Xô nước bẩn và ba canh giờ

Vợ kế của lão gia vốn nổi tiếng hào phóng, đến mức ai trong phủ cũng được bà cho thêm một chén trà mỗi sáng, vậy mà sáng nay bà lại sai con Bích hắt nguyên xô nước bẩn vào người ta, rồi bắt ta quỳ giữa sân mưa.

Nước ấy đặc quánh, nồng nặc mùi cám chua và mùi của nước vo gạo để lâu ngày. Nó chảy từ đỉnh đầu xuống, tràn qua mắt, qua miệng, làm ướt sũng cả tấm áo mỏng ta đang mặc. Con Bích hắt xong liền lùi lại, hai tay vẫn ôm chặt chiếc xô, cười khanh khách.

"Cho mày tỉnh táo," bà Hạnh nói từ trên hiên. Bà đứng đó, tay phe phẩy chiếc quạt giấy, mắt híp lại như đang xem một trò vui.

Ta lau nước trên mặt bằng mu bàn tay. Không nói gì.

Gia nhân trong phủ đứng kín hai bên sân. Người thì cúi đầu, kẻ thì nhìn trộm rồi vội vàng quay đi. Không ai dám ho một tiếng.

Ba canh giờ sau, thái y Trịnh sẽ đến khám hộp thuốc bổ của lão gia. Ta sẽ mở hộp thuốc ấy trước mặt cả phủ. Bên trong không có một vị thuốc nào — chỉ toàn mảnh sành giã nhỏ. Vợ kế sẽ đứng đó, mặt cắt không còn giọt máu, tay run đến mức chiếc quạt giấy rơi xuống bậc đá.

…

Nhưng đó là chuyện của ba canh giờ nữa.

Còn hiện tại, ta đang ướt như chuột lứt, đứng giữa sân phủ Đoàn, nghe bà Hạnh sai người mang ra một tấm áo.

Tấm áo rách. Vai áo toạc một đường dài, gấu áo sờn đến mức chỉ cần giật nhẹ là bung chỉ. Bà ta ném nó xuống trước chân ta.

"Áo này mới xứng với tội của mày," bà nói. "Mặc vào."

Ta nhìn tấm áo. Rồi nhìn bà.

"Mặc vào," bà lặp lại, giọng vẫn ngọt lịm. "Ta thương mày lắm mới cho mày mặc áo. Chứ tội tráo thuốc bổ của lão gia, đáng lẽ phải lột trần mà đánh."

Ta cúi xuống, nhặt tấm áo. Vải thô ráp, bốc lên mùi ẩm mốc. Ta cởi tấm áo ướt sũng, khoác tấm áo rách lên người. Gió lùa qua đường toạc ở vai, lạnh buốt.

Bà Hạnh gật đầu hài lòng.

"Quỳ."

Ta quỳ xuống. Sân lát đá xanh, mưa phùn từ sáng đến giờ chưa dứt, mặt đá trơn và lạnh. Đầu gối ta chạm xuống, nước bẩn từ áo thấm ngược lên da thịt.

"Ba canh giờ," bà nói. "Không được ngồi, không được đứng dậy. Ta cho người canh đấy."

Bưn quay sang con Bích. "Mày đứng đây. Nó mà nhổm người lên, mày báo ta."

Con Bích cúi rạp. "Dạ, thưa bà."

Bà Hạnh đi vào. Chiếc quạt giấy phe phẩy theo nhịp bước, khuất sau cánh cửa gỗ chạm.

Ta quỳ giữa sân. Mưa rơi lất phất, hạt nhỏ như bụi, bám lên tóc, lên vai và thấm vào tấm áo rách.

Trong phủ này, ai cũng biết bà Hạnh hào phóng. Sáng nào bà cũng sai người pha trà, mỗi người được thêm một chén. Chén trà ấy không đáng bao nhiêu tiền, nhưng ai cũng nhớ. Ai cũng nói bà cả thương người.

Ta nhớ có lần ta ngồi ở bếp, nghe chị bếp trưởng nói với người làm vườn: "Bà cả tốt thật. Mỗi sáng một chén trà, quanh năm không thiếu bữa nào."

Ta không nói gì. Vì ta biết chén trà ấy tính vào đâu.

Mỗi tháng, tiền chợ của phủ bị cắt đi một khoản, gọi là "tiền trà của bà cả". Người làm trong phủ không ai biết. Họ chỉ thấy chén trà trước mặt, không thấy khoản tiền sau lưng.

Còn ta biết, vì ta giữ sổ chi tiêu của phủ hai năm nay. Lão gia giao cho ta từ ngày ta vào phủ, bảo ta biết chữ, biết tính, thì giữ sổ cho ông. Bà Hạnh không thích điều đó. Bà ta muốn ta chỉ là một ả vợ lẽ ngồi trong buồng, không quyền hành, không tiếng nói.

Nhưng ông Đoàn đã giao sổ cho ta. Và ta giữ sổ rất cẩn thận.

Mưa nặng hạt hơn. Nước từ trên mái hiên chảy xuống thành dòng, đổ vào sân, ngập đến mắt cá chân ta.

Con Bích đứng dưới hiên, hai tay khoanh trước bụng, mắt không rời khỏi ta.

Ta nhìn về phía bếp. Cửa bếp khép hờ, bên trong tối om. Sáng nay, lúc tờ mờ sáng, ta đã đứng ở đó.

Ta nhớ lại.

