Bản kiểm điểm 500 chữ

Cô Hằng vốn nổi tiếng nghiêm khắc đến mức học sinh đi muộn một phút cũng bị cô bắt đứng ngoài hành lang cả tiết, vậy mà sáng thứ Hai đầu tuần, cô đứng trên bục, gõ thước xuống mặt bàn liên hồi và tuyên bố cả lớp phải viết bản kiểm điểm 500 chữ vì "tinh thần học tập sa sút".

Thằng Bảo nhà tôi về nhà, cặp sách còn chưa kịp cởi, đã nói một câu làm tôi đứng hình.

"Mẹ ơi, cô bắt cả lớp viết kiểm điểm. Đứa nào cũng phải viết. Cả bốn mươi hai đứa."

Tôi đang thái thịt, con dao dừng giữa thớt.

"Tinh thần sa sút? Lớp con có mười hai đứa học sinh giỏi cơ mà."

"Con không biết. Cô bảo thế."

Điện thoại tôi nằm trên bàn bếp, màn hình tối. Một tuần nữa là tới buổi họp phụ huynh cuối kỳ ở hội trường trường Trần Phú.

Và tôi đã biết trước, trong chiếc điện thoại đó, tôi sẽ mang theo thứ gì.

Bởi vì tôi viết bản kiểm điểm thay con, nhưng tôi cũng mang theo đoạn ghi âm buổi học thêm tối thứ Bảy. Rồi trong buổi họp phụ huynh, trước mặt ban giám hiệu và ba mươi tám phụ huynh, tôi sẽ bật đoạn ghi âm đó lên loa ngoài.

Tôi đã hình dung cảnh đó trong đầu từ trước khi nó xảy ra.

…

Nhưng phải quay lại chuyện tối thứ Hai ấy trước đã.

Tôi làm kế toán sáu năm cho một công ty logistics. Sáu năm đối chiếu số liệu, tôi có một tính xấu: thấy con số nào không khớp là trong người khó chịu như có hạt sạn trong giày. Mà chuyện của lớp 9A2 thì sạn không thiếu.

Bảo ngồi vào mâm, ăn được hai miếng cơm thì buông đũa.

"Mẹ ơi, cô Hằng bảo ai không viết đủ 500 chữ thì hạ một bậc hạnh kiểm."

"Hạnh kiểm gì mà dễ hạ thế."

"Con đếm rồi. Viết 500 chữ là phải kín một trang rưỡi giấy. Con viết được có bốn trăm."

Tôi gắp cho con miếng cá.

"Con kể mẹ nghe. Cô dặn dò gì trong lớp, kể hết."

Thằng bé mười lăm tuổi, tính tình ít nói, có cái kiểu sợ cô giáo đến mức chuyện gì ở lớp cũng giấu. Nhưng lần này nó kể, có lẽ vì tức.

"Cô bảo cả lớp mua vở mới. Vở ô ly loại dày. Mua ở nhà sách Hồng Ân, chỗ cô chỉ. Đứa nào mua chỗ khác thì cô bảo giấy mỏng, không đúng quy định."

"Nhà sách Hồng Ân."

"Vâng. Gần trường. Em họ cô mở thì phải. Con nghe mấy đứa nói thế."

Tôi nhớ ra rồi. Cái nhà sách đó tôi có lần ghé, vở giá gần bốn mươi nghìn một quyển, trong khi ngoài chợ chỉ mười lăm. Tôi còn mua một quyển vì con đòi, về mở ra thấy giấy cũng bình thường, chẳng dày hơn là bao.

Mà thôi, chuyện mua vở là chuyện nhỏ.

Chuyện tôi nghĩ tới lúc rửa bát mới là chuyện lớn.

Cô Hằng bảo tinh thần học tập sa sút. Nhưng lớp có mười hai học sinh giỏi. Mười hai trên bốn mươi hai, so với đầu năm còn tăng thêm ba đứa. Tôi đọc bảng thi đua từng tháng, tôi để ý lắm, vì tôi là người chép điểm của con vào một cuốn sổ riêng từ hồi lớp sáu.

Tinh thần sa sút mà điểm lại tăng.

Tôi không nói gì với con. Tôi chỉ hỏi thêm một câu, giọng bình thản như hỏi chuyện thời tiết.

"Trong lớp, ai ngồi bàn đầu con?"

"Con ngồi bàn thứ ba, mẹ."

"Bàn đầu là những đứa nào?"

Bảo ngẩng lên, mặt hơi ngơ ngác.

"Bàn đầu có bạn Khánh, bạn My, bạn Hưng, bạn Trang, bạn Duy. Cô xếp chỗ từ đầu năm rồi, không đổi."

"À. Năm đứa."

"Vâng. Mà cô hay gọi mấy bạn đó lắm. Gọi lên bảng nhiều hơn tụi con."

Tôi gật đầu, úp cái bát vào giá.

Năm đứa. Năm đứa ngồi bàn đầu, được gọi lên bảng nhiều hơn. Tôi ghi cái con số đó vào đầu, kiểu kế toán vẫn ghi sổ.

Đêm đó, đợi Bảo ngủ, tôi lục cặp con.

Không phải lục trộm. Tôi gọi là "rà soát", nghề của tôi là thế, mỗi tháng tôi rà soát chứng từ một lần. Cặp thằng bé có ba quyển vở, một hộp bút, tờ giấy kiểm tra giữa kỳ, và một xấp giấy photo gấp làm tư nhét dưới đáy ngăn phụ.

Tôi mở ra.

Là đề kiểm tra. Môn Toán, học kỳ một. Đề in rõ ràng, có cả đáp án đánh dấu bút đỏ ở góc.

