Ngày giỗ và nồi cơm điện

Mẹ chồng tôi vốn nổi tiếng tiết kiệm đến mức bắt tôi phải rửa bát bằng nước vo gạo, vậy mà sáng nay bà lại tuyên bố sẽ làm bảy mâm cỗ thịnh soạn cho ngày giỗ bố chồng để "giữ thể diện với họ hàng".

Tôi đứng giữa bếp, tay vẫn còn cầm chiếc rổ nhựa đựng hành lá, nghe bà nói mà miệng há ra một lúc mới khép lại được.

"Bảy mâm cơ, mẹ?"

"Chứ còn bao nhiêu? Ông nội mày lúc sống có tiếng là người tử tế. Giỗ ông mà sơ sài thì thiên hạ cười vào mặt cái nhà này."

Bà vừa nói vừa mở nắp nồi cơm điện, cái nồi cũ kỹ mà bà dùng từ hồi tôi mới về làm dâu, nhìn vào trong rồi gật gù như thể nó là bảo vật gia truyền.

"Gas tháng này tăng giá. Mày nấu hết bằng nồi cơm điện đi."

Tôi ngỡ mình nghe nhầm.

"Bảy mâm cỗ... nấu bằng nồi cơm điện ạ?"

"Chứ sao. Nấu được hết. Tao tính rồi, mỗi nồi hai lần, mười bốn lượt là xong. Tiết kiệm được gần hai triệu đồng tiền gas."

Hai triệu.

Trong khi tuần trước bà vừa mua cho thằng Dũng một chỉ vàng, bảo là "để dành cưới vợ". Số tiền đó lấy từ đâu, tôi biết rõ. Đó là từ tiền chợ tôi đưa bà mỗi tháng. Năm triệu. Bà bảo tháng nào cũng thiếu, tháng nào tôi cũng phải bù thêm. Có tháng tôi đưa bảy triệu, bà vẫn kêu "chưa đủ".

Rồi bà bắt tôi ngồi đối chiếu từng tờ hóa đơn. Từng đồng lẻ một. Bà nói: "Tiền là mồ hôi nước mắt, không phải lá rụng ngoài đường."

…

Đến khi bà nếm thử mâm cỗ đầu tiên, tôi đã dọn sạch bát đĩa, để lại tờ đơn ly hôn đã ký và bản photo di chúc có tên tôi bị gạch, kèm tin nhắn bà dặn em chồng "cứ để chị mày nấu".

…

Nhưng lúc đó, vào năm giờ sáng ngày giỗ, tôi chưa biết gì cả.

Tôi chỉ biết mình phải dậy trước khi trời sáng, đi chợ sớm cho kịp, vì bà Tuyết nói chợ đầu mối chỉ có hàng tươi ngon từ bốn giờ rưỡi. Tôi thức giấc lúc bốn giờ mười lăm. Đánh răng bằng chiếc bàn chải đã sờn, loại rẻ nhất, ba nghìn một cái, mua ba tặng một ở chợ tạm gần nhà. Bà mua cả bó về, phát cho mỗi người một cái, dặn "dùng cho hết, đừng có mà đòi hỏi".

Chợ đầu mối sáng sớm đông nghịt. Tôi chen vào mua ba con gà, hai cân thịt ba chỉ, một cân tôm, rau sống, hành, thì là, hạt tiêu, mộc nhĩ. Tay xách bốn túi nặng, mồ hôi chảy xuống cổ áo. Tổng hết một triệu hai trăm nghìn. Tôi đưa tờ hóa đơn, bà cầm lên soi, gật gật rồi nhét vào túi áo.

"Thừa ba mươi nghìn, đưa đây."

Tôi móc ví, đưa đúng ba mươi nghìn. Bà đếm lại một lần, gấp đôi tờ tiền, cất vào ngăn trong cùng của chiếc ví da đã bong tróc.

Về đến nhà, tôi bắt tay vào làm. Gà luộc, thịt kho, tôm rim, canh măng, xôi, chả. Bảy mâm, mỗi mâm một suất đủ món. Tôi đứng bếp từ sáu giờ. Cái nồi cơm điện nằm chình ình trên bàn, nắp mở, đợi tôi cho gà vào.

Tôi nhìn nó.

Rồi nhìn cái bếp gas.

Rồi nhìn lại cái nồi.

