười bảy triệu, bóng loáng, dựng trước cổng bệnh viện chờ tôi đẩy mẹ ra, rồi anh bảo:
"Em đưa mẹ vào trong đi, anh đứng ngoài trông xe."
Trông xe.
Cái xe thì cần gì trông, nó có biết chạy đi đâu đâu.
"Anh ơi, tháng này tiền lọc máu…"
"Nhà không có tiền," anh nói, mắt vẫn dán vào màn hình điện thoại. "Em xem có vay được đâu thì vay. Hoặc bán cái gì đi."
Tôi đành phải cắm sổ đỏ của mình, căn hộ nhỏ hai mươi tám mét vuông tôi tự mua bằng tiền tích góp làm kế toán bốn năm, để đóng viện phí.
Anh không hỏi lấy một câu.
Mẹ mất vào lúc bốn giờ sáng ngày thứ Hai, trời chưa sáng hẳn. Tôi gọi anh, chuông đổ bảy hồi mới bắt máy.
"Mẹ mất rồi."
Đầu dây bên kia im lặng vài giây.
"Ừ. Thế em lo đám tang đi. Anh dặn này…" – giọng anh nhỏ lại, kiểu nói chuyện mờ ám – "...đừng nói với ai chuyện mẹ mất. Cứ làm gọn thôi. Báo nhiều người họ lại hỏi thăm, mình lại phải tiếp, tốn kém."
Tôi cầm điện thoại, tay lạnh ngắt, nhìn mẹ nằm đó, khuôn mặt đã bắt đầu nhợt nhạt dưới ánh đèn huỳnh quang.
"Anh có xuống đây không?"
"Anh xuống ngay. Nhưng em nhớ đấy, đừng báo ai."
Rồi anh xuống thật. Xuống sau hai tiếng. Mặc áo sơ mi trắng phẳng phiu, tóc chải gọn, đi đôi giày da sáng bóng.
Trong khi tôi vẫn mặc bộ đồ đi làm từ hôm qua.
…
"Em ngồi đi." Hùng đẩy tờ giấy về phía tôi. "Đọc rồi ký."
Tôi ngồi xuống, kéo tờ giấy lại gần. Trên đó ghi, bằng thứ chữ to đùng, dòng đầu tiên:
"GIẤY TỪ CHỐI NHẬN DI SẢN"
Tôi đọc chậm. Từng dòng một. Đúng cái kiểu tôi vẫn đọc hóa đơn ở cơ quan, dò từng con số.
Phía dưới, chỗ ký tên, có một dòng chữ nhỏ xíu, cỡ chữ mười, in mờ hơn hẳn các dòng khác, như thể được thêm vào sau cùng.
Tôi đọc dòng đó hai lần.
Rồi tôi ngẩng lên.
"Anh Hùng."
"Ừ."
"Em hỏi thật này."
Anh nhìn tôi, cặp lông mày hơi nhíu lại, kiểu người ta nhíu mày khi sắp phải nghe điều mình không muốn nghe.
"Tám trăm triệu tiền viện phí của mẹ…" – tôi nói chậm, rõ từng chữ – "...ai trả?"
Mặt anh không đổi, nhưng cổ anh hơi rụt lại, kiểu phản ứng của người vừa bị hỏi trúng chỗ đau.
"Cái đó…" Anh xua tay, giọng nhẹ đi một tông. "Cứ ký trước đã. Chuyện tiền nong tính sau."
"Tính sau là bao giờ?"
"Em này." Anh cười. Cái cười của người lớn dỗ con nít. "Mẹ mất rồi, giờ mọi thứ phải rõ ràng. Em là con gái, lấy chồng là thành người nhà người ta, dính vào chuyện nhà ngoại làm gì cho mệt. Cứ ký cho sạch, rồi anh em mình vẫn là anh em."
"Vậy còn khoản nợ?"
"Nợ gì mà nợ." Giọng anh bắt đầu gắt. "Viện phí thì bảo hiểm lo một phần, phần còn lại… thôi, anh lo."
"Anh lo bằng gì?"
"Thì…" – anh nhìn quanh, mắt lướt qua bàn thờ, qua cửa sổ, qua bất cứ đâu trừ mặt tôi – "...bán căn nhà này. Mẹ mất rồi, nhà này để làm gì. Bán đi, trả nợ, còn dư thì…"
Anh dừng lại. Không nói tiếp.
Tôi hiểu cái chỗ anh dừng lại. Chỗ "còn dư thì" đó, anh đang tính toán trong đầu rồi. Căn nhà 123 đường Láng, mặt tiền bốn mét, ba tầng, cũ nhưng vị trí đắt. Bán đi chắc cũng được vài tỷ. Trừ tám trăm triệu nợ, còn lại bao nhiêu, anh đã chia sẵn trong bụng.
