Ngày giỗ và lời đề nghị vô lý

Chồng tôi vốn nổi tiếng khắp xã Tân Phú là người sống có nghĩa tình, vậy mà ngay trong ngày giỗ của anh trai ruột, anh ta lại đứng trước mặt cả họ hàng hai bên, tuyên bố sẽ để vợ của người đồng đội đã khuất thắp hương thay tôi.

Tôi đứng bên mâm cỗ, tay vẫn còn cầm đôi đũa ngà đang lau dở, nghe câu nói ấy mà suýt chút nữa đánh rơi cả đũa.

Cả nhà im phăng phắc.

Rồi bà Hạnh vỗ đùi đánh đét, khen ngợi rối rít: "Ôi giời, thằng con tôi nó sống có tình có nghĩa thế đấy, họ nhà này phải biết mà tự hào."

Riêng tôi thì lạnh cả gáy.

...

Ba ngày sau đám giỗ, tôi nhận được tin nhắn từ một số lạ. Kèm theo đó là một đoạn video mờ nhòe, quay cảnh hai người trong khách sạn. Dòng chữ dưới video chỉ vỏn vẹn một câu: "Cô có biết chồng cô đã ngủ với vợ đồng đội ngay trong đêm tang lễ không?"

Đêm đó, tôi ngồi nhìn chằm chằm vào màn hình điện thoại đến tận gần sáng, đôi tay run đến mức không thể bấm nổi nút phát lại lần thứ ba.

Nhưng chuyện đó hãy để sau. Trước hết, phải kể từ cái sáng ngày mười lăm tháng bảy âm lịch.

Tôi thức dậy từ bốn giờ rưỡi. Chợ đầu mối xã Tân Phú họp từ tờ mờ, tôi chọn chuyến sớm nhất để mua được con gà trống thiến ngon, loại ba trăm hai mươi nghìn một con được nuôi thả vườn, không phải loại gà công giữa hàng loạt gà công nghiệp bốn mươi lăm nghìn một ký ngoài kia. Mâm giỗ anh trai Hùng, tôi tự tay chuẩn bị hết bảy món, không dám nhờ vả ai.

Hùng thì vẫn đang ngủ.

Năm giờ bốn mươi, tôi bưng rổ rau ra giếng rửa, thấy đèn phòng ngủ vẫn tắt. Sáu giờ, khi tôi đang luộc gà, Hùng mới mở cửa bước ra, ngáp một cái rõ dài.

"Em nấu xong chưa? Anh đi đón Lâm, đường xa."

Tôi dừng tay, nhìn thẳng vào anh ta.

"Anh trai anh giỗ, anh định đi đón người ngoài trước hay ở nhà thắp hương trước?"

Hùng chép miệng, với tay lấy chùm chìa khóa xe trên móc.

"Em nói chuyện nghe lạ. Lâm nó có công với đất nước, chồng nó hy sinh vì Tổ quốc. Mình đón nó về thắp cho anh mình một nén nhang, anh mình ở dưới cũng được nhờ. Em cứ lo mâm cỗ đi, đừng để khách đến mà cơm canh nguội."

Cửa xe đóng sầm lại.

Tôi đứng giữa sân, nghe tiếng máy nổ xa dần, trong lòng bỗng dâng lên một nỗi nghẹn đặc quánh.

Bảy giờ, họ hàng bắt đầu kéo đến. Tôi bưng mâm xôi gấc đỏ au ra đặt giữa bàn thờ, thắp ba nén nhang, khấn thầm với anh trai Hùng – người mà tôi chưa một lần được gặp mặt vì anh đã mất trước khi tôi về làm dâu cả chục năm. Tôi khấn: *Anh ơi, em dâu lo cho anh chu đáo, anh phù hộ cho nhà này yên ấm.*

Khấn xong, tôi quay ra thì thấy bà Hạnh đã ngồi chễm chệ ở bộ ghế gỗ giữa nhà, tay phe phẩy quạt giấy, mắt liếc tôi từ đầu đến chân.

"Con dâu không biết điều kia, mâm cỗ thế này mà cũng gọi là giỗ à? Thịt đông thiếu mỡ, canh măng nhạt toẹt. Cô làm tôi mất mặt với họ hàng."

Tôi cúi đầu, dạ một tiếng, rồi quay vào bếp nêm lại nồi canh. Bốn năm làm dâu, tôi đã quá quen với câu "con dâu không biết điều" mỗi lần có khách. Nhưng hôm nay, trong bếp, tôi lấy điện thoại ra, mở ứng dụng ghi chú, gõ một dòng: "Canh măng nêm thêm hai thìa nước mắm, bà bảo nhạt."

