Đám cưới và cái ngăn kéo

Mẹ tôi vốn nổi tiếng khổ sở trong cái xóm trọ này, quanh năm mặc chiếc áo sờn vai vá hai miếng, vậy mà sáng nay trong đám cưới em trai tôi, bà mặc áo dài gấm mới tinh, tay cầm tập hồ sơ kẹp trong bìa nhựa trong, đi đứng như bà hoàng.

Cả cái sân rạp rộn ràng tiếng chúc tụng. Riêng tôi đứng ở góc bếp, tay còn dính bột nếp, nhìn bà mà trong lòng nguội lạnh.

Tôi đứng phụ bưng mâm quả, lau bàn, xếp ghế. Mười giờ sáng, mồ hôi đã ướt lưng áo.

"Ngọc, lại đây mẹ bảo."

Tôi chạy lại, hai tay còn cầm cái khăn lau.

"Con vào buồng mẹ, mở ngăn kéo tủ dưới cùng, lấy cái phong bì mừng cưới của bác Hùng. Nhanh lên, khách đến đông rồi."

Ngăn kéo đó mẹ khóa quanh năm. Cái chìa khóa mẹ đeo trong túi áo ngực, đi tắm cũng mang theo.

Hôm nay mẹ đưa chìa cho tôi.

Tôi cầm chìa, tay hơi run. Cái chìa khóa nhỏ xíu, mòn trơn, nặng như cục đá trong lòng bàn tay. Mẹ chưa bao giờ cho tôi đụng vào ngăn kéo ấy.

"Đi đi, đứng đó làm gì?"

Tôi quay lưng, bước vào buồng.

…

Tôi lục ngăn kéo của mẹ tìm phong bì mừng cưới, lại thấy hợp đồng bảo hiểm nhân thọ. Trang cuối ghi: "Người thụ hưởng: Lê Văn Nam, thay đổi ngày 15/6/2022". Tôi chết lặng — ngày đó tôi đang nằm viện sau tai nạn lao động, mẹ nói "con ráng đi làm, mẹ lo cho".

…

Ngày 15 tháng 6 năm 2022. Tôi nhớ như in.

Cái máy may công nghiệp trong xưởng đứt chỉ, tôi thò tay vào gầm máy để luồn lại, bánh răng quay cuốn lấy ba ngón tay phải. Máu vọt ra thành tia. Đồng nghiệp hét lên, quản đốc gọi xe cấp cứu.

Tôi nằm viện bảy ngày. Khâu mười bốn mũi. Bác sĩ nói phải nghỉ ít nhất một tháng.

Ngày thứ ba nằm viện, mẹ vào thăm. Bà cầm bịch cam, ngồi mép giường, xoa đầu tôi.

"Con ráng đi làm, mẹ lo cho."

Tôi hỏi mẹ lo cái gì. Bà nói lo tiền viện phí, lo cơm nước. Rồi bà hỏi tôi có đóng bảo hiểm nhân thọ không.

Tôi nói có. Công ty đóng cho công nhân từ năm thứ hai, tôi đóng thêm phần tự nguyện. Người thụ hưởng tôi ghi tên mẹ.

Bà gật gù, hỏi giấy tờ để đâu. Tôi nói để trong cặp, ở nhà.

Bà bảo đưa mẹ giữ cho khỏi mất.

Tôi đưa.

Tôi đưa hết.

Bây giờ tôi ngồi đây, trong buồng mẹ, tay cầm bản hợp đồng photocopy có dấu đỏ của công ty bảo hiểm. Trang cuối, dòng chữ đánh máy rõ rành rành: người thụ hưởng đã được đổi từ Lê Thị Ngọc sang Lê Văn Nam, ngày hiệu lực 15/6/2022.

Số tiền: năm trăm triệu đồng.

Tôi lật lại trang đầu. Hợp đồng ký năm 2018, thời hạn hai mươi năm, phí đóng hằng tháng một triệu hai trăm nghìn. Tôi đóng. Mẹ không đóng một xu.

Ngón tay phải của tôi giờ vẫn còn ba vết sẹo trắng, mỗi khi trái gió lại nhức.

Tôi ngồi bệt xuống sàn, lưng tựa vào thành tủ.

Bên ngoài, rạp cưới vẫn rộn ràng nhạc sống. Ai đó đang hát "Ngày cưới em rực rỡ sắc hoa". Tiếng vỗ tay rào rào.

Trong ngăn kéo còn một xấp giấy tờ nữa. Tôi lục tiếp.

Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất miếng vườn sau nhà, đứng tên mẹ. Một cuốn sổ tiết kiệm của ngân hàng Việt Tín, số dư bốn trăm ba mươi triệu, mở năm 2019. Một túi ni lông buộc thun kỹ càng, bên trong là mấy cái phong bì cũ, có cái đã bạc màu.