Đêm qua, ta dậy sớm. Không ngủ được. Ta ra bếp lấy nước nóng, thì thấy cửa bếp mở, đèn dầu còn leo lét. Con Bích đang loay hoay bên bếp.

Ta đứng ngoài cửa, nhìn qua khe. Con Bích cầm một chiếc chén — chén có hoa văn riêng, loại chén chỉ bà Hạnh dùng, men trắng vẽ cành mai đỏ. Chiếc chén ấy bị vỡ một miếng ở miệng.

Con Bích quay người, va vào cạnh bàn. Chiếc chén rơi xuống, vỡ tan.

Ta nghe tiếng "choang" khô gọn. Con Bích chửi thầm một câu, rồi cúi xuống nhặt. Nó nhặt những mảnh to, bỏ vào tạp dề. Những mảnh nhỏ, nó gạt vào góc bếp, dưới gầm chạn.

Ta lùi lại, quay về buồng. Nhưng trước khi đi, ta cúi xuống, nhặt một mảnh sành còn sót lại trên ngưỡng cửa. Mảnh nhỏ, chỉ bằng hai đốt ngón tay, vẫn còn vết men trắng và một chấm đỏ của cành mai.

Ta bỏ mảnh sành ấy vào túi áo. Không nghĩ ngợi gì nhiều.

Sáng nay, khi con Bích hắt xô nước bẩn vào người ta, ta thấy trong đáy xô có mấy mảnh sành nhỏ, sáng lấp lánh dưới nước. Con Bích đã đổ cả đống mảnh vỡ vào xô nước, định đem đổ đi. Nhưng nó hắt lên người ta trước.

Ta quỳ giữa sân. Mảnh sành trong túi áo ta, bé xíu, sắc như lưỡi dao. Ta cảm nhận được nó qua lớp vải ướt.

Một canh giờ trôi qua. Mưa không dứt.

Đầu gối ta bắt đầu tê. Ta đổi tư thế, nhích nhẹ. Con Bích lập tức lên tiếng:

"Bà cả bảo không được nhổm."

Ta nhìn nó. "Ta chỉ đổi chân."

"Không được đổi."

Ta nhìn nó một lúc lâu. Con bích quay mặt đi, nhưng tai nó đỏ lên.

Ta quỳ lại tư thế cũ. Mưa chảy vào cổ áo, xuống sống lưng.

Canh hai. Chân ta mất cảm giác. Bùn từ sân theo nước ngấm vào gấu áo, nặng trịch.

Có tiếng bước chân sau lưng. Ta không quay lại.

"Ngọc nương."

Giọng lão gia. Ta nghe tiếng ông thở dài.

"Ngươi có biết mình phạm tội gì không?"

Ta nhìn xuống mặt đá. Nước mưa chảy qua kẽ đá, cuốn theo mấy cọng rơm vụn.

"Thưa lão gia, ta không tráo thuốc."

"Bà cả nói ngươi tráo. Hộp thuốc mở ra, bên trong không còn thuốc. Ngươi là người giữ sổ, ngươi biết rõ thuốc mua ngày nào, cất ở đâu."

Ta ngẩng lên. Ông Đoàn đứng đó, áo choàng xám, tay chắp sau lưng. Mắt ông nhìn ta, nhưng không nhìn thẳng. Ông nhìn vào khoảng không trên đầu ta.

"Lão gia," ta nói. "Hộp thuốc ấy, ai giao cho ta cất?"

Ông im lặng.

"Là bà cả," ta nói. "Sáng hôm kia, bà sai con Bích mang hộp thuốc đến buồng ta, bảo ta cất vào tủ. Ta cất. Ta không mở."

Ông Đoàn day day thái dương.

"Ngươi nói thế, ai tin?"

Ta không trả lời. Ông biết ta nói thật. Ông chỉ sợ.

Ông sợ bà Hạnh. Bà ta là vợ kế, là người nắm quyền quản gia, là người có họ hàng bên ngoài làm quan. Ông Đoàn thì chỉ là một thương hộ giàu, không có chức tước. Ông cần bà ta.

"Quỳ hết ba canh giờ," ông nói, giọng nhỏ lại. "Rồi vào buồng. Đừng cãi bà cả nữa."

Ông quay đi. Áo choàng xám khuất sau hành lang.

Ta nhìn theo. Trong túi áo, mảnh sành vẫn nằm đó, sắc và lạnh.

Canh ba. Mưa tạnh. Trời vẫn xám, nhưng hạt mưa đã thưa.

Chân ta cứng đờ. Ta phải cắn răng để không ngã nghiêng. Con Bích đứng dưới hiên, mặt mày nhăn nhó, có lẽ mỏi chân.

Có tiếng chuông từ cổng trước. Một tiếng, hai tiếng.

Con Bích giật mình, chạy ra. Một lát sau, nó chạy vào, hớt hải:

"Thái y đến rồi!"

Ta nghe tiếng chân người rộn ràng. Tiếng bà Hạnh từ trong nhà vọng ra, giọng ngọt như mật:

"Mời thái y Trịnh vào! Mau pha trà!"

Ta chống tay xuống đá, đứng dậy. Chân ta tê rần, suýt ngã, nhưng ta giữ được.

Ta vuốt lại tóc. Tấm áo rách ướt sũng dính vào người. Ta không quan tâm.

Ta bước về phía buồng, nơi có chiếc tủ gỗ đựng hộp thuốc bổ của lão gia.

Trong túi áo, mảnh sành chạm vào ngón tay ta.

Ba canh giờ đã hết.