Tôi ghi lại từng lời bà nói từ ngày cưới. Không phải để oán hận, mà để ghi nhớ.

Tám giờ rưỡi, xe của Hùng về.

Tôi đang bưng mâm xôi thứ hai ra thì thấy cô ta bước xuống, một tay vịn cửa xe, một tay ôm bó hoa cúc trắng to gần bằng cái mâm. Cô ta mặc bộ đồ đen, tóc búi gọn sau gáy, mắt sụp xuống như vừa khóc.

Hùng đi phía sau, tay xách hai túi quà to tướng.

"Cô Lâm đến rồi đấy à, vào nhà đi con, ngoài trời nắng lắm." Bà Hạnh đon đả đứng dậy, cái giọng the thé mọi khi bỗng trở nên ngọt như mía lùi.

Lâm bước vào, cúi đầu chào từng người một, đến lượt tôi thì cô ta đứng lại lâu hơn một chút.

"Chị Ngọc, em cảm ơn chị đã cảm thông cho em về đây. Em... em chỉ xin thắp cho anh Hùng một nén nhang thôi, thắp xong em về ngay, không làm phiền nhà mình."

Giọng cô ta buồn buồn, ngắt quãng như sắp khóc đến nơi.

Tôi mỉm cười.

"Em cứ tự nhiên. Nhà này rộng, đứng đâu cũng được."

Cô ta khựng lại một giây, rồi cúi đầu đi tiếp vào trong.

Chín giờ, đủ mặt họ hàng hai bên, ba mươi người ngồi kín căn nhà. Hùng đứng dậy, rót rượu, nâng ly, cất cái giọng trầm ấm mà tôi từng yêu đến mức nào.

"Thưa bà con, hôm nay là ngày giỗ anh trai tôi. Anh tôi mất sớm, không có vợ con gì, nên bao năm nay vợ chồng tôi thờ phụng. Nhưng năm nay, tôi muốn làm một việc ý nghĩa hơn."

Anh ta quay sang nhìn Lâm, ánh mắt dịu dàng như rót mật.

"Lâm đây là vợ của đồng đội tôi, người đã hy sinh vì Tổ quốc. Cô ấy có công với đất nước. Vậy nên hôm nay, tôi xin phép bà con cho cô Lâm được thắp hương thay vợ tôi, một nén nhang tri ân, cũng là để anh trai tôi ở dưới suối vàng được hưởng phúc."

Cả nhà im lặng.

Rồi bà Hạnh đứng dậy, vỗ tay đôm đốp.

"Phải đấy! Con Lâm nó có công, nó xứng đáng. Con Ngọc, con lui ra đi, để con Lâm nó thắp. Con đứng đó làm gì, che hết cả bàn thờ."

Tôi đứng chôn chân.

Tôi nhìn Hùng. Anh ta nhìn thẳng vào mắt tôi, không hề né tránh, cái nhìn của kẻ đã tính toán kỹ lưỡng, chỉ chờ tôi phản đối để có cớ mắng tôi trước mặt họ hàng.

Tôi nhìn Lâm. Cô ta đang cúi đầu, hai tay bưng bó hoa cúc, nhưng khóe miệng nhếch lên một đường rất mảnh, rồi biến mất ngay lập tức.

Tôi nhìn bà Hạnh. Bà đang phe phẩy quạt, mắt sáng rỡ như vừa thắng một ván cờ.

Ba mươi con mắt đổ dồn về phía tôi.

Tôi siết chặt đôi đũa trong tay, móng tay bấm vào lòng bàn tay đau nhói. Trong đầu tôi có một giọng nói gào lên: *Phản đối đi, mày là vợ, mày là dâu trưởng, mày có quyền.* Nhưng một giọng khác, lạnh lùng hơn, bảo: *Chưa phải lúc. Đánh ở đây thì chỉ được cái hả giận một phút, mà mất cả thể diện.*

Tôi hít một hơi thật sâu.

Rồi tôi mỉm cười. Cái cười mà tôi đã tập trước gương suốt bốn năm qua.

"Dạ, em xin nghe lời anh. Em lui ra để cô Lâm thắp."

Tôi cúi đầu, bước lùi ra khỏi bàn thờ, đứng nép vào góc nhà, tay vẫn bưng mâm xôi đang nguội dần.

Hùng nhìn tôi, có vẻ hơi bất ngờ vì tôi không phản ứng. Anh ta gật đầu, quay sang Lâm: "Em thắp đi."