Nước sôi trong nồi cơm điện không thể nào ngập được con gà. Tôi phải chặt gà ra thành từng khúc nhỏ, nhét vừa lòng nồi, hầm từng lượt. Một con gà chia làm ba lượt. Ba con gà chín lượt. Cộng thêm thịt kho một lượt, tôm rim một lượt, xôi hai lượt, canh hai lượt. Tổng cộng mười lăm lượt nấu. Mỗi lượt ba mươi phút, cộng thời gian chờ nồi nguội để nấu lượt sau. Tôi tính nhẩm trong đầu, thấy tổng thời gian gần bảy tiếng.

Tôi lấy điện thoại ra, bấm giờ.

Rồi tôi bắt đầu.

Hùng ngồi ở bàn uống nước, tay cầm điện thoại, mắt dán vào màn hình. Anh ta mặc chiếc áo phông cũ, quần đùi, chân đi dép lê. Tóc chưa chải, mặt chưa rửa.

"Anh phụ em một tay được không?"

"Anh đang xem tin. Tí nữa."

"Tí nữa" của anh ta kéo dài từ bảy giờ đến chín giờ. Tôi bưng mâm, bày biện, lau bàn, rửa rau, thái thịt, đảo chảo. Mồ hôi ướt đẫm lưng áo. Cái quạt trần quay è è, luồng gió nóng hổi thổi vào mặt.

Thằng Dũng ngủ đến chín giờ rưỡi mới dậy. Nó đi ra, ngáp một cái rõ to, mở tủ lạnh lấy hộp sữa, tu ừng ực.

"Chị dâu nấu gì mà thơm thế?"

"Giỗ bố. Nấu cỗ."

"Ờ. Mẹ đâu?"

"Đi chợ mua hoa quả thắp hương."

Nó gật gù, rồi ngồi xuống ghế, bật tivi xem bóng đá. Tiếng bình luận viên rè rè hòa vào tiếng chảo mỡ xèo xèo. Tôi đứng quay lưng lại với cái tivi, tay đảo chảo, mắt cay xè vì khói.

Chín giờ bốn mươi. Lượt nấu thứ tư. Tôi mở nắp nồi cơm điện, hơi nóng phả vào mặt. Gà chín chưa đều, phần ức còn hồng hồng. Tôi đậy nắp, bấm nút, chờ thêm.

Điện thoại tôi rung. Tin nhắn từ bà Tuyết gửi vào nhóm gia đình, nhóm có tôi, Hùng, Dũng, và bà. Nội dung: "Hôm nay giỗ ông, cả nhà ăn mặc chỉnh tề. Ngọc lo phần cỗ, mẹ đi mua thêm chút hoa quả. Ai đến sớm thì phụ bưng bê."

Tôi định gõ "vâng" thì thấy có tin nhắn riêng. Không phải gửi cho tôi. Đó là tin nhắn bà gửi cho Dũng, nhưng nó hiện lên trong thông báo trên màn hình khóa điện thoại tôi, vì tôi đang cầm điện thoại của bà để tra công thức nấu chè, và bà chưa đăng xuất tài khoản.

Tin nhắn chỉ có một dòng:

"Cứ để chị mày nấu. Tao lo giấy tờ rồi."

Tôi đọc lại lần nữa.

Rồi lần nữa.

Tay tôi vẫn cầm điện thoại, ngón cái đặt trên màn hình. Khói từ chảo bốc lên, cay mắt. Tôi đứng im, không nhúc nhích, trong khi tiếng bình luận bóng đá vẫn rè rè phía sau lưng.

Tôi mở khóa điện thoại của bà. Vào phần tin nhắn. Tôi chụp ảnh màn hình, lưu lại toàn bộ đoạn hội thoại giữa bà và Dũng, từ đầu đến cuối. Ba mươi hai tin nhắn. Trong đó có tin bà dặn nó đừng nói gì với tôi, có tin bà nói "giấy tờ tao cất kỹ rồi, con đừng lo", có tin nó hỏi "vậy chị dâu có biết không", bà trả lời "biết cái gì mà biết".

Tôi lưu ảnh vào thư viện riêng, đặt mật khẩu. Rồi tôi đăng xuất tài khoản của bà, xóa lịch sử, đặt điện thoại về chỗ cũ trên kệ bếp, cạnh hộp gia vị.

Tôi quay lại với cái chảo.

Mỡ vẫn xèo xèo. Tôi cho hành vào, đảo đều. Mùi thơm bốc lên. Tay tôi run nhẹ, nhưng tôi giữ chặt cán chảo.

