Mùng 1 Tết, mẹ chồng tuyên bố

Mẹ chồng tôi vốn nổi tiếng keo kiệt đến mức đi đám cưới còn gói mang về phần cơm thừa cho tôi ăn sáng hôm sau, vậy mà sáng mùng 1 Tết, bà lại hào phóng tuyên bố với cả họ: "Năm nay con dâu tôi nấu 30 mâm cỗ, các cụ cứ đến ăn thoải mái."

Cả gian nhà dưới nhốn nháo tiếng chúc mừng. Bà Thảo vỗ đùi đen đét. Mấy đứa cháu chạy ra chạy vào reo hò ầm ĩ.

Riêng tôi đứng chôn chân ở bậc cửa bếp, tay vẫn còn dính mỡ từ nồi thịt hầm. Mỡ nguội, đông lại thành những vệt trắng đục trên các khớp ngón tay.

Tôi không reo hò. Tôi đang đếm.

Ba mươi mâm. Mỗi mâm tám món. Hai ngày.

…

Đến mùng 2, khi họ hàng đang ăn uống vui vẻ ngoài sân, tôi lặng lẽ kết nối chiếc loa bluetooth nhỏ màu xanh. Giọng mẹ chồng vang lên rõ mồn một: "Con dâu tao ngu lắm, bảo gì nghe nấy, tao bảo nó nấu 30 mâm thì nó phải nấu, không thì đuổi cổ."

Cả nhà chết lặng. Có người đang nhai dở miếng giò, hàm đứng khựng lại giữa không trung.

Nhưng đó là chuyện của ngày mai.

1.

Sáng mùng 1, trời Hà Nội lạnh cắt da. Tôi dậy từ bốn giờ rưỡi, loay hoay nhóm bếp than tổ ong ngoài sân vì mẹ chồng bảo "nấu than tiết kiệm hơn ga".

Căn nhà ba tầng trong ngõ 42 Hàng Bún đã sáng đèn từ tầng hai. Tiếng dép lê của bà Hạnh lẹp xẹp trên cầu thang từ sáu giờ.

"Ngọc đâu rồi? Thịt hầm xong chưa? Tao dặn từ hôm qua rồi cơ mà."

"Con đang đun đây mẹ." Tôi khuấy nồi thịt ba chỉ. Loại rẻ nhất chợ Đồng Xuân, 80 nghìn một cân, mua đúng năm cân. Bà bắt tôi hầm đi hầm lại suốt ba ngày, hôm nào cũng bắc xuống để nguội rồi mới bắc lại, "cho nó mềm mà đỡ tốn ga".

Nồi thịt đã nhừ đến mức tôi múc lên là miếng thịt rã ra thành sợi. Mỡ nổi váng vàng khắp mặt nước.

"Ăn được rồi đấy." Bà thò ngón tay trỏ vào nồi, nếm thử, rồi chép miệng. "Nhạt. Nhưng thôi, nhạt tí cho đỡ tốn nước mắm."

Tôi không nói gì. Tôi đã quen.
Năm năm làm dâu, tôi học được một điều: ở cái nhà này, im lặng là cách sống sót rẻ nhất.

Bà Hạnh mặc chiếc áo dạ hồng, tóc uốn lọn cẩn thận từ tối qua. Bà bước ra phòng khách, nơi đã bày sẵn đĩa mứt sen và ấm trà. Khách chúc Tết đầu tiên đến lúc bảy giờ rưỡi.

Đó là bác Thảo, chị gái bà, người duy nhất trong họ dám nói thẳng vào mặt em gái mình.
"Con Ngọc đâu? Năm nay có gì ăn không, hay lại cơm với nước mắm?" Bác Thảo vừa cởi áo khoác vừa hỏi, giọng oang oang khắp nhà.

"Chị cứ đùa." Bà Hạnh cười, rót trà. "Năm nay em làm to. Con dâu em nấu ba mươi mâm cỗ, mời cả họ đến ăn mùng 2."

Tôi đang bưng đĩa bánh chưng từ bếp ra, suýt nữa thì đánh rơi.
Ba mươi mâm. Bà chưa hề nói với tôi một câu nào.

"Ba mươi mâm?" Bác Thảo trợn mắt. "Cả họ mình có bốn chục người, chia ra năm mâm là cùng. Ai ăn cho hết ba mươi mâm?"

