Sáng thi bất thường

Cô chủ nhiệm vốn nổi tiếng tiết kiệm, đến tờ đề cương cũng bắt học sinh tự chép tay cho khỏi tốn tiền in, vậy mà sáng nay cô bước vào lớp với xấp đề in màu, tươi cười phát cho mỗi bàn một tờ.

Riêng bàn con gái hiệu trưởng được phát thêm một cuốn sổ tay bìa đỏ.

Cả lớp xì xào.

Tôi ngồi im, tay siết chặt cây bút bi hết mực từ hôm qua.

Không phải vì ghen. Mà vì tôi vừa nhớ ra một chuyện cách đây hai tuần.

Hôm đó cô Hạnh đứng trên bục giảng, gõ thước xuống bàn:
"Cả lớp đóng hai mươi nghìn một em, tiền photo đề cương ôn thi mô phỏng. Ai không đóng thì tự chịu trách nhiệm."

Tôi đóng đủ. Cả lớp đóng đủ. Năm mươi hai cái phong bì giấy than, tổng cộng hơn mười triệu đồng.

Rồi cô phát cho mỗi đứa một xấp giấy trắng tinh, kèm câu nói quen thuộc:
"Cô chưa kịp ra ngoài photo. Các em chép tay vào vở cho nhớ. Bốn mươi bảy trang, chép đủ trong một tuần."

Cả lớp cắm cúi chép. Tôi chép. Hai ngón tay giữa của tôi chai cứng vì cây bút Thiên Long hai nghìn rưỡi mua ở cổng trường.

Chỉ có Trang — con gái thầy hiệu trưởng — ngồi ung dung, trước mặt là một tập đề in màu, gáy ép nhựa, giấy bóng loáng.

Cô Hạnh đi ngang, xoa đầu Trang:
"Đề này cô in riêng cho con. Con đọc trước đi, mai thi rồi."

Năm mươi mốt đứa còn lại chép tay trong tiếng quạt trần kêu cót két.

…

Đến giờ thi mô phỏng, tôi vừa mở đề thì thấy câu hỏi khác hoàn toàn với đề cương ôn tập.
Cô chủ nhiệm đi ngang bàn tôi, ghé tai nói nhỏ:
"Em làm được thì làm, không thì nộp giấy trắng."

Tôi ngẩng lên, thấy con gái hiệu trưởng đang lật trang cuối cuốn sổ tay bìa đỏ, mỉm cười.

…

Sáng nay trời trở lạnh.
Tôi đến lớp lúc sáu giờ bốn mươi, sớm hơn giờ thi nửa tiếng, vì nhà tôi xa, với lại tôi muốn quan sát mọi thứ thật kỹ trước khi vào phòng.

Hành lang dãy B còn mùi nước lau sàn. Mấy đứa lớp bên cạnh ôm tập đứng ôn bài, miệng lẩm bẩm công thức.
Tôi ngồi ở bàn đầu dãy hai, bàn số bảy — chỗ ngồi cố định của tôi suốt ba năm.
Bàn của Trang ở dãy giữa, bàn số ba, gần bục giảng nhất. Ngay dưới quạt trần.

Đúng bảy giờ, cô Hạnh bước vào.
Cô mặc áo dài màu ghi xám, tóc búi cao, tay xách một túi giấy lớn. Cô tươi cười, kiểu cười mà tôi nhớ rõ từ đầu năm học tới giờ chỉ xuất hiện đúng những lần có thầy hiệu trưởng đi ngang.

"Các em ngồi ngay ngắn. Hôm nay thi mô phỏng, đề khó hơn mọi năm một chút. Cô tin các em làm được."

Cô đặt túi giấy lên bục, mở ra.
Từng xấp đề được lấy ra, gáy ép nhựa, giấy màu vàng nhạt.
Không phải giấy trắng.
Là giấy màu. Thứ giấy mà tôi biết giá gấp ba lần giấy thường, vì hồi đầu năm tôi từng đi photo hộ cho tổ văn nghệ, một tờ giấy màu ở tiệm cô Nga ngoài cổng trường tính năm trăm nghìn.

Cô Hạnh phát đề cho từng bàn.
Tôi đếm. Mỗi bàn một tờ. Đủ cả lớp.
Đến bàn của Trang, cô dừng lại lâu hơn.
Cô đặt tờ đề xuống, rồi từ trong túi giấy rút ra thêm một cuốn sổ tay bìa đỏ, gáy bọc nhựa trong, cầm trên tay như đang cầm một vật quý.
Cô ghé tai Trang, nói nhỏ.
Tôi ngồi cách đó bảy dãy bàn, không nghe rõ. Nhưng tôi thấy Trang gật đầu, hai tay đón cuốn sổ, đặt ngay ngắn lên mặt bàn, rồi vuốt ve gáy sổ như vuốt một con mèo.

Cô Hạnh quay lên bục.
"Các em đọc kỹ đề. Thời gian làm bài chín mươi phút, bắt đầu từ bảy giờ mười lăm."

Tôi cúi xuống nhìn tờ đề trước mặt.
Trang một. Trang hai. Trang ba.
Trang cuối cùng có dòng chữ in đậm: "Học sinh không được sử dụng tài liệu. Mọi hành vi gian lận sẽ bị đình chỉ thi."

Tôi ngắm nhìn xung quanh, tìm cô Hạnh.
Cô đang đi dọc các dãy bàn, mắt nhìn từng đứa như đang kiểm tra.
Đến bàn tôi, cô dừng lại.
Cô cúi xuống, giọng vừa đủ cho hai người nghe:
"Em Ngọc hôm nay làm bài cẩn thận nhé. Cô biết em học giỏi. Nhưng đề này… khác đề cương. Em làm được thì làm, không thì nộp giấy trắng. Cô không trách."

