Danh sách người ngoài

Mẹ chồng tôi vốn nổi tiếng tiết kiệm đến mức giấy vệ sinh cũng cắt đôi, vậy mà trong đám giỗ bố chồng, bà rút ra một xấp giấy photo kẹp trong cuốn lịch bloc cũ, giọng ngọt như mía lùi:

"Đây là danh sách người nhà được dự họp gia đình, con dâu xem có tên mình không nhé."

Cả bàn giỗ im phăng phắc.

Tôi nhìn xấp giấy. Ba trang, đánh máy, giấy A4 mỏng đến mức nhìn xuyên thấy chữ mặt sau. Bà đưa nó cho tôi đúng lúc tôi đang bưng mâm xôi đỏ ra đặt lên bàn thờ họ Khang.

Tôi biết chuyện gì sẽ xảy ra.

Không phải vì tôi khôn ngoan gì cho cam. Mà vì mấy hôm trước, điện thoại của Khang tự sao lưu vào iCloud chung với chiếc iPad tôi để ở nhà. Cái iPad tôi mua bằng tiền thưởng Tết của mình, ba triệu bảy, trả góp mười hai tháng. Nó tự động kéo về toàn bộ ảnh chụp màn hình của anh ta. Trong đó có một tấm chụp cái danh sách này, chụp vội, mờ, nhưng đủ để tôi đọc được dòng chữ đỏ ở trang thứ ba.

Sáng nay, tôi đến đây với tâm thế khác.

Tôi lật trang một. Trang hai. Rồi trang ba.

Tên tôi nằm ở cuối cùng, dưới cùng, ngay dưới cái tiêu đề in đậm: "NGƯỜI NGOÀI".

Bên cạnh là dòng chú thích viết tay bằng bút đỏ, nét chữ run run đặc trưng của bà Hạnh: "Không được tham gia bàn chuyện đất đai, chỉ phục vụ ăn uống."

Máu dồn lên mặt tôi. Nóng. Rát. Nhưng tôi vẫn mỉm cười.

Tôi cất điện thoại vào túi.

Ngón tay cái tôi miết nhẹ lên cạnh máy, tìm đúng nút đỏ. Bấm.

…

Mười hai giờ trưa, ngày mười hai tháng tám âm lịch.

Nhà thờ tổ họ Khang nằm cuối con ngõ nhỏ, mái ngói rêu phong, sân gạch bốn mươi mét vuông kê kín bàn. Tôi đếm được sáu mâm, mỗi mâm tám người. Bốn mươi tám cái miệng. Bốn mươi tám con mắt.

Tôi đứng ở góc sân, tay bưng khay chén, rót nước chè mời từng cụ. Bà Hạnh ngồi ở mâm giữa, chỗ trang trọng nhất, bên cạnh bà Nội. Bà Nội tám mươi bảy tuổi, mắt còn tinh, lưng còn thẳng, và là người duy nhất trong cái nhà này từng nắm tay tôi nói: "Con dâu họ Khang khổ lắm, cố mà sống."

Khang ngồi đầu mâm dưới, cúi mặt bấm điện thoại. Anh ta mặc cái áo sơ mi tôi là lượt từ sáu giờ sáng. Tôi ủi xong thì anh ta nhăn mặt: "Ủi chi cho mất công, mẹ nói đồ cũ mặc cũng được."

Cô Lệ, em gái chồng, ngồi chéo bàn, vừa nhai trầu vừa liếc tôi. Chị ta giỏi cái trò nói bóng nói gió lắm. Năm ngoái, chị ta kể với cả họ rằng tôi "đi làm về muộn là có vấn đề", chỉ vì tôi tăng ca ba buổi tối liền để trả nợ cái tủ lạnh. Cái tủ lạnh bà Hạnh bảo "mua đi, mẹ trả", rồi cuối cùng tôi phải trả một mình. Hai mươi hai triệu đồng. Tôi vẫn còn giữ cái hóa đơn.

Bà Hạnh đứng dậy, nâng chén rượu.

"Thưa các cụ, thưa họ hàng. Hôm nay giỗ ông, tôi có chuyện muốn nói rõ ràng. Nhà mình sắp bán mảnh đất hương hỏa hai trăm mét vuông. Bốn tỷ. Tiền đó chia thế nào, ai được bàn, ai không, tôi đã ghi hết ra giấy cho minh bạch. Người nhà thì có quyền. Người ngoài thì đứng ngoài."

Vài người gật gù. Một cụ ông tóc bạc nói vọng lên: "Phải đấy, của họ mà, phải rõ ràng."

Bà Hạnh cười. Cái kiểu cười chỉ nhếch một bên mép.

Rồi bà rút xấp giấy từ trong cuốn lịch bloc cũ — cuốn lịch bà dùng để chép lịch âm, chép cả tiền chợ mỗi ngày, chép cả tiền điện từng tháng. Bà bổng bóc ra, đưa cho tôi.

"Con dâu xem đi. Cho nó rõ."