Nhưng anh không biết, hoặc quên mất, rằng căn nhà đó đã được thế chấp.
Tôi biết. Vì tôi là người đi cùng mẹ ra ngân hàng Việt Tín chi nhánh Đống Đa, ký giấy tờ làm thủ tục, đứng chờ mẹ giao dịch với cô nhân viên quầy số ba. Mẹ vay tám trăm triệu, đúng bằng số tiền viện phí, vì mẹ không muốn tôi phải cắm sổ đỏ của mình thêm nữa.
"Con ơi," mẹ nói, tay nắm tay tôi, gầy đến mức tôi sờ thấy từng khúc xương. "Mẹ không muốn con khổ. Căn nhà này mẹ để lại, con đừng bán. Nhưng nếu mẹ không qua khỏi, khoản vay… con tính sao cho khéo."
Tôi không biết "khéo" là thế nào.
Nhưng tôi biết một điều: người nhận di sản là người phải chịu trách nhiệm với các khoản nợ của người để lại.
Và anh trai tôi đang đẩy cho tôi một tờ giấy để tôi từ chối nhận di sản.
Tôi cầm bút lên.
"Ký đây."
Anh thở phào, cái thở phào nhẹ nhõm của người vừa trút được gánh nặng. Anh đẩy lọ mực về phía tôi, còn chu đáo mở nắp sẵn.
Tôi ký.
Nét chữ run run vì tay tôi vẫn còn lạnh từ sáng. Nhưng tôi ký đúng tên. Đúng ngày. Đúng chỗ.
Anh cầm tờ giấy lên, dí mắt đọc, gật gù như người vừa hoàn thành một việc lớn.
"Thế là xong," anh nói. "Em cứ yên tâm. Anh lo."
Tôi đứng dậy, gấp tờ giấy của mình lại. Tờ giấy tôi đã ký, anh giữ. Tôi cất vào túi xách.
"Ơ," anh ngơ ngác. "Giấy này anh giữ chứ."
"Anh giữ bản của anh đi." Tôi kéo khóa túi. "Bản này là bản của em."
Tôi không nói thêm gì. Nhưng thật ra, trong túi tôi lúc đó có hai tờ giấy.
Một tờ là bản gốc anh vừa đưa tôi ký.
Một tờ là bản photo, tôi đã chụp lại ở tiệm photo đầu ngõ trước khi vào phòng khách.
Và tin nhắn tôi gửi luật sư Phong lúc bảy giờ tối hôm đó chỉ vỏn vẹn một dòng:
"Anh Phong, chụp giúp em bản này. Có điều khoản cần xem."
Luật sư Phong trả lời sau mười phút:
"Em Ngọc, dòng chữ nhỏ này là điểm chết người đấy. Giữ bản gốc cho kỹ. Đừng đưa ai."
Tôi cất điện thoại vào túi, quay lại nhìn căn nhà lần cuối trước khi bước ra cổng. Anh Hùng đang đứng ở bậc thềm, tay vuốt lại tờ giấy cho phẳng, miệng huýt sáo khe khẽ, vẻ mặt của người vừa thắng một canh bạc.
Tôi bước ra đường.
Nắng chiều đổ xuống 123 đường Láng, vàng rực, chói chang.
Ba tháng nữa thôi.
Ba tháng nữa, cái nắng này sẽ đổ xuống đầu anh.
Điện thoại tôi rung lên trong túi, tin nhắn từ số lạ, đầu số của ngân hàng.
Tôi mở ra.
"Kính gửi Quý khách Ngọc… Khoản vay thế chấp tại tài sản 123 đường Láng đã quá hạn 90 ngày. Đề nghị Quý khách liên hệ chi nhánh Đống Đa để xử lý. Trân trọng."
Tôi đứng giữa vỉa hè, phía sau là căn nhà vừa làm đám tang mẹ, phía trước là con phố đông nghẹt xe cộ.
Tôi cầm điện thoại, lật lại bản photo tờ giấy từ chối di sản, đọc dòng chữ nhỏ lần thứ ba.
"Người nhận di sản có trách nhiệm thanh toán toàn bộ nợ của người để lại."
Tôi bật cười.
Không to. Chỉ là một tiếng cười khẽ, đủ để người đi đường quay lại nhìn.
Rồi tôi nhắn cho luật sư Phong một câu:
"Anh Phong, đến lúc rồi."
Tôi cất điện thoại vào túi, kéo khóa lại cẩn thận, và bước tiếp.
Ba tháng trước, tôi đã ký tờ giấy đó với một nụ cười.
Giờ thì đến lượt anh trai tôi cười.
Vấn đề là… anh ấy sẽ không cười nổi đâu.