Lời đề nghị từ thiện

Mẹ chồng tôi vốn nổi tiếng keo kiệt đến mức đi đám cưới cũng phải gói phần quà mang về, vậy mà sáng nay bà đùng đùng sang nhà, đặt trước mặt tôi một tờ giấy A4 in sẵn rồi bảo tôi ký.

Tờ giấy ghi: "Đơn tự nguyện hiến tặng bất động sản cho Quỹ từ thiện Hội phụ nữ phường."

Tôi đọc từ trên xuống dưới. Đọc lại lần nữa. Rồi ngẩng lên nhìn bà.

"Mẹ nói lại lần nữa đi."

"Thì mẹ bảo con ký cái đơn này. Nhà mình mặt phố, to đẹp thế, đem hiến cho quỹ phường lấy phước. Cả họ được tiếng thơm." Bà Hạnh kéo ghế ngồi xuống đối diện, hai tay đặt lên đầu gối, giọng the thé như rao hàng ngoài chợ. "Bà tổ trưởng bảo rồi, hiến xong sẽ được gắn biển 'gia đình văn hóa tiêu biểu'. Oai lắm."

Tôi nhìn cái biển tưởng tượng đó, rồi lại nhìn bà.

"Con hiến nhà thì con ở đâu, hả mẹ?"

"Ôi dào, vẫn ở chứ. Hiến danh nghĩa thôi, quỹ người ta cho mình ở nhờ. Mẹ hỏi kỹ rồi."

"Ở nhờ nhà của chính mình?"

"Thì giấy tờ nó thế. Con cứ ký đi, đàn bà con gái, giữ khư khư cái nhà làm gì cho nặng nợ."

Tôi hiểu bà. Hai mươi năm chung sống trong cái gia đình này, tôi hiểu bà hơn những gì bà tưởng.

Bà mua loại nước mắm rẻ nhất, mười lăm triệu một thùng, rồi pha thêm nước lã cho đầy bình để dùng dần. Bà cắt đôi tờ khăn giấy mỗi lần lau miệng. Thế nhưng Tết năm ngoái, trước mặt cả họ hàng, bà rút ra hộp quà trị giá hai triệu đồng tặng riêng cho thằng Hùng, cười tươi như hoa: "Con trai út của mẹ, mẹ thương nhất."

Bà còn nợ tôi hai mươi triệu tiền sửa cửa sổ tầng hai. Giấy vay tay viết bằng nét chữ ngoáy ngoáy, không công chứng, không người làm chứng tử tế. Vậy mà hôm nay bà lại đòi tôi ký cái đơn này như thể đó là chuyện hiển nhiên.

Tôi gật đầu.

"Được. Con ký."

Bà chớp mắt. Rõ ràng bà đã chuẩn bị sẵn một tràng thuyết phục dài, giờ lại bị tôi chặn họng giữa chừng.

"Thật hả?"

"Thật. Nhưng mẹ cho con xem qua giấy tờ đã. Mai con ký."

Bà đứng dậy, vỗ vai tôi hai cái rồi cười giòn tan. "Đấy, dâu thảo là thế chứ. Có phước."

…

Ba ngày sau, điện thoại tôi rung lên lúc bảy giờ tối.

Tin nhắn từ Hùng: "Chị ơi, mẹ bảo tuần sau sang tên nhà cho em, chị đừng buồn nhé."

Tôi đọc dòng chữ đó ba lần.

*Đừng buồn nhé.*

Cái câu "đừng buồn nhé" mới là điều đáng buồn nhất. Nó như thể căn nhà này vốn đã thuộc về nó từ lâu, chỉ chờ ngày sang tên cho hợp lệ. Như thể tôi chỉ là người giữ hộ, giữ suốt tám năm, giờ đến lúc phải trả lại.

Tôi ngồi im trên sofa, điện thoại vẫn sáng trong tay. Ngoài cửa sổ, ánh đèn đường vàng vọt hắt vào chiếc bàn ăn trống trải. Trong bếp, nồi canh vẫn còn ấm.

Tôi nhớ lại buổi sáng hôm bà sang. Tờ đơn đó, cái cách bà nói "con cứ ký đi", và cái cách bà tuyệt nhiên không nhắc đến chữ "sang tên". Không hề nhắc một chữ nào.

