Vở 200 trang và giải thưởng 500 nghìn

Ông sếp vốn nổi tiếng keo kiệt đến mức khăn giấy trong phòng họp cũng phải cắt làm đôi, vậy mà hôm nay lại hào phóng phát cho mỗi người một cuốn vở 200 trang và tuyên bố sẽ thưởng 500 nghìn cho ai chép tay xong trước.

Cả phòng Marketing vỗ tay rào rào.

Riêng tôi ngồi im, nhìn cuốn vở bìa xanh trên tay mà trong bụng nổi gai.

Bìa xanh rẻ tiền, giấy mỏng đến mức tôi lật nhẹ đã thấy bóng chữ của trang sau. Loại này ngoài chợ văn phòng phẩm bán đúng mười nghìn một cuốn, tôi thừa biết vì sáng nào đi làm tôi cũng ghé qua hàng cô Liên đầu ngõ mua cà phê.

Mà thôi, chuyện cái vở không quan trọng.

Chuyện quan trọng là tôi biết cái trò này sẽ đi về đâu.

Đến ngày nộp bài, tôi sẽ mang theo bản in từ diễn đàn nước ngoài, đặt lên bàn sếp và nói: "Thưa sếp, con gái sếp soạn bài này từ ba năm trước ạ, em có cả ảnh chị ấy đang tắm biển trong giờ làm."

Tôi đã hình dung ra cảnh đó rồi.

Cả phòng họp nín thở. Mặt sếp Hùng từ đỏ chuyển sang tím. Còn tôi thì đứng đó, tay cầm xấp giấy, lần đầu tiên trong ba năm làm việc ở công ty này thấy mình thực sự thở được.

Nhưng đó là chuyện của hai tuần nữa.

…

Còn bây giờ là sáng thứ Hai, ngày mười lăm tháng Tám, tại phòng họp tầng năm, và tôi đang phải nghe ông Hùng giảng đạo.

"Các anh các chị nghe rõ đây." Ông đứng ở đầu bàn, tay cầm một xấp giấy in dày cộp. "Đây là quy trình làm việc mới, do con gái tôi — chị Hương, các anh chị biết rồi đấy, bên Nhân sự — tâm huyết soạn ra. Năm mươi trang. Tôi muốn từng người trong phòng này chép tay lại toàn bộ."

Dũng ngồi cạnh tôi, dưới gầm bàn đá nhẹ vào chân tôi một cái. Tôi liếc sang. Anh ta mím môi, mắt trợn tròn, kiểu "mày nghe thấy không".

Tôi nghe thấy. Rất rõ.

"Sếp ơi…" Một bạn bên nhóm content giơ tay. "Chép tay hết năm mươi trang ạ? Sao không gửi file cho bọn em đọc ạ?"

Ông Hùng đặt xấp giấy xuống bàn, chậm rãi, như thể câu hỏi đó là một sự xúc phạm.

"Đọc thì ai chẳng đọc." Giọng ông nhấn mạnh từng chữ. "Chép tay là để các anh các chị thấm. Mà tôi nói cho mà biết, đừng có mà in ra rồi chép lại. Chép tay bằng bút chì. Tôi đã kiểm tra, mỗi cuốn vở hai trăm trang, đủ cho các anh các chị chép cả quy trình lẫn ghi chú."

Bút chì. Tôi suýt bật cười thành tiếng.

Ông này tiết kiệm đến mức mua cả máy bay giấy cho con gái gấp origami — tôi thề, tuần trước tôi tận mắt thấy cô Hương ngồi phòng Nhân sự gấp mấy con hạc bằng loại giấy in màu đắt tiền, còn phòng Marketing bọn tôi xin thêm một hộp mực in còn bị bắt giải trình.

"Mà này." Ông Hùng giơ tay lên, chỉ vào cái hộp khăn giấy trên bàn. "Ai lấy khăn giấy thì nhớ xé đôi ra dùng. Đừng có lãng phí. Công ty giờ khó khăn lắm."

Chị Thảo, trưởng phòng tôi, ngồi bên trái ông, gật gù như gà mổ thóc.

"Anh Hùng nói đúng quá." Chị ta cười ngọt như mía lùi. "Phòng mình phải gương mẫu. Em nghĩ mình nên đặt ra quy định: ai xé khăn giấy nguyên tờ thì phạt năm nghìn đóng vào quỹ phòng."

Không ai dám nói gì.

Tôi nhìn cái hộp khăn giấy. Nó còn đúng ba tờ.

