Tờ cam kết

Mẹ chồng tôi vốn chưa từng bỏ ra một đồng mua sách vở cho cháu, vậy mà tối trước buổi họp lớp cấp ba của chồng, bà lại trịnh trọng đưa tôi tờ cam kết không sinh con thứ hai.

Tờ giấy A4 được bà đặt lên bàn ăn như thể đó là một bản di chúc.

"Cô ký đi."

Tôi nhìn tờ giấy.

Rồi nhìn bà.

Dòng chữ in đậm ở đầu trang: "BẢN CAM KẾT KHÔNG SINH CON THỨ HAI."

Bên dưới là ba dòng đánh máy, cỡ chữ 14, giãn dòng 1.5. Ngay ngắn. Chuyên nghiệp. Bà chắc hẳn đã nhờ ai đó đánh máy ở tiệm photocopy đầu ngõ, loại tiệm in một triệu hai một mặt, bà vẫn mặc cả xuống tám trăm nghìn.

"Ký đi rồi mẹ nói chuyện."

Tôi chưa kịp cầm bút.

Bé Táo đang ngồi cạnh, cặm cụi tô màu con cá vàng bằng hộp màu sáp ba màu tôi mua hôm chủ nhật tuần trước, giá hai mươi ba nghìn. Con bé ngẩng lên.

"Mẹ ơi, ngoại cho con cây bút chì không?"

Bà Hạnh không trả lời cháu. Bà vẫn nhìn tôi.

Bát canh cua trên bàn nguội dần. Tôi vừa nấu xong lúc sáu giờ rưỡi, ba mẹ con ăn trước, phần của chồng tôi để riêng trong nồi ủ. Bà ăn xong từ lâu, bỏ bát vào bồn, rồi ngồi xuống đối diện tôi như thể đã đợi sẵn.

"Mẹ nói rồi, mẹ không sống được bao lâu nữa."

Câu này tôi nghe đến lần thứ bảy trong năm nay.

"Mẹ muốn lo cho Táo cái ghế trong ban phụ huynh. Cái ghế đó ba triệu một năm, chưa kể quỹ lớp, quỹ trường, quỹ khuyến học. Mẹ tính hết rồi. Hai đứa đẻ thêm một đứa nữa là lấy tiền đâu? Ký đi, ký rồi mẹ lo."

Tôi đặt đũa xuống.

"Mẹ lo bằng gì ạ?"

"Bằng tiền mẹ."

Tôi nhìn bà. Bà mặc chiếc áo hoa mua ở chợ đêm, hai trăm nghìn, mặc suốt bốn năm, giặt đến bạc cả cổ. Nhưng hôm qua tôi thấy trên bàn bà một tờ giấy in vé máy bay, chuyến đi Đà Nẵng bốn ngày ba đêm với hội bạn dưỡng sinh, giá hai triệu chín một suất. Bà mua bốn suất. Cho bà và ba người bạn.

Tôi im lặng.

"Ký đi. Mẹ đã hứa với cô giáo Táo rồi."

Tôi cầm bút.

Ngòi bút bi Thiên Long, loại ba nghìn một cây, tôi mua cả lố mười cây để trong ngăn bàn. Tôi ký.

Chữ ký của tôi nguệch ngoạc, run run ở nét cuối.

Bà Hạnh gấp tờ giấy lại làm tư, nhét vào túi áo. Bà đứng dậy, vỗ vai tôi hai cái như vỗ vai một đứa học trò vừa hoàn thành bài tập về nhà.

"Ngoan. Mẹ thương con."

Rồi bà đi lên gác.

…

Đến khi cả lớp cấp ba của chồng đang ngồi quây quần trong quán cà phê, cô chủ nhiệm cũ mang ra cuốn sổ liên lạc đã ố vàng. Tôi mở từng trang, đọc to dòng chữ "mẹ không đi họp" suốt mười hai năm, còn chữ ký trong sổ là của bà nội đã mất. Mẹ chồng tôi mặt tái mét khi cô giáo bồi thêm: "Hồi đó tôi nhớ mẹ em toàn đi đánh bài, chứ có bao giờ đến trường đâu."

Nhưng chuyện đó để sau.

Còn bây giờ, tôi ngồi trong bếp một mình, nhìn bát canh cua đã đóng váng trên mặt.

Tôi là Ngọc, ba mươi hai tuổi, kế toán cho một công ty in nhỏ ở quận Bình Thạnh. Lương mười lăm triệu một tháng, chưa tính thưởng, chưa tính phụ cấp hay tiền tăng ca. Chồng tôi là Khang, kỹ sư cầu đường, lương mười tám triệu, đi công trường suốt, tháng về nhà được mười ngày là nhiều.

Chúng tôi cưới nhau bảy năm.

Ở với mẹ chồng năm năm.

Năm năm đó, tôi đếm được bà cho Táo đúng ba món quà. Một cái áo thun mua ở sạp giảm giá cuối năm, hai mươi lăm nghìn. Một gói bánh quy hết hạn bảy ngày, bà bảo "còn ăn được". Và một cuốn sổ liên lạc mới tinh bà mua ở nhà sách gần chợ, loại sáu nghìn một cuốn, bà mua khi Táo vào lớp một.

Ba món.

Trong khi bà vừa đặt bốn vé máy bay đi Đà Nẵng.