Mẹ tôi dùng lại túi ni lông cũ để đựng tiền gửi tiết kiệm, buộc thun kỹ càng.

Tôi mở một phong bì. Bên trong là giấy gửi tiền, ba trăm nghìn một lần, gửi đều đặn mỗi tháng. Ngày gửi trùng với ngày tôi chuyển khoản cho mẹ.

Ba triệu một tháng. Mười năm. Ba trăm sáu mươi triệu.

Mẹ nói với tôi tiền đó để mua xe máy cho Nam. Nam đi làm xa, cần xe.

Tôi đi xe đạp. Mười cây số mỗi ngày, từ xóm trọ ra xưởng may. Mùa nắng thì đạp, mùa mưa thì dắt bộ. Tôi xin mẹ cho tiền đi xe buýt, mẹ bảo tốn kém, đi xe đạp vừa khỏe người vừa tiết kiệm.

Còn Nam thì có xe máy mới. Chiếc xe hiệu Detech, màu đỏ đen, mua năm 2019, hai mươi bảy triệu. Mẹ khoe khắp xóm.

Tôi ngồi trong buồng mẹ, nghe tiếng cười nói bên ngoài mà tai ù đi.

Tôi gấp bản hợp đồng, nhét vào túi áo khoác. Cái túi áo khoác công nhân của tôi, loại hai trăm nghìn một cái ngoài chợ đầu mối. Tôi móc thêm cái điện thoại, chụp lại từng trang hợp đồng. Chụp cả cuốn sổ tiết kiệm. Chụp cả túi ni lông buộc thun.

Tôi đứng dậy, phủi bụi trên quần.

Ngoài kia, mẹ vẫn đang cười với khách.

Tôi bước ra, mặt lạnh như không có gì.

Mẹ nhìn tôi. "Phong bì đâu?"

Tôi đưa cái phong bì bác Hùng. Mẹ giật lấy, nhét vào túi áo dài gấm.

"Đi dọn cơm đi. Khách sắp vào bàn rồi."

Tôi gật đầu, đi ra bếp.

Cái bếp sau nhà, chật hẹp, nóng hầm hập. Nồi cơm điện to đùng đang sôi. Tôi mở nắp. Cơm trắng, hạt dẻo, thơm phức.

Mẹ đong riêng một nồi cơm trắng cho Nam và Thảo. Còn nồi cơm độn ngô thì để riêng một bên, dành cho tôi.

Mẹ nấu cơm độn ngô cho tôi ăn, nhưng để riêng nồi cơm trắng cho em trai.

Tôi nhìn hai cái nồi. Cái nồi trắng hạt cơm căng mọng. Cái nồi ngô vàng khè, hạt ngô cứng, ăn vào nặng bụng.

Tôi múc cơm độn ngô vào bát mình. Ngồi xuống cái ghế nhựa thấp, ăn một mình.

Bên ngoài, tiếng Nam gọi: "Mẹ ơi, cơm chín chưa? Đói quá rồi!"

Mẹ đáp: "Chín rồi, chín rồi, để mẹ bưng ra."

Mẹ bưng nồi cơm trắng ra bàn khách. Nam cười, Thảo cười, họ hàng cười.

Tôi ngồi trong bếp, ăn cơm độn ngô, nước mắt chảy xuống miệng mặn chát.

Tôi nuốt cơm, nuốt nước mắt, nuốt cái đắng cay mười năm.

Tay tôi siết chặt bát cơm. Ba ngón tay phải, nơi có ba vết sẹo, nhức lên từng đợt.

Tôi đặt bát xuống.

Không khóc nữa.

Tôi lau miệng, đứng dậy, đi ra ngoài. Mẹ đang rót nước mời khách. Bà nhìn tôi, nói:

"Con Ngọc ra bưng mâm hoa quả ra đây. Nhanh lên, khách chờ."

Tôi nhìn mẹ.

Nhìn cái áo dài gấm mới tinh.

Nhìn tập hồ sơ kẹp trong bìa nhựa.

Nhìn nụ cười của bà với họ hàng hai bên.

Tôi gật đầu.

"Vâng."

Tôi đi bưng mâm hoa quả.

Không nói gì.

Không làm gì.

Nhưng trong túi áo khoác của tôi, bản hợp đồng bảo hiểm năm trăm triệu đang nằm im.

Và tối nay, khi đám cưới tan, khi họ hàng còn chưa về hết, tôi sẽ đứng giữa cái sân rạp này, rút bản hợp đồng ra, đọc to cho cả xóm nghe cái dòng chữ ngày 15 tháng 6 năm 2022.

Mẹ tôi chưa biết điều đó.

Nhưng bà sẽ sớm biết.

Cô ấy không làm gì cả.

Chưa làm gì cả.