"Thưởng năm trăm nghìn cho người chép xong trước." Ông Hùng gõ tay lên bàn. "Hạn chót là thứ Hai tuần sau. Chị Thảo sẽ chấm. Ai không nộp đủ thì trừ lương tháng này."

Năm trăm nghìn.

Tôi ngồi tính nhanh trong đầu. Năm mươi trang, chép tay, mất chừng bốn tiếng nếu làm liên tục. Bốn tiếng đổi lấy năm trăm nghìn — nghe cũng ổn, nếu như tôi không biết cái tài liệu đó là thứ gì.

Nhưng tôi chưa biết.

Lúc đó thì tôi chưa biết.

Tan họp, cả phòng lục đục kéo về chỗ ngồi. Dũng đi sát tôi, giọng thì thầm như điệp viên.

"Năm trăm nghìn. Tao thề, tao chép xong tao đi ăn bún chả liền một tuần."

"Bún chả gì mà một tuần." Tôi đặt cuốn vở xuống bàn. "Mày chép đi. Tao không chép."

Dũng khựng lại.

"Ý mày là sao?"

"Tao nói tao không chép." Tôi kéo ghế ngồi xuống, mở máy tính. "Năm mươi trang quy trình do con gái sếp soạn, mà sếp phát cho nhân viên chép tay bằng bút chì để thấm. Mày thấy cái lý do đó có hợp lý không?"

Dũng gãi đầu, ngồi xuống cạnh tôi.

"Thì… tao thấy nó vô lý. Nhưng mà năm trăm nghìn…"

"Vô lý mà mày vẫn làm."

"Tao nghèo." Anh ta nhún vai. "Mày không nghèo hả?"

Tôi cười. Dũng là kiểu người nói câu nào cũng đúng đến mức không cãi được.

Nhưng tôi vẫn không chép.

Không phải vì tôi giàu. Tôi cũng nghèo thấy mồ. Lương tháng mười lăm triệu, tiền thuê nhà hết bốn triệu, tiền ăn hết ba triệu, gửi về quê cho mẹ hai triệu, còn lại chẳng đáng kể. Năm trăm nghìn với tôi cũng là tiền.

Vấn đề là tôi nhìn xấp giấy đó, và có cái gì đó gợn gợn trong đầu.

Tôi mở tài liệu ra đọc thử trang đầu.

"Quy trình làm việc cơ bản: Bước một, xác định mục tiêu. Bước hai, phân tích đối tượng mục tiêu…"

Giọng văn này.

Tôi đọc tiếp. Trang thứ hai, phần "Phân loại khách hàng theo hành vi", có một đoạn viết: "Khách hàng nhóm A thường phản hồi tích cực với nội dung mang tính cá nhân hóa, trong khi nhóm B ưu tiên tính rõ ràng của thông điệp."

Câu này.

Tôi nhíu mắt, đọc lại lần nữa.

Nghe quen lắm.

Không phải kiểu quen vì tôi từng đọc tài liệu tiếng Việt. Mà quen kiểu… tôi từng thấy nó bằng tiếng Anh.

Tôi liếc quanh. Chị Thảo đang ở cuối phòng, cúi xuống nói gì đó với cô bé thực tập. Ông Hùng đã về phòng riêng, cửa đóng im ỉm.

Tôi mở một tab mới.

Gõ vào thanh tìm kiếm: "customer segmentation content personalization group A group B".

Kết quả hiện ra. Tôi bấm vào kết quả thứ ba — một diễn đàn chuyên ngành nước ngoài, giao diện xám xịt, đăng từ lâu lắm rồi.

Và tôi thấy nó.

Nguyên đoạn văn. Từng chữ. Từng dấu phẩy. Được đăng cách đây ba năm, trong một chủ đề có tiêu đề "Sharing my marketing workflow — hope it helps newbies".

Tác giả: một tài khoản tên "HuongNguyen_MKT".

Tôi ngồi im.

Ngón tay lướt xuống. Bài viết dài, chia mục rõ ràng, có cả phần "Lời khuyên cho người mới" — y hệt trang thứ bốn mươi trong xấp tài liệu sếp phát. Có những câu tiếng Việt trong tài liệu là bản dịch sát nghĩa đến mức lộ liễu, kiểu "tối ưu hóa hành trình của khách hàng" — dịch thẳng từ "optimize customer journey".

Tôi bấm vào trang cá nhân của tài khoản đó.

Có ảnh đại diện. Một cô gái trẻ, tóc uốn xoăn, đeo kính râm, đứng trước một khách sạn có chữ tiếng Anh trên mặt tiền.

Tôi phóng to.

Là Hương.

Con gái sếp Hùng.