Mười giờ. Lượt nấu thứ năm. Tôi bày mâm đầu tiên ra bàn thờ, thắp hương. Khói hương bay lên, quyện vào mùi cỗ. Tôi đứng trước bàn thờ, nhìn di ảnh bố chồng. Ông cụ cười hiền, mắt nheo lại, cái cười của người đã sống cả đời tử tế.

Tôi cúi đầu ba lần.

Trong đầu tôi, một câu hỏi hiện lên rõ mồn một: giấy tờ gì?

Tôi không hỏi ai. Tôi không nói với Hùng. Tôi không gọi cho mẹ đẻ. Tôi chỉ đứng đó, trước bàn thờ, tay cầm ba nén hương, mắt nhìn xuống tấm ảnh, và trong lòng tôi, một cảm giác lạnh lẽo đang lớn dần lên.

Tôi cắm hương vào bát.

Rồi tôi quay vào bếp, tiếp tục nấu.

Mười một giờ. Khách bắt đầu đến. Tiếng xe máy ngoài ngõ, tiếng chào hỏi râm ran. Bà Tuyết đứng ở cửa, tay cầm túi hoa quả, miệng cười tươi, giọng the thé vang khắp nhà: "Vào đi, vào đi, hôm nay nhà tôi làm cỗ to lắm!"

Tôi bưng mâm thứ hai ra.

Bà liếc mâm, gật đầu.

"Được đấy. Nấu nhanh lên, khách đông rồi."

Tôi đặt mâm xuống bàn, ngẩng lên nhìn bà.

"Vâng, mẹ."

Rồi tôi mỉm cười.

Bà không thấy gì lạ. Bà quay đi, tiếp tục chào khách. Tôi đứng đó, tay còn cầm khăn lau, mắt nhìn theo bóng lưng bà, và trong túi áo, chiếc điện thoại của tôi vẫn còn nguyên ba mươi hai tấm ảnh chụp màn hình.

Mười một giờ bốn mươi. Tôi bưng mâm thứ ba ra. Mâm thứ tư. Mâm thứ năm. Khách ngồi kín hai dãy bàn. Ba mươi người. Họ hàng bên nội, bên phải, bạn làm ăn của bố chồng, mấy bà cô, mấy ông chú, mấy đứa cháu.

Tôi đi qua đi lại, bưng bê, rót nước, lau bàn. Mỗi lần niên ngang qua bà Tuyết, tôi lại nghe thấy giọng bà khoe: "Con dâu tôi đấy, đảm lắm. Nấu cỗ một tay."

Không ai biết tôi nấu bằng cái nồi cơm điện.

Không ai biết tay tôi phồng rộp vì hơi nóng.

Không ai biết chồng tôi ngồi chơi điện thoại từ sáng đến giờ.

Không ai biết em chồng tôi vừa nhận một chỉ vàng từ tiền chợ của tôi.

Và không ai biết, trong cái điện thoại trong túi áo tôi, có một tin nhắn mà bà Tuyết gửi cho con trai bà, với nội dung: "Cứ để chị mày nấu. Tao lo giấy tờ rồi."

Tôi bưng mâm thứ sáu ra.

Mười hai giờ. Mâm thứ bảy. Đủ.

Tôi đứng ở góc bếp, lau tay vào khăn, nhìn ra bàn khách. Ba mươi người đang ăn uống vui vẻ. Bà Tuyết ngồi ở mâm trên, tay cầm chén rượu, miệng cười nói. Hùng ngồi cạnh mẹ, gật gù. Dũng ngồi đối diện, đang gắp miếng thịt kho bỏ vào miệng.

Tôi nhìn họ một lúc.

Rồi tôi rút điện thoại ra, mở phần ghi chú, gõ một dòng chữ ngắn. Tôi đọc lại, xóa đi, gõ lại. Lần thứ ba thì tôi giữ nguyên.

Tôi cất điện thoại vào túi.

Rồi tôi quay lại bàn, bưng mâm đầu tiên lên, đặt trước mặt bà Tuyết.

"Mẹ nếm thử đi ạ."

Bà đặt chén rượu xuống, cầm đũa, gắp một miếng gà.

Tôi đứng đó, hai tay buông xuôi, nhìn bà đưa miếng thịt lên miệng.

Bà nhai.

Rồi bà nhai chậm lại.

Mắt bà mở to hơn một chút.

Tôi vẫn đứng đó, mỉm cười.

Bà không nói gì.

Chỉ mỉm cười.

Và trong túi áo tôi, ba mươi hai tấm ảnh chụp màn hình vẫn đang đợi đến lượt mình.