Tôi đứng dậy rửa bát. Nước lạnh buốt cả tay chân. Tôi không bật máy nước nóng vì bà bảo "mùa này cần gì nóng". Bà nói câu đó khi bà vừa tắm xong bằng bình nóng lạnh trên gác.

Mười một giờ, Khang về.

Anh mở cửa, tháo giày, quăng cái túi vải đen xuống sàn. Mùi bụi đường bám vào áo. Anh ngồi phịch xuống ghế, rót ly nước, uống một hơi.

"Ăn gì chưa?"

"Ăn rồi."

"Ừ."

Tôi kể chuyện tờ cam kết.

Anh im lặng một lúc, rồi gật gù.

"Mẹ lo cho con là tốt."

Tôi nhìn anh.

"Lo bằng gì?"

"Thì mẹ có tiền."

"Tiền nào?"

"Thì... mẹ có lương hưu."

"Lương hưu bà bốn triệu hai. Bà vừa mua bốn vé máy bay đi Đà Nẵng, hai triệu chín một vé."

Khang cầm ly nước lên, uống thêm một ngụm. Anh không nhìn tôi.

"Mẹ già rồi."

Ba chữ đó.

Tôi nghe ba chữ đó suốt bảy năm.

Mẹ già rồi, nên bà muốn gì cũng được.
Mẹ già rồi, nên con phải nhịn.
Mẹ già rồi, nên đừng để bà buồn.

Tôi đứng dậy, đi vào phòng ngủ.

Táo ngủ rồi. Con bé nằm nghiêng, tay ôm con cá vàng giấy tự cắt, miệng há ra, tóc mai dính mồ hôi vào má. Tôi kéo chăn đắp lên ngực con.

Rồi tôi mở ngăn kéo tủ cũ.

Cái tủ gỗ này là tủ thờ cũ bà đem từ quê lên, sơn lại, nhét quần áo của Khang từ hồi cấp ba. Bà bảo "đồ cũ của nó, cất đi". Tôi chưa từng mở.

Đêm nay tôi mới mở.

Bên trong là mấy bộ đồng phục học sinh cũ, một cái cặp da bong tróc, một hộp bút nhựa trong. Và một cuốn sổ.

Cuốn sổ liên lạc.

Bìa xanh lá, đã ố vàng, góc bìa quăn lại như tai chó. Trên bìa ghi tay, nét chữ trẻ con nguệch ngoạc: "Nguyễn Đức Khang – Lớp 10A3".

Tôi lật trang đầu tiên.

Trang giấy mỏng tang, mực in đã nhòe theo thời gian. Ở ô "Phụ huynh ký tên", có một dòng chữ ngắn, viết bằng mực xanh, nét chữ run run của người già.

"Mẹ không đi họp."

Tôi lật trang thứ hai.

"Mẹ không đi họp."

Trang thứ ba.

"Mẹ không đi họp."

Tôi lật tiếp. Mười trang. Hai mươi trang. Ba mươi trang.

Dòng chữ đó lặp lại đều đặn, đều như một người đang đếm.

Ở góc dưới trang thứ mười hai, có một dòng chữ nhỏ hơn, mực đỏ, chữ của cô giáo:

"Đề nghị phụ huynh đến trường gặp tôi. Khang bị điểm kém môn Văn."

Bên cạnh, chữ ký xanh run run:
"Bà nội cháu xin phép."

Tôi ngồi bệt xuống sàn.

Tay tôi run.

Ngoài cửa sổ, tiếng xe tải chở hàng đêm chạy qua, đèn vàng quét một vệt lên tường rồi tắt.

Tôi lật đến trang cuối cùng.

Lớp 12. Học kỳ hai. Ô phụ huynh ký tên để trống. Không có chữ xanh, không có chữ đỏ. Chỉ có một dòng chữ mực đen, nét chữ của Khang, viết thay mẹ:

"Em tự ký."

Ngay bên dưới, một dòng chữ nhỏ của cô giáo Bích:
"Đã gọi điện cho mẹ ba lần. Mẹ bận."

Bận.
Ba lần.
Mười hai năm.

Tôi đóng cuốn sổ lại.

Trong bếp, tiếng công tắc điện tắt. Khang lên gác ngủ.

Tôi vẫn ngồi dưới sàn, lưng tựa vào thành tủ, cuốn sổ nằm trong tay. Ngón tay tôi vuốt qua mép bìa quăn, chỗ giấy mục đến mức bở ra như bột.

Tôi nghĩ đến tờ cam kết bà Hạnh vừa nhét vào túi áo.
Tôi nghĩ đến bốn vé máy bay.
Tôi nghĩ đến cô giáo Táo, người mà bà bảo đã "hứa" rồi.

Và tôi nghĩ đến ngày mai.

Ngày mai, bảy giờ tối, cả lớp cấp ba của Khang họp mặt. Hai mươi năm. Cô Bích sẽ đến. Bà Hạnh nhất định sẽ đi cùng chồng tôi, vì bà bảo "đi cho biết", và vì bà vừa mới mua một chiếc túi xách mới, ba trăm nghìn ở chợ, để mang đi cho oai.

Tôi đứng dậy.

Tôi cầm cuốn sổ, đặt vào túi xách của mình, ngay ngắn bên cạnh ví và điện thoại.

Rồi tôi tắt đèn.

Trang giấy mỏng đến mức tôi nghe được tiếng nó cọ vào vải túi khi tôi kéo khóa.

Ngày mai, tôi sẽ mang theo nó.

Và tôi đã biết mình sẽ mở trang nào đầu tiên.