"Thì mời thêm họ hàng bên ngoại, bạn bè, hàng xóm." Bà Hạnh phẩy tay, cái phẩy tay của người vừa quyết định xong chuyện lớn mà không cần hỏi ý kiến ai. "Tết nhất phải rộng rãi chứ. Ngày xưa tao khổ lắm, giờ mới có dịp."

"Ngày xưa tao khổ lắm." Bốn chữ đó là câu cửa miệng của bà, mở đầu cho mọi yêu cầu vô lý.

Tôi đặt đĩa bánh chưng xuống bàn, tay run nhẹ. Ba mươi mâm. Tám món một mâm. Hai trăm bốn mươi đĩa thức ăn.

"Em ơi." Tôi quay sang Hùng, người vừa từ trên gác đi xuống, tóc còn ướt. "Mẹ nói ba mươi mâm cỗ là sao anh?"

Hùng gãi đầu. Cái gãi đầu quen thuộc mỗi khi anh không muốn trả lời.
"Thì… mẹ nói thế thì em làm thôi. Mẹ già rồi, có mỗi cái Tết thôi mà."

"Mẹ già rồi, em nhịn chút đi." Năm năm qua, tôi nghe câu đó không dưới một nghìn lần.

Lan từ trong buồng đi ra, tóc xõa, mặt còn ngái ngủ. Con bé hai mươi lăm tuổi, đi làm được ba năm nhưng chưa từng rửa nổi cái bát.
"Chị dâu giỏi mà." Lan ngáp. "Chị nấu ăn ngon nhất nhà, em tin chị làm được."

Rồi nó ngồi xuống ghế, bóc quả quýt bác Thảo mang đến.
Tôi nhìn cái miệng nhai quýt của nó. Rồi nhìn nồi thịt hầm đang sôi lục bục ngoài bếp. Rồi nhìn chồng tôi, người đang rót trà mời bác Thảo như thể vừa hoàn thành một nhiệm vụ quốc gia.

"Được." Tôi nói. "Con làm."

Bà Hạnh gật gù, hài lòng. "Đấy, con dâu tao ngoan thế đấy chị ạ. Bảo gì nghe nấy."

Bác Thảo nhìn tôi. Ánh mắt bác không giống những người còn lại. Bác nhìn tôi như nhìn một con cá đang nằm trên thớt, biết mình sắp bị làm thịt mà vẫn bơi tại chỗ.
"Ngọc này." Bác kéo ghế lại gần. "Ba mươi mâm thì mua nguyên liệu hết bao nhiêu?"

Tôi chưa kịp mở miệng, bà Hạnh đã chen vào.
"Em tính rồi. Thịt ba chỉ năm cân, 80 nghìn một cân. Gà thì mua loại hai mươi nghìn một con ngoài chợ đầu mối ấy, con nào gầy cho nó rẻ. Rau thì mua chợ sớm, nhặt loại cuối. Tổng hết chưa đến 3 triệu."

"Ba triệu cho ba mươi mâm?" Bác Thảo đặt chén trà xuống, hơi mạnh tay. "Em nói thật đấy à? Ba triệu thì mỗi mâm chưa được một trăm nghìn. Một trăm nghìn mà đòi tám món?"

"Thì mình khéo co kéo." Bà Hạnh cười, cái cười của người vừa thắng một ván cờ mà đối thủ không biết mình đang bị chơi. "Ngày xưa tao nấu đám cưới cho cả làng có hơn hai triệu thôi, chị quên rồi à?"

"Ngày xưa là bốn mươi năm trước." Bác Thảo đứng dậy. "Thôi, em muốn làm gì thì làm. Nhưng đừng bắt con dâu chịu. Nó cũng là con người."

Bà Hạnh không đáp. Bà chỉnh lại tà áo dạ, rót thêm trà, mời bác Thảo ăn mứt. Như thể câu nói vừa rồi chỉ là tiếng gió lùa qua cửa sổ.

2.

Bác Thảo về lúc chín giờ. Khách khứa lác đác kéo đến, người chúc Tết, người xin lộc, người ngồi lại uống nước. Tôi ở dưới bếp từ sáng đến trưa, tay thoăn thoắt thái hành, băm tỏi, ướp thịt.