Một tờ. Hai tờ. Ba tờ.

Tôi đếm. Năm tờ. Năm tờ giấy photo giống hệt nhau, cùng một đề, cùng một trang, cùng cái lỗi in ở dòng thứ tư chỗ dấu ngoặc bị lật ngược.

Năm tờ. Cho năm đứa ngồi bàn đầu.

Mà tôi nhớ như in cái câu cô Hằng nói trong buổi họp đầu năm, khi phụ huynh góp ý chuyện tài liệu: "Cô phải tiết kiệm giấy cho nhà trường, cô in một bản, các em chép tay ra vở, vừa nhớ bài vừa tiết kiệm. Một tờ giấy cũng là tiền của nhân dân."

Tiết kiệm giấy. Một tờ giấy cũng là tiền.

Vậy mà cô in hẳn năm bản photo cho năm đứa. Cô không phát cho cả lớp. Cô không gửi lên nhóm phụ huynh. Cô đưa riêng cho năm đứa ngồi bàn đầu.

Tôi ngồi xuống mép giường thằng Bảo, xếp năm tờ giấy lại cho ngay ngắn, vuốt phẳng nếp gấp. Ngoài cửa sổ, khu chung cư bên cạnh vẫn còn vài ô sáng đèn. Tôi nhìn đồng hồ: mười một giờ hai mươi.

Tôi lấy điện thoại, chụp lại từng tờ, chụp cả cái lỗi in lật ngược ở dòng thứ tư.

Rồi tôi nhắn cho chị Vân, mẹ thằng Khánh, người tôi quen qua nhóm phụ huynh hồi đầu năm. Chị ấy hay hỏi tôi chuyện sổ sách, giấy tờ, vì tôi làm kế toán.

Tôi nhắn một câu duy nhất, thăm dò:

"Chị Vân ơi, dạo này Bảo nhà em học hành thế nào, chị có cho con đi học thêm gì không?"

Tin nhắn gửi đi. Tôi để điện thoại xuống bàn, đi đánh răng.

Đến lúc quay ra, màn hình đã sáng.

Chị Vân trả lời. Không phải một câu, mà là hai.

Câu đầu: "Chị cho con học thêm cô Hằng chưa?"

Tôi đứng giữa nhà, bàn chải còn trong miệng.

Rồi câu thứ hai hiện lên, từng chữ một, như người ta cố tình gõ chậm để tôi đọc kỹ:

"Đóng 2 triệu một tháng, bằng phong bì, chị ạ."

Tôi đứng im rất lâu. Bàn chải đánh răng nhỏ xuống một giọt nước xuống sàn nhà.

Hai triệu. Phong bì.

Cô Hằng thu tiền học thêm bằng phong bì.

Và tôi cá là, cái phong bì đó cũng được xé giấy ghi tên ngay trước mặt học sinh, y như cái kiểu cô vẫn làm với mọi thứ khác.

Tôi đặt điện thoại xuống, úp màn hình lại.

Rồi tôi mở ngăn kéo, lấy ra một cuốn sổ mới, loại sổ kế toán bìa cứng tôi mua ở chợ đầu mối hồi đầu năm, giá hai mươi hai nghìn, tôi nhớ vì hôm đó tôi còn mặc cả xuống hai chục.

Tôi ghi dòng đầu tiên, bằng bút bi xanh, nắn nót như ghi sổ cái:

"Thứ hai, 6/11. Bắt cả lớp viết kiểm điểm 500 chữ. Lý do: tinh thần sa sút. Thực tế: 12 học sinh giỏi."

Dòng thứ hai:

"Năm tờ đề photo giống hệt. Năm đứa bàn đầu. Cô nói tiết kiệm giấy."

Dòng thứ ba, tôi viết chậm hơn:

"Học thêm tối thứ Bảy. 2.000.000/tháng. Phong bì."

Tôi gấp sổ lại, cất vào ngăn kéo dưới cùng, chỗ tôi để hóa đơn công ty.

Đêm đó tôi nằm, mắt mở, nhìn trần nhà. Thằng Bảo ngủ bên cạnh, thở đều. Tôi nghĩ tới cái thước gõ xuống mặt bàn sáng nay, nghĩ tới câu "một tờ giấy cũng là tiền của nhân dân".

Rồi tôi nghĩ tới cái điện thoại Sungwoo trong túi xách.

Nó có chức năng ghi âm. Tôi chưa từng dùng, nhưng tôi biết nó có.

Thứ Bảy này, tôi sẽ tìm cách.

Nhưng trước khi tôi kịp nghĩ ra cách nào, điện thoại trên bàn lại rung.

Chị Vân nhắn thêm một câu nữa, dài hơn hai câu trước:

"Mà chị đừng nói với ai nhé. Cô dặn kín lắm. Chỉ năm đứa thôi. Con em mà không đóng thì cô cho xuống cuối lớp ngồi."

Tôi đọc đi đọc lại ba lần.

Xuống cuối lớp.

Tôi bật cười trong bóng tối, cái kiểu cười mà tôi thường cười trong những cuộc họp công ty khi sếp đọc sai số liệu. Cười không thành tiếng, chỉ có khóe miệng nhếch lên.

Cô Hằng ạ.

Cô dạy con tôi rằng một tờ giấy cũng là tiền của nhân dân.

Vậy thì cái phong bì của cô…

Cũng là tiền của nhân dân đấy chứ.

Tôi với tay lấy điện thoại, nhắn lại cho chị Vân một câu, giọng điệu nhẹ như không:

"Ôi giời, chị nói thế em mới biết. Thế chị đóng cho cô mấy tháng rồi?"

Rồi tôi nằm xuống, mắt vẫn mở, chờ.