Sân đình và nước mắt

Mẹ chồng tôi vốn nổi tiếng hiền lành đến mức hàng xóm ai cũng quý mến, vậy mà sáng chủ nhật bà lại ngồi giữa sân đình khóc lóc, kể với cả tổ dân phố rằng tôi đuổi bà ra đường, không cho bà vào nhà.

Tôi đứng cách bà mười bước chân, tay vẫn còn cầm túi ni lông đựng mớ rau muống vừa mua ở chợ đầu mối. Cả sân đình đồng loạt quay sang nhìn tôi.

Ba ngày sau, trong cuộc họp tổ dân phố, tôi mở cuốn biên bản đóng dấu đỏ từ hai năm trước. Khi tôi đọc to dòng chữ "tự nguyện chuyển khẩu, không tranh chấp nhà con dâu", cả sân đình lại một lần nữa quay sang nhìn mẹ chồng tôi với ánh mắt khác hẳn.

Nhưng đó là chuyện của ba ngày sau.

Còn sáng nay, tôi mới là người đang bị cả khu phố nhìn bằng ánh mắt khinh khi.

…

"Ngọc ơi là Ngọc, mày nỡ lòng nào."

Bà Tám bán tạp hóa đầu ngõ rẽ đám đông bước vào, tay chỉ thẳng mặt tôi. Bà ta vốn nổi tiếng là người hay buôn chuyện, cái miệng rộng hơn cả sạp hàng của mình.

"Tôi nuôi nó năm năm trời," bà Hạnh vỗ đùi đen đét, nước mắt chảy dài xuống tận cằm, "cơm tôi nấu, nhà tôi cho ở, giờ nó đuổi tôi ra đường như đuổi con chó."

Tôi siết chặt quai túi rau.

Bà Hạnh ngồi trên chiếc ghế nhựa đỏ ai đó kê cho. Chân bà duỗi thẳng, đôi dép lê trắng mua ngoài chợ đêm kẹp giữa hai ngón chân. Tóc bà rối, nhưng là kiểu rối có chủ đích; tôi để ý thấy bà còn cố ý vuốt lại mấy sợi tóc bên tai.

"Dì ơi, dì đứng dậy đi, ngoài này nắng lắm." Cô Thảo chạy đến, quỳ xuống bên cạnh, rút khăn giấy trong túi xách ra lau mặt cho mẹ. Chiếc túi da bóng loáng, trông còn rất mới.

Tôi nhìn cái túi đó lâu hơn mức cần thiết.

"Không, tôi ngồi đây cho cả xóm biết," bà Hạnh gạt tay con gái, giọng thé lên, "cái nhà đó là của tôi, của con tôi, tôi có quyền ở. Nó là dâu, nó là người ngoài."

Bà Tám quay phắt sang tôi.

"Sao mày không nói gì? Câm rồi à? Người ta khóc lóc như thế mà mày đứng trơ ra như tượng đá."

Tôi vừa định mở miệng, chưa kịp lên tiếng, một giọng đàn ông từ trong đám đông vọng ra:

"Loại dâu thế này phải cho ra đường thật."

"Đúng rồi, nhà đất giờ đắt đỏ, nó muốn chiếm hết."

"Tội nghiệp bà cụ, già rồi còn bị con dâu ngược đãi."

Tiếng bàn tán dồn dập, chồng lên nhau từ trái sang phải. Tôi đứng giữa vòng tròn người, và mỗi gương mặt tôi nhìn thấy đều đang lặp lại cùng một điệp khúc.

Dũng đứng ngay cạnh tôi.

Chồng tôi. Người đàn ông suốt năm năm qua tôi cùng anh nấu cơm, giặt đồ, rồi cùng nhau trả góp căn nhà số 42 ngõ 15. Anh ta nhìn mẹ, rồi nhìn tôi, rồi lại nhìn mẹ.

"Anh nói gì đi," tôi nói khẽ, chỉ đủ để anh ta nghe thấy.

Dũng nuốt nước bọt, yết hầu lên xuống hai lần.

"Mẹ… mẹ bình tĩnh, về nhà rồi nói."

"Về nhà nào?" Bà Hạnh gào lên. "Nhà tao bị con dâu mày chiếm rồi, tao về đâu?"

"Anh Dũng ơi," cô Thảo đứng dậy, phủi bụi trên đầu gối, "anh là con trai, anh phải nói tiếng nói chứ. Mẹ nuôi anh từng này, giờ anh để vợ đối xử với mẹ thế à?"

Dũng cúi đầu. Vai anh ta sụp xuống, dáng người cao một mét bảy lúc này trông như co rúm lại.

Tôi nhìn cái gáy cúi gằm của chồng mình, và trong lồng ngực tôi có cái gì đó đột ngột nguội đi.

Không phải là giận. Giận thì còn nóng.

Cái này là nguội hẳn, như bát cháo để qua đêm.

Bà Hạnh lau nước mắt, ngước lên nhìn tôi. Trong một khoảnh khắc, mắt bà và mắt tôi chạm nhau.