Nắng trưa lọt qua ô cửa sổ nhỏ, hắt xuống cái bếp ga cũ kỹ. Mồ hôi chảy dọc sống lưng, ướt cả dây áo.
Mẹ chồng bước vào. Bà mở nắp nồi thịt, nhìn, rồi đậy lại.

"Nhớ tao dặn rồi đấy. Hầm đi hầm lại cho tiết kiệm ga. Đừng có bật lửa to, tốn lắm."

"Vâng mẹ."

"Mà này." Bà hạ giọng, dù trong bếp chỉ có hai người. "Bát đũa hôm nay rửa bằng nước lạnh thôi. Nước nóng tốn ga."

Tôi dừng tay. "Mẹ ơi, nước lạnh mùa này rửa bát không sạch mỡ."

"Ngày xưa tao rửa suốt có sao đâu." Bà kéo ghế, ngồi xuống cạnh bàn. "Mày cứ khéo lo. Rửa xong lau khô là được."

Rồi bà đứng dậy, đi ra ngoài, đóng cửa bếp lại.
Năm phút sau, tôi nghe tiếng nước chảy rào rào từ buồng tắm tầng hai. Bà đang rửa mặt bằng nước ấm, như mọi sáng.

Tôi nhìn đống bát đũa chất cao trong chậu. Rồi nhìn cái vòi nước lạnh bên cạnh.
Trong ngăn đá tủ lạnh, có một ký thịt bò Kobe bà giấu từ hôm hai mươi tám Tết. Tôi biết vì tôi là người lau tủ. Bà dặn: "Cái đó để dành cho Hùng. Con trai tao làm việc vất vả, phải bồi bổ."

Tôi không phải con trai bà. Tôi chỉ là con dâu.

Chiều mùng 1, tôi ngồi bệt xuống sàn bếp, lưng tựa vào cánh cửa tủ. Chân mỏi rã rời. Nồi thịt hầm đã được bắc xuống để nguội lần thứ ba trong ngày.

Điện thoại tôi nằm trên mặt bàn, màn hình sáng lên. Ứng dụng ghi âm tự động bật từ hôm hai mươi tám, lần tôi để quên điện thoại trong bếp khi xuống lấy nước.
Tôi cầm lên, định tắt. Ngón tay dừng lại trên nút đỏ.

Ngoài phòng khách, giọng bà Hạnh vọng vào, đang khoe với ai đó qua điện thoại: "Con dâu em nó nấu ba mươi mâm, em bảo gì nó nghe nấy. Ngoan lắm. Em bảo nó ngu cũng được, miễn nghe lời là được."

Tôi nhìn màn hình điện thoại.
Rồi tôi bấm nút ghi âm.

Đèn đỏ nhấp nháy. Tôi đặt điện thoại xuống bàn, quay mặt về phía nồi thịt, giả vờ như đang lau bếp.

Cửa bếp mở. Bà Hạnh bước vào, theo sau là Lan.
"Con dâu tao ngu lắm." Bà nói với Lan, giọng thản nhiên như đang bàn chuyện thời tiết. "Bảo gì nghe nấy. Tao bảo nấu ba mươi mâm thì nó phải nấu, không thì đuổi cổ."

Lan cười khúc khích. "Mẹ nói thế chứ chị ấy mà biết thì sao?"

"Biết gì? Nó có biết gì đâu. Năm năm rồi, tao bảo gì nó cũng gật. Con dâu nhà này phải thế."

Tôi đứng quay lưng lại, tay cầm cái khăn lau, lau đi lau lại một chỗ trên mặt bếp đã sạch bóng.
Đèn đỏ trên điện thoại vẫn nhấp nháy.

"Hay là mình dạy nó một bài." Giọng Lan nhỏ lại, thì thầm. "Nhịn ăn hai ngày xem nó còn dám cãi không."

Bà Hạnh im lặng một lúc. Rồi bà nói: "Để tao xem đã. Mùng 2 xong thì tính."

Tôi siết chặt cái khăn lau trong tay.
Ngoài kia, tiếng pháo hoa ai đó bắn sớm vọng lại từ phía xa. Mùng 1 Tết. Cả nước đang ăn Tết.

Còn tôi đứng đây, giữa bốn bức tường bếp, nghe người ta bàn cách bỏ đói mình.
Tôi không quay lại.
Tôi chỉ cúi xuống, giả vờ nhặt miếng rau rơi trên sàn, và bấm nút lưu đoạn ghi âm.