Cái chổi cũng không dám mua

Mẹ chồng tôi vốn nổi tiếng tiết kiệm, đến mức cái chổi trong nhà cũng không dám mua mới, vậy mà tối Chủ nhật vừa rồi, bà đập tay xuống mặt bàn ăn tuyên bố: "Căn nhà này là của tôi. Con dâu không được đứng tên."

Cả nhà nín thở.

Riêng tôi lại thấy lạnh sống lưng.

Vì tôi biết căn nhà này thực sự thuộc về ai. Và tôi biết chuyện gì sắp xảy ra.

Đúng một tuần sau câu nói đó, vào lúc mười một giờ đêm thứ Bảy, tôi đứng trước cửa phòng ngủ của bà, tay cầm điện thoại. Trong máy là đoạn video dài bốn mươi bảy giây quay từ camera hành trình trong xe của chồng tôi — cảnh bà lén mở cốp xe, rút ra cuốn sổ đỏ gốc của tôi rồi nhét vội vào túi áo. Bà định mang đi thế chấp để vay một tỷ đồng trả nợ cờ bạc cho thằng con trai út. Tôi đã xem đi xem lại đoạn video đó mười bảy lần. Và tôi vẫn chưa báo công an.

Không phải vì tôi sợ.

Mà vì tôi muốn bà tự nói ra, trước mặt cả họ hàng.

…

Quay lại chuyện cái chổi.

Bà Hạnh năm nay sáu mươi hai tuổi, về hưu sớm sau hai mươi tám năm làm công nhân may, lương hưu ba triệu bảy mỗi tháng. Bà sống trong căn nhà ba tầng ở hẻm 42 đường Nguyễn Văn Trỗi, quận Phú Nhuận — căn nhà mà bố tôi mua tặng riêng cho tôi trước ngày cưới, sổ đỏ đứng tên tôi, có dấu công chứng của Phòng công chứng số 3 đóng ngay ngày cưới.

Nhưng bà không thích nhắc đến chuyện đó.

Bà thích nhắc đến chuyện khác hơn.

Sáng thứ Bảy, tôi đi chợ với bà. Bà đứng trước sạp chổi, cầm cây chổi lông gà lên ngắm nghía, lật qua lật lại, rồi hỏi cô bán hàng:

"Chổi này bao nhiêu?"

"Dạ bốn mươi lăm nghìn chị."

Bà đặt xuống. Đi sang sạp bên cạnh. Cầm lên. Đặt xuống. Quay lại sạp đầu.

"Cô bớt cho năm nghìn đi, bốn chục tôi lấy."

Cô bán hàng cười: "Dạ chị ơi, bốn mươi lăm là giá gốc rồi, em không bớt được."

Bà Hạnh đứng đó, đắn đo đúng bảy phút — tôi đếm, vì tôi là kế toán và có thói quen đếm — rồi quyết định không mua. Bà bảo chổi cũ ở nhà còn xài được, cột thêm cái cán bằng ống nhựa là xong.

Cái chổi cũ đó đã gãy từ tháng trước. Tôi biết, vì tôi là người quét nhà.

Đi chợ về, bà khoe với cả xóm là bà mua được mớ rau muống rẻ hơn người ta hai nghìn. Bà kể chuyện đó ba lần trong bữa cơm trưa, mỗi lần lại nhấn mạnh thêm một chút — lần đầu là hai nghìn, lần sau thành "gần ba nghìn", lần cuối bà bảo "rẻ hơn được những bốn nghìn đấy chúng mày ạ".

Dũng, chồng tôi, gật gù: "Mẹ giỏi thật."

Khang, em chồng tôi, cắm mặt vào điện thoại, ừ một tiếng cho có.

Tôi im lặng ăn cơm.

Bà Hạnh có một cuốn sổ nhỏ, bìa nhựa đỏ đã bong tróc, trong đó bà chép tay từng khoản chi tiêu. Bà dùng bút chì vì bút bi tốn mực. Bà ghi cả tiền gửi xe năm nghìn, tiền đổ xăng hai mươi, tiền mua gói xà phòng bột mười hai nghìn rưỡi. Tôi từng nhìn thấy cuốn sổ đó một lần khi bà để quên trên bàn. Chữ bà nguệch ngoạc, nhưng con số thì rõ ràng đến đáng sợ.

Vậy mà tối hôm đó, bà bỏ ra năm trăm nghìn mua một cái két sắt mini, loại hai mươi phân, khóa số, đặt trong góc phòng ngủ của bà.

Tôi biết chuyện đó sau này. Lúc đó tôi chưa biết.

…

Bữa tối Chủ nhật.

