Điểm cao bất thường
Cô giáo chủ nhiệm của tôi vốn nổi tiếng nghiêm khắc đến mức học sinh đi muộn chỉ một phút cũng bị ghi sổ đầu bài. Vậy mà hôm trả bài kiểm tra văn, cô lại gọi tôi lên và hỏi: "Em có thể giải thích tại sao điểm của em lại cao hơn con trai cô không?"
Cả lớp im phăng phắc.
Không ai dám thở. Tôi đứng giữa lối đi, tờ bài kiểm tra trong tay vẫn còn nóng mực đỏ, con số 9 tròn vành vạnh hiện rõ ở góc phải. Cô Hoa đứng trên bục giảng, tay cầm cây bút mực hiệu, gõ nhẹ xuống mặt bàn giáo viên.
"Em Ngọc, cô hỏi mà em không trả lời?"
Tôi biết chuyện gì sắp đến.
Cô bắt tôi viết bản kiểm điểm và mời phụ huynh, lý do là tôi "có dấu hiệu gian lận". Nhưng khi tôi dọn dẹp phòng giáo viên sau giờ học, tôi nhìn thấy trong thùng rác một tờ giấy photo bài kiểm tra của con trai cô, trên đó có dòng chữ đỏ của chính cô: "Chép của bạn cùng bàn, trừ 2 điểm". Và tôi đã chụp lại nó.
…
Số "1".
Tôi học lớp 11A3, trường Trung học Phổ thông Nguyễn Thị Minh Khai. Nghe tên trường thì oai, nhưng bên trong chỉ là dãy nhà cấp bốn cũ, cửa sổ gỗ sơn xanh đã bong tróc từng mảng.
Cô Hoa chủ nhiệm chúng tôi từ năm lớp 10.
Ngày đầu tiên nhận lớp, cô bắt cả lớp nộp hai mươi nghìn để mua giấy kiểm tra loại tốt. Đứa nào cũng nộp. Rồi đến tiết kiểm tra đầu tiên, cô phát cho mỗi người một tờ giấy photo mỏng tang, soi lên thấy cả bóng đèn huỳnh quang phía đối diện. Viết bằng bút bi là rách ngay.
"Giấy trường phát," cô nói. "Các em tưởng tiền của các em là lớn lắm à? Cô còn phải lo bao nhiêu thứ."
Không ai dám hỏi hai mươi nghìn kia đi đâu.
Con trai cô là Huy, ngồi bàn đầu, ngay dưới mũi cô. Thằng Huy dùng bút mực hiệu, sổ tay bìa da, hộp bút ba tầng. Còn tôi bị đẩy xuống bàn cuối, cạnh cửa sổ, với lý do "nói chuyện riêng trong giờ". Hôm đó tôi chỉ hỏi bạn bên cạnh mượn cục tẩy.
Suốt hai năm, tôi nghe cô khen Huy chăm chỉ đủ ba trăm lần. Còn khi tôi giơ tay hỏi bài, cô nhìn tôi một giây rồi bảo: "Em tự tìm hiểu đi, cô đang bận."
Ừ thì tự tìm hiểu.
Tôi tự tìm hiểu đến mức bài kiểm tra văn hôm ấy tôi đạt được 9 điểm. Đề bài yêu cầu phân tích nhân vật trong một truyện ngắn. Tôi viết bốn trang, trích dẫn gần như nguyên văn phần ghi chú tôi tự soạn từ hồi hè sau khi đọc đi đọc lại tác phẩm ba lần.
Huy được 7 điểm.
Và cô Hoa gọi tôi lên.
"Em nói cho cô nghe," cô đặt tờ bài của tôi xuống, "vì sao một học sinh ngồi cuối lớp, suốt ngày nói chuyện riêng, lại có thể viết hay hơn con trai cô?"
Cả lớp cúi gằm mặt.
Tôi nhìn thẳng vào mắt cô.
"Thưa cô, vì em học."
"Em học?" Cô bật cười, kiểu cười đã tập trước gương. "Em học ở đâu? Cô dạy em hai năm, em chưa một lần phát biểu đúng ý cô."
"Thưa cô, cô chưa bao giờ gọi em phát biểu."
Vài đứa phía dưới hít mạnh một hơi. Cô Hoa đặt bút xuống, chậm rãi, như thể đang đếm đến mười trong đầu.
"Được." Cô gõ ngón tay lên tờ bài. "Cô cho em cơ hội giải thích. Bài này em chép ở đâu?"
"Em không chép."
"Vậy mấy câu này em lấy từ đâu ra?" Cô chỉ vào một đoạn. "Cái này nằm ngoài sách giáo khoa. Sách tham khảo cô không phát."
"Em đọc sách ở thư viện, thưa cô."
"Thư viện trường mình làm gì có cuốn đó."