Tôi đặt khay chén xuống chiếc ghế nhựa đỏ bên cạnh. Lau tay vào vạt áo. Nhận xấp giấy bằng hai tay, đúng phép lịch sự mà mẹ tôi dạy từ nhỏ.

Lật. Chậm. Cố ý chậm.

Trang một: danh sách con trai, con dâu trưởng, các cháu đích tôn. Có tên Khang. Có tên cô Lệ. Có tên cả vợ chồng cô Lệ, người mà tôi biết chắc chưa từng biếu bà Hạnh một đồng nào ra hồn.

Trang hai: danh sách họ hàng xa, mấy ông bà ở quê, ghi chú "được dự, không được biểu quyết".

Trang ba.

Tôi dừng lại ở đó lâu hơn cần thiết. Đủ lâu để những người xung quanh bắt đầu tò mò, đủ lâu để bà Hạnh bắt đầu sốt ruột, đủ lâu để cái điện thoại trong túi tôi ghi trọn tiếng trầu nhai của cô Lệ, tiếng quạt treo tường kêu cót két, và tiếng thở đều đều của bà Nội.

"Thấy chưa?" bà Hạnh hỏi, giọng vẫn ngọt.

"Con thấy rồi ạ." Tôi ngẩng lên, mỉm cười. "Rõ lắm ạ."

"Vậy thì tốt. Để mọi người cùng biết. Sau này đừng ai bảo mẹ phân biệt. Mẹ ghi rõ ràng, minh bạch."

Cô Lệ chen vào, giọng the thé: "Mẹ em lúc nào chả công bằng. Có người ở nhà ăn, ở nhà ở, mà chuyện to thì đòi xen vào."

Tôi vẫn cười. Cười đến mức hàm răng tê đi.

Bà Nội đặt chén xuống, tạo ra một tiếng "cạch" rõ to.

"Con Hạnh." Bà gọi thẳng tên, không gọi "con dâu". "Cái danh sách này ai cho phép con lập?"

"Con lập để rõ ràng thôi ạ. Chuyện đất đai là chuyện lớn, phải có người trong, người ngoài."

"Ngọc nó cưới Khang năm năm rồi. Nó là người ngoài à?"

Bà Hạnh không đổi sắc mặt. "Dâu là dâu. Con dâu thì lo cơm nước. Đất hương hỏa là chuyện của họ Khang, con dâu họ khác thì biết gì mà bàn."

Tôi đứng đó, nghe rõ từng chữ. Nghe rõ cả tiếng cô Lệ cười khẩy phía sau.

Bà Hạnh quay sang tôi, giọng dịu lại, cái giọng bà dùng mỗi khi đối diện với người lạ:

"Thôi, con dâu đừng buồn. Mẹ nói vậy thôi chứ con cứ ở nhà, cứ phục vụ đám giỗ đàng hoàng. Con dâu chỉ để sai bảo thôi, chứ mấy chuyện đất cát, con xen vào làm gì cho mệt."

Bà nói xong thì quay đi, nâng chén mời các cụ, như thể vừa dọn xong một mâm cỗ.

Cả sân im như tờ.

Rồi ai đó bật cười. Rồi tiếng bàn tán rì rầm nổi lên, như nồi nước sôi bị ai đó đột ngột mở vung.

Tôi đứng giữa sân, xấp giấy trong tay, nụ cười vẫn nguyên trên mặt.

Nhưng ngón tay cái trong túi quần thì đã bấm nút đỏ từ lâu.

Màn hình điện thoại sáng lên một vạch đỏ nhỏ xíu: 00:14:37. Và nó vẫn đang chạy.

Tôi cúi xuống, nhặt khay chén lên, giọng nhẹ nhàng:

"Dạ vâng ạ. Con rót nước tiếp ạ."

Rồi tôi bước về phía bàn trong, nơi có mấy cụ già đang đợi chén trà.

Phía sau lưng, tôi nghe bà Nội nói một câu, không quá lớn nhưng đủ để cả sân nghe thấy:

"Rồi cũng có ngày cái danh sách này phải đọc trước cả họ."

Tôi không quay lại.

Nhưng tôi biết, trong cái điện thoại trong túi, ngoài mười bốn phút ghi âm, còn có một tấm ảnh chụp màn hình tôi đã lưu từ ba hôm trước. Ảnh chụp nhóm chat "Gia đình thân yêu", mười hai thành viên, không có tên tôi trong danh sách hiển thị. Và bên dưới, một dòng tin nhắn của bà Hạnh, gửi lúc hai giờ sáng ngày mười tháng tám:

"Con dâu chỉ để sai bảo, đừng cho nó biết chuyện đất đai."

Tôi chưa từng được thêm vào nhóm đó.

Nhưng điện thoại Khang thì có.

Và cái iPad của tôi thì biết mọi thứ.

Tôi rót chén trà thứ bảy, đặt xuống trước mặt cụ ông tóc bạc, rồi nhìn đồng hồ.

Mười hai giờ bốn mươi. Đám giỗ còn dài.

Còn tôi thì không vội nữa.