Bà Hạnh nấu canh chua cá lóc, thịt kho trứng, và một đĩa rau luộc. Bà dọn cơm ra bàn từ sáu giờ, đợi đến bảy giờ mới gọi cả nhà vào ăn. Tôi hỏi sao mẹ không gọi sớm, bà bảo: "Để cho nó đói, ăn mới biết ngon. Đỡ tọn thức ăn."

Trên bàn có thêm hai người khách: bác Sáu và cô Bảy, họ hàng bên chồng tôi ở dưới quận Bình Thạnh, lâu lâu mới ghé. Tôi rót nước mời hai bác. Bà Hạnh nhìn tôi rót nước, không nói gì, nhưng mắt bà dừng lại ở cái ly thứ hai rất lâu.

Ăn được nửa bữa, bà đặt đũa xuống.

"Cả nhà nghe đây."

Giọng bà không to, nhưng cái kiểu đặt đũa xuống khiến cả bàn im bặt. Dũng ngừng nhai. Khang ngẩng đầu khỏi điện thoại. Bác Sáu và cô Bảy nhìn nhau.

"Tôi nói chuyện này cho rõ ràng. Căn nhà này là của tôi. Tôi ở đây từ trước khi thằng Dũng lấy vợ. Ai muốn ở thì ở, nhưng chuyện đứng tên sổ đỏ — không có chuyện con dâu đứng tên. Hiểu chưa?"

Bà nhìn thẳng vào tôi khi nói câu cuối.

Tôi đặt bát canh xuống. Không vội.

Dũng cúi gằm mặt, gắp miếng thịt kho bỏ vào bát, không nói một tiếng. Cái kiểu im lặng quen thuộc của anh ta — cái kiểu im lặng mà tôi đã nghe suốt hai năm làm dâu. Mỗi lần mẹ anh ta nói điều gì đó vô lý, anh ta lại gắp thức ăn. Như thể gắp thức ăn là cách để không phải mở miệng.

Khang thì khác.

"Đúng rồi mẹ!" — Khang buông điện thoại xuống, hùa theo ngay lập tức — "Nhà này của mẹ chứ của ai. Con dâu thì lo chuyện con dâu, đừng có mơ đứng tên tài sản nhà chồng. Con nói thật, chứ mấy người con dâu bây giờ…"

Cậu ta cười. Cái kiểu cười nửa miệng, vừa nói vừa liếc tôi.

Tôi nhớ cậu ta nợ bao nhiêu. Tôi là kế toán, tôi nhớ hết.

Bác Sáu gật gù: "Ờ thì… chuyện nhà cửa cũng phải rõ ràng."

Cô Bảy thì im lặng, nhưng tay cô xoay cái chén trà trên bàn, chậm rãi.

Tôi nhìn bà Hạnh. Bà ngồi thẳng lưng, hai tay đặt trên đùi, khuôn mặt bình thản như thể vừa đọc xong một bản báo cáo thường niên. Không có chút do dự nào.

"Con dâu thì phải biết thân biết phận," bà nói tiếp. "Tôi không nói mày ra đường đâu. Nhưng tài sản thì phải rõ. Của tao là của tao. Của chúng mày là của chúng mày. Đừng có lẫn lộn."

Tôi khẽ đặt ly nước xuống. Chậm rãi.

"Mẹ nói đúng ạ," tôi nói. "Tài sản phải rõ ràng."

Bà Hạnh hơi khựng lại. Có lẽ bà đợi tôi phản ứng mạnh hơn. Có lẽ bà đợi tôi khóc, hoặc cãi, hoặc quay sang Dũng cầu cứu.

Tôi không làm gì cả.

Tôi chỉ cúi xuống, ăn tiếp bát canh.

Dũng ngẩng lên nhìn tôi, ánh mắt có gì đó như nhẹ nhõm. Anh ta tưởng tôi đã chịu. Anh phải tưởng tôi đã nuốt.

Khang thì cười khẩy, quay sang bác Sáu: "Thấy chưa, chị dâu con hiểu chuyện lắm."

Tôi vẫn ăn.

Bên trong, tôi đang tính. Tôi đang tính xem bố tôi mua căn nhà này năm nào — năm tôi hai mươi ba tuổi, trước khi tôi gặp Dũng hai năm. Tôi đang tính xem sổ đỏ công chứng ngày cưới để ở đâu — trong ngăn kéo dưới cùng của tủ quần áo, gói trong túi ni lông buộc kín, kẹp giữa tập hóa đơn tiền điện. Tôi đang tính xem bà Hạnh có biết chuyện đó không — chắc là không, vì bà chưa từng mở ngăn kéo của tôi.

Bà Hạnh rót thêm nước, nhấp một ngụm, rồi đặt ly xuống.

"À, mà tao nói cho chúng mày biết," bà nói, giọng nhẹ hơn, như thể vừa nhớ ra một chuyện vặt vãnh, "tao có đi photo cái sổ đỏ một bản rồi. Để phòng khi cần."