"Có ạ. Kệ thứ ba, dãy cuối, bụi dày một phân vì không ai mượn."
Cô Hoa im lặng. Một đứa bàn giữa khẽ cười, rồi cười tắt ngay khi cô liếc sang.
"Em Ngọc." Cô hạ giọng, cái giọng dành riêng cho những lần sắp kết tội. "Cô không nói em chép. Cô nói em có dấu hiệu gian lận. Hai khái niệm khác nhau."
"Vâng. Khác nhau ở chỗ cái sau không cần bằng chứng."
Lần này thì cả lớp không nhịn được. Tiếng xì xào nổi lên như ong vỡ tổ. Cô Hoa đập tay xuống bàn một cái rõ to.
"Cả lớp trật tự!"
Rồi cô quay lại phía tôi, mặt đỏ lên đến tận mang tai.
"Em về chỗ. Viết cho cô bản kiểm điểm, nêu rõ quá trình 'học tập' của em. Sáng mai nộp. Và mời phụ huynh đến gặp cô chiều mai."
"Thưa cô, bố mẹ em đi làm cả ngày—"
"Không có nhưng nhị gì hết. Không mời được thì cô gửi giấy mời về tận nhà."
Tôi đứng đó thêm hai giây. Đủ để nhìn thấy thằng Huy quay xuống, nhếch mép, rồi quay lên.
Tôi cầm tờ bài kiểm tra của mình, gấp làm tư, nhét vào cặp.
Về chỗ.
Bàn cuối, cạnh cửa sổ, nơi nắng chiều rọi thẳng vào mặt và không ai nhìn thấy tôi đang làm gì.
…
Tan học, cô Hoa gọi với theo.
"Em Ngọc ở lại dọn phòng giáo viên. Hôm qua đến lượt tổ bốn."
Tổ bốn là tổ của tôi. Nhưng lịch trực nhật tuần này là tổ hai.
Tôi không cãi. Tôi cúi đầu nhận cây chổi.
Phòng giáo viên nằm cuối dãy nhà, có hai cửa sổ nhìn ra sân bóng rổ. Bàn cô Hoa kê sát cửa sổ phải, chồng bài kiểm tra cao ngất, một cốc nước chè đã nguội, và một cái thùng rác nhựa màu xanh đặt ngay dưới chân bàn.
Tôi quét từ trong ra ngoài. Quét đến chỗ bàn cô thì cái thùng đầy, giấy vụn tràn cả ra sàn.
Tôi cúi xuống nhặt.
Một tờ giấy photo, gấp làm đôi, nhèm nhuộm mực đỏ ở góc.
Tôi mở ra.
Đó là bài kiểm tra văn của Huy. Cùng đề với lớp tôi. Điểm ghi ở góc: 7.
Nhưng bên dưới, ngay dưới con số 7, có một dòng chữ đỏ, nét chữ của cô Hoa rõ đến mức tôi nhận ra ngay vì tôi đã nhìn nó hai năm trời trên mọi tờ bài của mình:
"Chép của bạn cùng bàn, trừ 2 điểm, nhưng vẫn giữ giải nhất."
Tôi đứng im.
Tiếng quạt trần kêu cót két trên đầu. Ngoài sân, mấy đứa lớp 10 đang đá bóng, tiếng hò reo vọng vào nghe xa lắc.
Tay tôi run. Không phải run vì sợ.
Tôi lấy điện thoại ra. Chụp ba tấm. Một tấm toàn mặt tờ giấy, một tấm cận dòng chữ đỏ, một tấm chụp cả tờ giấy đặt cạnh thùng rác để xác định vị trí.
Rồi tôi gấp tờ giấy lại, đặt đúng chỗ cũ.
Không lấy. Không mang đi. Để nguyên đó, trong thùng rác, chờ đến ngày cần.
Tôi quét nốt sàn, đổ rác, tắt quạt. Trước khi ra khỏi phòng, tôi ngoái lại nhìn cái bàn cô Hoa một lần nữa.
Rồi tôi đi.
Ngoài cổng trường, điện thoại tôi rung. Tin nhắn từ con bạn thân: "Mày bị sao thế? Cô mắng to thế?"
Tôi nhìn màn hình một lúc lâu.
Rồi nhắn lại một câu thôi.
"Tao không sao. Tao chỉ vừa tìm được thứ hay hơn cả bản kiểm điểm."
Và tôi bấm lưu ba tấm ảnh vào thư mục có mật khẩu.
Trong thùng rác phòng giáo viên, tờ giấy photo bài kiểm tra của con trai cô vẫn nằm đó. Dòng chữ đỏ ấy không phải bằng chứng tôi tình cờ nhặt được. Nó là quả bom hẹn giờ, và tôi sẽ là người bấm nút.