Bát yến sào bất thường

Cha ta vốn nổi tiếng tiết kiệm đến mức đám cưới của thứ muội cũng chỉ cho một bộ áo cũ, vậy mà hôm nay khi ta bước vào phòng khám tuyển tú, ông lại sai người bưng vào một bát yến sào nóng hổi.

Khói từ bát yến bốc lên nghi ngút, che mờ cả gương mặt tên gia nhân bưng mâm. Ta nhìn bát yến, rồi nhìn ra phía cửa.

Cha ta đứng đó. Tay chắp sau lưng, áo thể đã sờn nhưng vẫn được vuốt phẳng từng nếp.

"Ăn đi cho có sức," ông nói, giọng khàn đặc như tiếng cối đá cọ vào nhau. "Đừng để ta mất mặt."

Cả gian phòng im phăng phắc. Mấy bà vú đứng nép vào vách, mắt đổ dồn về phía ta. Ai cũng biết Trần Bá Nghĩa keo kiệt đến nhường nào. Đám cưới thứ muội, ông chỉ cho đúng một bộ áo cũ, còn bảo "giặt rồi, mặc được". Vậy mà giờ đây, lại là yến sào.

Ta không cầm thìa ngay. Ta nhìn bát yến, nhìn làn khói mờ ảo, rồi nhìn xuống bàn tay mình đang run lên bần bật.

Đến đêm thứ ba quỳ trên đá lạnh, ta thực sự ngất đi. Khi tỉnh lại, ngự y đang bắt mạch cho ta, mặt ông ta tái mét. Cha ta đứng bên ngoài, giọng run run: "Sao… sao lại hỏng thận?"

…

Ta cầm thìa.
Một thìa. Hai thìa. Tay ta run đến mức yến sào sóng cả ra mép bát.

Suốt sáu mươi ngày qua, ta bị bắt quỳ trên phiến đá lạnh ở sân sau, mỗi đêm từ canh ba đến canh năm. Cha bảo đó là "rèn khí chất". Khí chất của một nữ tử sắp tiến cung phải lạnh, phải cứng, phải không biết mệt mỏi.

Đầu gối ta giờ đã chai sần thành một lớp da nhám, chạm vào là thấy tê rần. Những đêm đầu, ta còn khóc. Đến đêm thứ mười, ta thôi khục khịt, chỉ cắn răng đếm sao. Đến ngày thứ ba mươi, ta bắt đầu đếm những sợi mạng nhện trên mái hiên.

Còn về chuyện ăn uống. Mỗi bữa, cha sai người đong từng bát gạo. Ba thìa cơm. Không hơn. Ông bảo ăn nhiều thì thân thể nặng nề, vào cung làm sao mà uyển chuyển. Có lần ta lén xin thêm một miếng cơm cháy, con nha hoàn phòng bếp bị phạt quỳ cả buổi chiều.

Nước uống cũng có quy định nghiêm ngặt. Trà cho ta phải pha bằng nước giếng lạnh, tuyệt đối không được đun sôi. Ông nói nước nóng làm người ta trở nên mềm yếu.

Ta đặt thìa xuống.

Bát yến vẫn còn gần đầy. Mắt tên gia nhân nhìn ta chằm chằm, như sợ ta làm rơi một sợi yến nào.

Ta nhớ cái hôm áo lót của mình bị rách một đường lớn ở vai. Ta đến thưa với cha. Ông bảo đưa đây. Rồi ông ngồi xuống bậc cửa, lấy từ trong túi ra một cuộn chỉ thừa — loại chỉ vàng nhạt mà thợ may bỏ đi từ đám cưới của thứ muội — và tự tay khâu lại cho ta.

Mũi khâu khấp khểnh. Ông khâu xong, vuốt ve đường chỉ, gật gù: "Thế là tiết kiệm được mấy đồng."

Ta nhìn đường chỉ vàng nhạt ấy suốt mấy đêm quỳ ngoài sân. Nó như một con rắn nhỏ bò trên vai, nhắc nhở ta biết mình là ai.

Là đích nữ. Đích nữ mà đám cưới của thứ muội chỉ được một bộ áo cũ, còn ta thì được một bát yến sào.

"Tiểu thư ăn đi," tên gia nhân lí nhí. "Lão gia dặn bát này hầm suốt hai canh giờ."

Ta bật cười. Tiếng cười khô khốc như lá rụng trên đá.

Hai canh giờ hầm yến. Ông ấy đung từng bát gạo cho ta ăn ba thìa, mà lại bỏ ra hai canh giờ hầm yến cho ta ăn trước ngày khám tuyển tú.

Bởi vì ngày mai có sứ thần đến.