Tôi lấy bút ra, viết lên tờ giấy nháp vài dòng:

- Đơn hiến tặng. Quỹ phường. Không có tên người nhận cụ thể.
- "Sang tên nhà cho Hùng" — mẹ nói với Hùng.
- Giấy tờ sửa cửa sổ: bà ngoại làm chứng. Bà ngoại mất năm năm trước.

Tôi gạch chân dòng cuối.

*Bà ngoại mất năm năm trước.*

Chữ ký người làm chứng trong tờ giấy vay hai mươi triệu — chính là chữ ký của bà ngoại. Bà Hạnh tự ký thay, tự viết tên rồi bảo: "Bà ngoại linh thiêng phù hộ, ký thế cho có phước."

Hồi đó tôi chỉ cười, nghĩ bà già rồi nên hơi lẩn thẩn. Giờ thì tôi không cười nữa.

…

Tôi đứng dậy, đi vào phòng ngủ.

Cái két sắt nằm dưới gầm giường, sơn xám, khóa số bốn vòng. Tôi xoay số. Nghe tiếng "tạch" khô khốc.

Trong két có vài thứ: một xấp giấy tờ mua bán, giấy khai sinh, hộ khẩu, và một cuốn sổ đỏ.

Tôi lấy cuốn sổ đỏ ra, đặt lên giường.

Bìa đỏ, cứng, góc còn nguyên. Tôi lật trang đầu. Chủ sở hữu: Nguyễn Thị Ngọc. Ngày cấp: tám năm trước. Kèm theo là tờ công chứng của Phòng công chứng số 3 — bản gốc, có dấu giáp lai, có chữ ký của công chứng viên, ghi rõ ngày giờ.

Tám năm trước, mẹ tôi đưa cuốn sổ này cho tôi trong ngày cưới. Mẹ nói: "Con cầm lấy. Của hồi môn của con, đứng tên con. Đừng cho ai mượn, đừng cho ai đứng tên chung."

Lúc đó tôi còn cười mẹ: "Mẹ lo xa quá."

Giờ tôi hiểu mẹ không hề lo xa.

Tôi ngồi xuống mép giường, tay vẫn giữ cuốn sổ. Ngoài kia, tiếng xe máy chạy qua, tiếng chó sủa xa xa. Anh Sơn chưa về, anh bảo phải tăng ca.

Tôi nhấc điện thoại, tìm số trong danh bạ. Luật sư Bình — người quen của mẹ tôi, chuyên tư vấn nhà đất.

Chuông đổ hai tiếng.

"Alo, anh Bình đây."

"Anh Bình, em Ngọc đây. Em cần anh tư vấn một việc. Gấp."

Tôi nhìn cuốn sổ đỏ trong tay. Bìa đỏ, góc còn nguyên, không một vết gấp.

"Nhà em có người đòi đứng tên hộ. Mà em thì đang giữ giấy tờ gốc."

Đầu dây bên kia im lặng một nhịp. Rồi giọng anh Bình trầm xuống: "Em nói rõ hơn đi. Từ đầu."

Tôi kể lại toàn bộ: từ sáng hôm bà Hạnh sang, tờ đơn đó, cái biển "gia đình văn hóa tiêu biểu", cho đến tin nhắn của Hùng và chữ ký của bà ngoại dưới tờ giấy vay hai mươi triệu.

Anh Bình nghe hết, không cắt lời.

"Em còn giữ tờ giấy vay đó không?"

"Còn. Em giữ trong két."

"Tốt. Không được đưa cho ai. Cả cuốn sổ đỏ nữa. Ngày mai em mang qua văn phòng anh, anh xem. Mà này—" Anh ngừng một chút. "Em có biết vì sao họ lại vội sang tên không?"

"Em chưa biết."

"Thì tìm hiểu đi. Trước khi họ kịp làm gì."

Tôi cúp máy.

Đặt cuốn sổ đỏ xuống gối, vuốt phẳng lại bìa. Rồi tôi mở tủ quần áo, lôi ra cái hộp sắt nhỏ đựng giấy tờ lặt vặt. Trong đó có tờ giấy vay hai mươi triệu với nét chữ ngoáy và chữ ký giả của bà ngoại.

Tôi đặt hai thứ cạnh nhau trên giường.

Một bên là sổ đỏ công chứng, pháp lý rõ ràng.
Một bên là tờ giấy vay tay, chữ ký của người đã khuất.

Hai mươi triệu đồng và một căn nhà ba tầng mặt phố.

Bà Hạnh tính toán rất kỹ.

Nhưng bà đã quên một chuyện.

Tôi không ký cái gì hết.