Tôi tựa lưng vào ghế. Nhìn màn hình một lúc lâu.

Trong đầu tôi lúc đó có hai luồng suy nghĩ chạy song song. Một luồng bảo: "Thôi kệ đi, chép cho xong, năm trăm nghìn". Luồng còn lại bảo: "Mày nhìn lại cái xấp giấy đó đi. Cả phòng sắp cúi gằm mặt xuống chép tay thứ này trong hai tuần. Vì nó."

Tôi nhìn sang Dũng. Anh ta đã mở vở, đang loay hoay gọt bút chì bằng cái gọt nhựa rẻ tiền.

"Dũng."

"Gì?"

"Tao hỏi thật." Tôi xoay màn hình về phía anh ta. "Mày nhìn cái này đi."

Dũng cúi lại gần. Mắt anh ta lướt từ bài viết sang tài liệu trên bàn, rồi lại về màn hình.

Ba giây.

Mặt Dũng đổi hẳn.

"Đùa tao đấy à?"

"Tao không đùa."

Anh ta cầm xấp giấy lên, lật qua lật lại như thể tìm chỗ nào đó có ghi "bản dịch". Không có. Chỉ có dòng chữ ở cuối trang năm mươi: "Biên soạn: Hương Nguyễn — Phòng Nhân sự."

"Con gái sếp soạn." Dũng lẩm bẩm. "Soạn cái con khỉ."

"Ba năm trước nó đăng bài này lên diễn đàn." Tôi chỉ vào ngày tháng trên màn hình. "Rồi bây giờ in ra, bảo cả phòng chép tay. Bằng bút chì."

Dũng đặt xấp giấy xuống, nhìn tôi.

"Vậy mày định làm gì?"

Tôi không trả lời ngay.

Tôi nghĩ đến cái hộp khăn giấy còn ba tờ. Nghĩ đến cái máy bay giấy con gái ông gấp trong giờ làm. Nghĩ đến chuyện tuần trước tôi nghe cô bé bên Nhân sự kể: chị Hương vừa đi Nha Trang về, vé máy bay công ty thanh toán, mà lịch trình thì ghi là "công tác khảo sát nhân sự".

Khảo sát nhân sự ở bãi biển.

Tôi quay sang Dũng.

"Tao sẽ chép."

Anh ta chớp mắt.

"Hả?"

"Tao sẽ chép." Tôi kéo cuốn vở bìa xanh lại gần. "Nhưng không phải chép cái này. Tao sẽ chép nguyên bài gốc trên diễn đàn. Đúng từng chữ. Kèm cả đường link."

Dũng nhìn tôi một hồi lâu.

Rồi anh ta cười. Cái kiểu cười của người vừa hiểu ra mọi chuyện.

"Ngọc ạ." Anh ta lắc đầu. "Mày điên thật rồi."

"Ừ."

"Nhưng mà…" Anh ta cầm bút chì lên, gõ gõ xuống bàn. "Tao thích. Cho tao chép cùng."

Tôi gạt tay anh ta ra.

"Không. Mày cứ chép bình thường. Tao cần mày làm chứng."

"Làm chứng cái gì?"

"Làm chứng là tao đã nộp bài đúng hạn." Tôi mở ngăn kéo, lôi ra cái máy ảnh cũ tôi hay dùng chụp sản phẩm cho công ty. "Và làm chứng là sếp Hùng đã nhận."

Dũng nhìn cái máy ảnh. Rồi nhìn tôi. Rồi nhìn cuốn vở trống trên bàn tôi.

"Vậy còn cái vở này?"

Tôi đẩy nó sang một bên, mở laptop.

"Để trống."

Ngoài cửa sổ, nắng tháng Tám đổ xuống cái sân bê tông nóng rẫy. Phòng Marketing im ỉm tiếng gõ bàn phím, thỉnh thoảng có tiếng ai đó lật giấy.

Tôi gõ vào thanh tìm kiếm lần nữa.

Lần này tôi tìm chuyến bay.

Không phải để đi đâu cả. Chỉ để xem cái hóa đơn mà cô bé kế toán từng vô tình để quên trên bàn photo hôm trước ghi những gì.

Tôi không chép một chữ nào.

Nhưng cuốn vở bìa xanh vẫn nằm nguyên trên bàn tôi, cuốn vở bìa xanh, suốt cả tuần.

Và đến thứ Hai, khi chị Thảo đi từng bàn thu bài, tôi đứng dậy, cầm xấp giấy trong tay, đi thẳng lên phòng họp.

Trong túi tôi có một thứ.

Không phải cuốn vở.