Tôi ngừng nhạp.

Bà rút từ túi áo khoác ra một tờ giấy A4 gấp làm tư, mở ra, đập lên mặt bàn.

Tiếng giấy đập xuống bàn ăn nghe sột soạt, nhỏ thôi, nhưng cả bàn lại im bặt lần nữa.

"Đây," bà nói, ngón tay gõ gõ lên tờ giấy. "Tao cho chúng mày xem tận mắt. Sổ đỏ. Tên tao. Rõ chưa?"

Tôi nhìn tờ giấy.

Chỗ dòng tên chủ sở hữu, có một vết bút xóa trắng đục đè lên chữ cũ, và phía trên là nét chữ khác — nét chữ của bà Hạnh, run run, cố viết cho ngay ngắn. Bên dưới là con dấu photo lần hai, mờ hơn lần đầu.

Tôi nhìn kỹ hơn.

Cái tên bị xóa đi dưới lớp bút xóa — tôi vẫn đọc được, vì bút xóa không phủ kín hết. Hai chữ. Ngọc.

Tôi ngẩng lên nhìn bà.

Bà Hạnh cũng đang nhìn tôi. Mắt bà nheo lại, như đang chờ.

Chờ xem tôi có nhận ra không.

Tôi không nói gì. Tôi chỉ đưa tay ra, cầm tờ giấy lên, lật qua lật lại xem hai giây, rồi đặt xuống, đẩy về phía bà.

"Vâng ạ," tôi nói. "Con thấy rồi."

Bà Hạnh cười. Một nụ cười rất mỏng, gần như không có.

"Thấy rồi thì tốt."

Tôi cúi xuống ăn tiếp. Bát canh đã nguội.

Bên cạnh, Dũng thở ra một hơi dài, như vừa trút được gánh nặng. Khang cười hì hì, giơ tay xin thêm cơm. Bác Sáu gật gù khen bà Hạnh "lo xa". Cô Bảy vẫn im lặng, mắt nhìn tờ giấy trên bàn, rồi nhìn tôi, rồi lại nhìn tờ giấy.

Tôi ăn hết bát canh. Rửa bát. Lau bàn. Đi lên phòng.

Đóng cửa lại.

Mở ngăn kéo dưới cùng của tủ quần áo.

Túi ni lông vẫn còn đó. Buộc kín. Tôi mở ra, lấy bản photo sổ đỏ công chứng ngày cưới — bản thật, có dấu đỏ của Phòng công chứng số 3, có chữ ký của bố tôi, có tên tôi, rõ ràng, không tẩy xóa.

Tôi đặt hai tờ giấy cạnh nhau dưới ánh đèn bàn.

Một tờ: bà Hạnh, tên bà, bút xóa, photo lần hai.

Một tờ: Ngọc, tên tôi, công chứng, ngày cưới.

Tôi chụp ảnh cả hai. Cất vào điện thoại. Cất bản gốc lại vào túi ni lông. Đóng ngăn kéo.

Rồi tôi ngồi xuống mép giường, nhìn ra cửa sổ. Ngoài kia, hẻm 42 tối om, chỉ có một bóng đèn đường vàng vọt hắt vào.

Tôi lấy điện thoại, nhắn cho Thảo — con em gái tôi, đang làm luật sư tập sự ở một văn phòng trên đường Võ Văn Tần.

"Mai chị qua chỗ em. Có cái này cần xem."

Thảo trả lời trong vòng ba giây.

"Chuyện gì vậy chị?"

Tôi nhìn tờ giấy photo của bà Hạnh, cái vết bút xóa trắng đục đè lên tên tôi.

"Chị nghĩ… mẹ chồng chị vừa tự tay ký vào bản án của chính mình."

Thảo nhắn lại một câu duy nhất.

"Chị gửi ảnh cho em xem trước đi."

Tôi gửi.

Ba phút sau, điện thoại tôi rung lên. Giọng Thảo trong máy, thấp và nhanh:

"Chị ơi. Cái vết bút xóa này… nếu chị có bản gốc, thì đây không phải chuyện gia đình nữa đâu. Đây là chuyện hình sự. Nhưng khoan — chị đừng làm gì cả. Để em kiểm tra. Có khi…"

Thảo ngừng lại.

"Có khi còn chuyện khác nữa mà chị chưa biết."

Tôi nắm chặt điện thoại.

Ngoài cửa, tiếng bước chân đi lên cầu thang. Chậm. Nặng. Của bà Hạnh.

Tôi tắt đèn.

Nhưng tôi biết — bà không lên để ngủ.

Bà lên để kiểm tra xem tôi có mở ngăn kéo không.