Rồi bà quay đi rất nhanh.

"Thôi được rồi," bà nói, giọng yếu ớt như vừa trải qua một cơn bệnh nặng, "tôi không đòi gì nhiều. Tôi chỉ cần chỗ chui ra chui vào. Nhưng mà này—"

Bà dừng lại, hắng giọng.

"Cái tủ đông ở nhà, trong đó đầy cá khô tôi phơi cả tháng. Cá mối, cá linh, cả cá sặc tôi mua ở chợ cá lúc bốn giờ sáng. Đừng cho ai lấy. Nghe chưa Ngọc? Đừng cho đứa nào bốc."

Cả sân đình im lặng một nhịp.

Tôi suýt chút nữa bật cười thành tiếng.

Người ta vừa kể tội tôi đuổi bà ra đường, vậy mà bà lại đang lo lắng mấy con cá khô trong tủ đông hơn là chuyện chỗ ở.

"Bà ơi," bà Tám ngơ ngác, "bà nói gì lạ thế, cá khô gì tầm này…"

"Thì tôi nhắc trước thôi," bà Hạnh xịu mặt, "của tôi làm ra, tôi phải dặn. Nó mà đem cho con Thảo thì—"

"Thôi thôi," cô Thảo cắt ngang, vẻ mặt hơi nhăn lại, rồi quay sang đám đông, "bà con ơi, hôm nay bà con chứng kiến rồi đấy. Mẹ tôi bị đối xử thế nào. Tôi sẽ làm đơn lên tổ. Phải có cuộc họp. Phải có công bằng."

Mấy người xung quanh gật đầu rào rào.

"Đúng rồi, phải họp tổ."

"Cho nó biết thế nào là phép nước."

Tôi cúi xuống nhặt chiếc dép nhựa bà Hạnh vừa hất ra, đặt ngay ngắn xuống cạnh chân bà.

"Mẹ về nhà đi," tôi nói. Giọng tôi bình thường, không to, không nhỏ. "Nắng lắm rồi."

Bà Hạnh trừng mắt nhìn tôi, như thể không hiểu tại sao tôi lại dám nói câu đó trước mặt cả xóm.

Bà ta không hiểu thật.

Bởi vì bà ta không biết tôi đang giữ cái gì trong ngăn kéo.

Năm 2022, tổ dân phố họp về chuyện nhập khẩu. Ông Bình, tổ trưởng, là người nguyên tắc đến mức ai xin xác nhận sai một chữ cũng bị ông đuổi về. Hôm đó bà Hạnh muốn chuyển khẩu sang nhà cô Thảo để tiện làm sổ đỏ bên đó. Ông Bình bắt bà ký biên bản, điểm chỉ, đóng dấu đỏ, ghi rõ ràng: "tự nguyện chuyển khẩu, không tranh chấp nhà con dâu".

Bà ký.

Ngón tay cái của bà in lên trang giấy trắng một vết mực đỏ ngoằn ngoèo.

Tôi nhớ hôm đó trời mưa. Tôi cầm ô đứng ngoài cửa đợi bà, và bà bước ra, dúi cho tôi một cái phong bì, bảo: "Giữ hộ mẹ, mẹ để quên ở nhà con". Trong phong bì có bản gốc.

Bà quên. Rồi bà quên luôn suốt hai năm qua.

Tôi thì không quên.

Bà Hạnh đứng dậy, phủi đất trên quần, khoác tay cô Thảo đi về phía đầu ngõ. Đi được vài bước, bà ngoái lại nhìn tôi một cái.

"Cá khô đấy, nhớ chưa."

Tôi gật đầu.

"Con nhớ rồi mẹ."

Đám đông tản ra, vừa đi vừa bàn tán. Bà Tám còn ngoái lại buông một câu: "Gớm, loại người gì đâu." Rồi bà Tám đi khuất.

Dũng đứng bên cạnh tôi, hai tay đút túi quần.

"Em…" anh ta bắt đầu.

"Anh vào nhà đi," tôi nói.

"Ngọc, em nghe anh nói—"

"Ba ngày nữa họp tổ," tôi ngắt lời, quay người bước về phía ngõ 15. "Đến lúc đó anh nói."

Tôi đi trước, không quay đầu lại.

Phía sau, tôi nghe tiếng dép của anh ta lộp bộp trên nền xi măng, chần chừ một chút rồi cũng bước theo.

Về đến nhà, tôi mở ngăn kéo dưới cùng của tủ quần áo. Cuốn biên bản vẫn nằm đó, kẹp giữa hai tờ giấy báo cũ, mép giấy hơi ố vàng nhưng con dấu đỏ vẫn còn nguyên, chữ ký của bà Hạnh vẫn rõ mồn một.

Tôi vuốt phẳng tờ giấy.

Ba ngày nữa.

Cuộc họp tổ dân phố sẽ diễn ra vào lúc bảy giờ tối thứ Tư, tại sân đình.

Và tôi đã biết mình sẽ mang theo cái gì.