Lâm bước lên, tay run run cầm nén nhang, cúi đầu khấn rất lâu. Tôi đứng ở góc nhà, lặng lẽ rút điện thoại trong túi tạp dề ra, mở tin nhắn, gõ một dòng gửi cho Khang.

"Anh Khang ơi, anh rảnh không? Anh giúp em kiểm tra cái camera hành trình trong xe Hùng được không ạ. Em cần xem lại đoạn video ngày hai mươi tháng mười năm ngoái."

Tôi bấm gửi. Rồi tôi cất điện thoại đi, bưng mâm xôi ra bàn, rót rượu mời khách, cười nói như không có chuyện gì xảy ra.

Bữa giỗ kéo dài đến gần trưa. Lâm ngồi cạnh bà Hạnh, được bà gắp cho miếng thịt gà ngon nhất, được Hùng rót nước ngọt tận tay. Cô ta ăn rất ít, thỉnh thoảng lại đưa tay lên chấm mắt, cái điệu bộ mà họ hàng nhà này gọi là "thương cảm".

Tôi lặng lẽ dọn dẹp, rửa bát, lau nhà, không nói thêm một câu nào.

Ba giờ chiều, khách về hết. Hùng đưa Lâm ra xe, đứng nói chuyện với cô ta ngoài cổng cả chục phút mới quay vào. Anh ta đi ngang qua bếp, thấy tôi đang rửa nồi, liền dừng lại.

"Hôm nay em cư xử được đấy. Biết điều."

Tôi không ngẩng lên.

"Dạ."

Anh ta đứng thêm vài giây, rồi đi vào phòng, đóng cửa lại.

Tôi rửa nốt cái nồi cuối cùng, lau tay, đi ra sân sau, ngồi xuống bậc thềm. Điện thoại trong túi rung lên.

Là Khang.

"Anh xem rồi. Thẻ nhớ còn nguyên. Nhưng em phải chuẩn bị tinh thần. Video ngày hai mươi tháng mười không phải quay ngoài đường. Có đoạn quay trong xe, lúc xe đỗ ở bãi sau nghĩa trang. Anh gửi em xem trước. Em ngồi một mình hãy mở."

Tôi nhìn chằm chằm vào màn hình, ngón tay lạnh ngắt.

Rồi tôi bấm mở.

Đoạn video mờ, quay từ góc camera gắn trên kính xe. Trong xe là hai người. Hùng và Lâm. Áo tang còn chưa kịp thay. Cô ta tựa vào vai anh ta, anh ta vuốt tóc cô ta, cúi xuống hôn lên trán, rồi lên môi. Tiếng cười khúc khích vang lên rõ mồn một trong cabin xe, lẫn với tiếng nhạc đám ma vọng vào từ xa.

Tôi tắt video.

Ngồi im lặng rất lâu.

Điện thoại lại rung. Một số lạ.

"Chị Ngọc phải không ạ? Em là người quen của chị Lâm. Em không chịu nổi nữa nên mới gửi chị cái này. Chị xem hết video chưa? Đó là đêm tang lễ chồng chị ấy đấy. Chồng chị ngủ với vợ đồng đội ngay trong đêm tang lễ. Chị có biết không?"

Tôi đọc đi đọc lại tin nhắn ba lần.

Bên trong nhà, tiếng Hùng gọi vọng ra: "Ngọc ơi, pha cho anh ấm trà!"

Tôi không trả lời.

Tôi ngồi trên bậc thềm, nhìn ra cái sân sau nắng chang chang, tay bấm vào thư mục tin nhắn, lưu lại cái số lạ đó, đặt tên: "Nhân chứng".

Rồi tôi đứng dậy, phủi bụi trên váy, đi vào bếp pha trà.

Tay tôi không còn run nữa.

Cái video đó, cái tin nhắn đó, không phải để tôi khóc. Nó là cái chìa khóa. Và tôi thì đã chờ cái chìa khóa này từ rất lâu rồi.

Nhưng tôi chưa biết một điều.

Người gửi tin nhắn cho tôi không phải người quen của Lâm.

Bởi vì ba hôm sau, khi tôi mở lại đoạn video đó trên máy tính, ở giây thứ bốn mươi bảy, có một giọng nói vang lên từ ghế sau xe, giọng của một người đàn ông mà tôi biết rất rõ, người mà tôi tưởng đã chết từ ba năm trước.

Và câu nói đó là: "Mày giỏi lắm Hùng ạ. Mày giỏi lắm."