Ngày mai, phủ Trần Bá Nghĩa phải mở cửa đón một vị quan lớn từ kinh đô xuống để xem xét con gái ông ta có đủ tư chất tiến cung hay không. Nếu con gái ông ta trông xanh xao, ốm yếu, ông sẽ mất mặt với triều đình, với hàng xóm, và mất sạch cái danh "Trần Bá Nghĩa nuôi con khéo" mà ông luôn tự hào.

Ta cầm bát yến lên.
Ngửi. Mùi thơm ngọt, mùi của thứ mà ta chưa từng được nếm trải trong suốt sáu mươi ngày qua.

Rồi ta nghiêng bát.
Từng giọt yến sào sánh lại, chảy xuống chậu cây cảnh đặt cạnh cửa sổ. Chậu lan quân tử mà cha ta quý trọng, ngày nào cũng tự tay tưới. Ta đổ hết bát yến vào gốc lan.

Tên gia nhân há hốc miệng, mặt cắt không còn giọt máu.

"Tiểu… tiểu thư…"

"Bát này hầm hai canh giờ," ta nói bằng giọng bình thản. "Lan quân tử của cha cũng cần bồi bổ. Ngươi về thưa với cha ta, ta đã ăn hết rồi."

Tên gia nhân bưng bát không rời đi, chân bước nhưng vẫn ngoái lại nhìn chậu lan đầy kinh ngạc.

Ta đợi nó khuất sau hành lang mới thò tay vào trong tay áo.

Cuốn sổ nhỏ bọc da chuột, chỉ bằng bàn tay, mép đã sờn. Ta mở ra, lật đến trang cuối. Ngón tay ta lướt trên những dòng chữ nhỏ xíu được viết bằng bút chì — cha cấm dùng mực vì sợ tốn kém.

Ta tự tay ghi lại mọi thứ. Từng bát gạo. Từng đêm quư. Từng mũi chỉ thừa trên áo. Từng đồng tiền mà ông ta đong đếm.

Hôm nay, ta thêm một dòng: "Ngày 60. Yến sào một bát, hầm hai canh giờ. Đổ vào gốc lan."

Ta gấp sổ, nhét lại vào tay áo. Bụng ta đói cồn cào, ba thìa cơm từ sáng đến giờ đã tiêu hết từ lâu.

Nhưng ta không thấy tiếc bát yến. Ta cảm thấy nhẹ lòng.

Cửa phòng khẽ mở, Thúy lách vào, tay ôm một chồng khăn, mắt đảo một vòng quanh phòng rồi mới dám thở phào.

"Tiểu thư," nó thì thầm, giọng nhỏ như muỗi kêu. "Lão gia đang đứng ngoài hành lang, nghe ngóng."

"Kệ ông ta."

Thúy đặt chồng khăn xuống, tiến lại gần hơn. Nó cúi sát đến mức ta ngửi thấy mùi mồ hôi và mùi củi khô trên áo nó.

"Tiểu thư…" Nó nuốt nước bọt. "Thuốc bổ của lão gia… đã hết rồi."

Ta nhìn nó.

"Thang mới, nô tỳ đã tráo xong."

Nó nói câu đó bằng giọng bình thản lạ thường, như thể đang báo cáo một việc bếp núc bình thường nhất.

Ta không hỏi tráo bằng gì, cũng không hỏi nó lấy từ đâu. Ta chỉ nhìn vào mắt nó — đôi mắt đen láy, sáng quắc, không một chút run sợ.

Suốt ba tháng qua, Thúy là người duy nhất lén mang cho ta một củ khoai lang nướng giấu trong ống tay áo, mỗi lần chỉ một củ vì nếu nhiều hơn cha ta sẽ phát hiện. Nó cũng là người lén đưa cho ta cuốn sổ này và bảo: "Tiểu thư ghi đi, ghi hết vào, sau này có ngày dùng."

Ta gật đầu.

Thúy cúi xuống nhặt chồng khăn lên, giọng lại trở về vẻ lí nhí thường nhật:

"Đêm nay tiểu thư nhớ đắp khăn ấm lên đầu gối, kẻo mai khi khám, ngự y nhìn thấy vết chai sẽ sinh nghi."

Nó đi ra, cửa khép lại.

Ta ngồi yên trong phòng, tay lại mò vào ống áo, chạm vào mép cuốn sổ.

Ngoài hành lang, tiếng dép của cha ta lẹp xẹp qua lại. Ông ta vẫn đứng đó, lắng nghe, chờ xem con gái mình đã ăn hết bát yến hay chưa.

Ta khẽ mỉm cười trong bóng tối.
Ngày mai, sứ thần sẽ đến.
Và thang thuốc bổ mà cha ta uống mỗi tối… đã được thay bằng một thứ khác.