Tôi nhìn thẳng vào mắt cô.
"Cô ơi."
"Dạ?"
"Đề cương cô cho lớp ôn tập có bốn mươi bảy trang. Em chép hết. Không sót dòng nào."

Cô Hạnh mỉm cười, một nụ cười rất nhẹ, kiểu cười của người vừa nuốt được một miếng ngon.
"Ừ, cô biết em chăm. Nhưng đề thi là đề thi, em ạ."

Cô đi tiếp sang bàn bên cạnh.
Tôi quay lại nhìn tờ đề.
Câu một hỏi về đạo hàm của hàm số logarit — dạng bài mà đề cương không có một dòng nào.
Câu ba hỏi về hiện tượng quang điện ngoài — chương mà cô Hạnh nói "năm nay không thi, các em khỏi học".
Câu năm hỏi về phần đọc hiểu văn bản — trích một đoạn thơ mà tôi chưa từng thấy trong sách giáo khoa.

Đề này không phải đề ôn tập.
Đề này là một nội dung hoàn toàn khác.

Tôi ngồi im, tay đặt trên tờ giấy màu vàng nhạt.
Mùi giấy mới xộc lên mũi. Thứ mùi mà tôi ghét từ hôm lớp trưởng khoe tập đề in màu của nó.
Tôi liếc nhìn sang bàn Trang.
Trang đang lật cuốn sổ tay bìa đỏ.
Trang một. Trang hai. Trang ba.
Đến trang cuối, Trang dừng lại.
Đôi môi Trang cong lên.
Không phải cười mỉa mai. Mà là nụ cười của kẻ đã nắm chắc đáp án trong tay.

Tôi cúi xuống bàn, tay mở điện thoại.
Trong túi áo khoác, chiếc điện thoại cũ của tôi vẫn đang bật chế độ ghi âm.
Tôi bấm nút ghi âm lần nữa cho chắc.
Đèn đỏ nhấp nháy.
Rồi tôi đặt điện thoại xuống mặt bàn, quay mặt loa lên trên, che bằng tờ đề.

Tôi giơ tay.
Cô Hạnh quay lại.
"Em Ngọc, sao thế?"
"Thưa cô, em xin nộp bài."

Cả lớp ngẩng lên.
Cô Hạnh đứng sững giữa dãy bàn. Tay cô cầm cây bút đỏ, đang định gạch gì đó vào sổ điểm.
"Em mới ngồi được năm phút."
"Em làm xong rồi ạ."
"Em làm gì mà xong?"

Tôi đứng dậy.
Tay tôi cầm tờ giấy thi — tờ giấy mà tôi chưa viết một chữ nào.
Tôi đi lên bục giảng, đặt tờ giấy trắng lên bàn giáo viên.
Rồi tôi quay xuống, nhìn thẳng vào cô Hạnh.
"Thưa cô, đề này em không làm được. Vì đề này không có trong đề cương cô cho ôn."

Cô Hạnh đặt bút xuống. Mắt cô híp lại.
"Em nói vậy là có ý gì?"

Tôi không trả lời.
Tôi rút điện thoại trong túi áo khoác ra.
Ngón tay tôi bấm nút phát.
Giọng cô Hạnh vang lên khắp phòng thi — giọng nói mà tôi đã kịp ghi lại từ chiều hôm qua, khi cô đi ngang bàn Trang trong giờ ôn tập.
"Đáp án nằm ở trang cuối sổ tay. Con đọc trước đi, mai thi rồi."

Cả phòng thi im phăng phắc.
Rồi từng đứa một đứng dậy.
Đứa bàn đầu. Đứa bàn giữa. Đứa bàn cuối.
Đứa nào cũng quay đầu nhìn về phía bàn số ba — nơi Trang đang ngồi, tay vẫn đặt trên cuốn sổ tay bìa đỏ, mặt tái đi như vừa bị ai đó giật mất thứ gì quý giá nhất.

Trên trần lớp học, chiếc camera an ninh màu đen mà nhà trường lắp từ đầu năm học — cái camera mà cô Hạnh từng nói "chỉ để phòng chống trộm cắp" — vẫn đang quay.
Và trong ổ cứng của nó, đoạn ghi hình lúc sáu giờ năm mươi phút sáng nay, khi cô Hạnh đưa cuốn sổ tay bìa đỏ cho Trang trước giờ thi mười lăm phút, vẫn còn nguyên vẹn.

Tôi nhìn thẳng vào mắt cô Hạnh.
Môi cô mấp máy.
Không thành tiếng.
Rồi cô cười.
Vẫn nụ cười rất nhẹ của ngày hôm nay.
Nhưng lần này, tay cô đang run.
Và cuốn sổ điểm trên tay cô rơi xuống sàn.

Tờ giấy trắng của tôi — tờ giấy không một chữ — nằm trên bàn giáo viên, phẳng lì, như một lời tuyên chiến.
Cô Hạnh cúi xuống nhặt cuốn sổ điểm.
Khi ngẩng lên, mắt cô nhìn tôi như nhìn một thứ gì đó vừa thoát khỏi lồng.
"Em Ngọc…"
"Dạ."
"Em có biết mình vừa làm gì không?"

Tôi cầm điện thoại lên, tắt đoạn ghi âm.
"Em biết ạ. Em vừa nộp bài trắng. Đúng như cô dặn."

Ngoài cửa sổ, tiếng trống trường điểm bảy giờ hai mươi.
Chưa đầy mười phút nữa, thầy hiệu trưởng sẽ đi kiểm tra phòng thi.
Và cuốn sổ tay bìa đỏ vẫn đang nằm trên bàn con gái thầy.