Lệnh nấu cỗ

Mẹ chồng tôi vốn nổi tiếng tiết kiệm đến mức khăn giấy lau miệng trong đám cưới bà cũng bắt tôi phải xé đôi, vậy mà tối hôm ấy, bà đột nhiên bỏ ra một khoản tiền để làm cỗ giỗ 49 ngày cho một người chồng cũ mà suốt bốn năm tôi về làm dâu, chưa từng nghe ai trong nhà nhắc đến.

Tôi đứng ở ngưỡng cửa, tay vẫn còn cầm chiếc khăn lau bếp.

"Con nghe rõ chưa? Ngày mười tám tới, làm cỗ giỗ. Một mâm cúng, một mâm mời họ hàng. Không được thiếu thứ gì."

Tôi ngẩn người, tưởng mình nghe lầm.

"Mẹ nói giỗ của ai ạ?"

Bà Cúc ngồi trên chiếc ghế nhựa đỏ đã bạc màu, hai tay đặt lên đầu gối. Bà nhìn tôi bằng ánh mắt quen thuộc suốt bốn năm qua — cái nhìn của người đang tính toán xem con dâu có làm đúng ý mình hay không.

"Giỗ ông Bảy. Chồng cũ của mẹ."

Chồng cũ.

Tôi đứng sững lại.

Trong đầu tôi lục lại từng lần giỗ chạp, từng lần nhà có việc, từng bữa cơm tất niên. Không có ai tên Bảy. Không một tấm ảnh. Không một cái bát hương.

"Mẹ… mẹ có chồng cũ từ khi nào ạ? Con về đây bốn năm rồi mà con chưa từng nghe thấy."

"Thì giờ nghe." Bà đứng dậy, đi ra tủ gỗ lục tìm. "Ngày xưa tao với ông ấy cưới nhau hai năm, không có con, rồi ông ấy đi. Đi biền biệt. Giờ ông ấy mất rồi, bên kia người ta làm lễ 49 ngày, mình là người cũ, mình cũng phải có mâm."

"Ông ấy mất ở đâu ạ? Ai báo cho mẹ?"

"Cô hỏi nhiều quá." Bà quay lại, tay chìa ra một xấp tiền. "Đây, năm trăm triệu. Ra chợ đêm mà mua thịt. Mua thịt ba chỉ, loại nào rẻ ấy. Chợ đêm họ bán rẻ hơn chợ sớm."

Tôi nhìn xấp tiền. Ba tờ một trăm, hai tờ năm mươi, một tờ hai mươi nhàu nát như thể đã nằm trong túi bà từ rất lâu.

"Năm trăm triệu mà làm cỗ cho cả họ hả mẹ?"

"Thì mày khéo một chút. Ngày xưa tao làm cỗ cho ba chục người có ba trăm triệu thôi đấy."

Tối hôm ấy, tôi đạp xe ra chợ đêm. Quầy thịt cuối chợ còn đúng một khay ba chỉ, miếng thịt đã ngả màu, viền mỡ hơi vàng và bốc mùi chua nhẹ. Người bán hàng nhìn tôi, cười:

"Chị lấy thì em bớt cho. Năm giờ chiều rồi, để qua mai là bỏ."

Tôi mua hết khay đó. Hai trăm ba mươi nghìn.

Trên đường về, tôi ghé qua hàng gà quen ở đầu ngõ. Đèn vẫn sáng, con gà luộc treo trong tủ kính vàng óng. Tôi định mua một con thì thấy bóng dáng quen thuộc đứng chờ trước quầy.

Bà Cúc.

Bà đang đưa tay chỉ con gà to nhất, con gà vàng ruộm, mỡ căng. Người bán gà gói lại, bà trả tiền, ba trăm hai mươi nghìn. Tôi đứng nép vào bóng tối bên kia đường, nhìn bà xách túi gà đi về phía nhà.

Vậy là mâm cỗ của tôi — thịt hết hạn, mua bằng tiền lẻ nhàu. Còn mâm dâng lên bàn thờ — gà vàng, mua bằng tiền mới.

Tôi về đến nhà thì bà đã lên phòng trên. Tôi đi ngang qua buồng bà, thấy cửa hé mở. Trong góc phòng, dưới chân tủ, có một chiếc hộp gỗ nhỏ, nắp đậy bằng then cài, loại hộp đựng trầu ngày xưa. Trên nắp có khắc một chữ gì đó, tôi không đọc rõ.

Tôi đứng nhìn nó một lúc lâu.

Rồi tôi nghe tiếng dép bà lê lại gần, tôi vội lùi về phòng mình, tim đập thình thịch trong lồng ngực.

…

Đến ngày giỗ, khi cả họ đã ngồi đủ quanh bàn, tôi bưng mâm cỗ ra, nhưng thay vì đặt lên bàn thờ, tôi đặt xuống sân và nói: "Hôm nay chúng ta thờ ai, xin mời mẹ nói rõ."

Nhưng đó là chuyện của ngày mười tám.

Còn bây giờ, tôi mới chỉ là con dâu đang đứng trong bếp, tay cầm khay thịt chua, đầu đầy những câu hỏi không có lời đáp.

Đức về lúc mười giờ. Anh ta vừa cởi áo khoác vừa bước vào bếp, thấy tôi ngồi ở bàn ăn, trước mặt là khay thịt còn nguyên.

"Chưa ngủ à?"

"Đức." Tôi đặt khay xuống. "Mẹ bảo làm giỗ cho ông Bảy. Chồng cũ của mẹ. Anh biết ông ấy không?"

Anh ta đứng khựng lại, tay vẫn cầm áo khoác.

"Biết chứ."

"Vậy sao em không biết?"

"Thì chuyện cũ, nhắc làm gì." Anh ta đi lại tủ lạnh, mở ra lấy chai nước. "Mẹ bảo sao thì em làm vậy đi. Có gì đâu mà hỏi."

"Anh Đức." Tôi đứng dậy. "Em về làm dâu bốn năm. Em nấu cỗ cho ông nội anh, cho bà ngoại anh, cho cả ông bác bên ngoại em chưa từng gặp mặt. Giờ tự nhiên mẹ bắt em làm cỗ cho một người mà cả nhà giấu kín như giấu tội phạm. Anh bảo em đừng hỏi?"

Anh ta uống một ngụm nước, rồi cất chai vào tủ.

"Em có nghe mẹ nói không? Mẹ bảo sao làm vậy đi."

"Anh không thấy chuyện này lạ à?"

"Lạ gì mà lạ. Mẹ già rồi, mẹ muốn làm gì thì làm."

Tôi nhìn chồng mình. Khuôn mặt anh ta không có chút gì gọi là lo lắng. Chỉ có sự mệt mỏi, và một sự né tránh rõ rệt — cái kiểu người ta nhìn đi chỗ khác khi bị hỏi trúng điều mình biết mà không muốn nói.

"Anh biết ông ấy ở đâu không?"

"Thôi em đi ngủ đi."

"Đức."

"Mẹ bảo sao làm vậy đi!"

Anh ta nói câu đó to hơn một chút, rồi quay lưng đi thẳng lên cầu thang. Tiếng bước chân anh ta nện lên gỗ, mỗi bước một xa dần.

Tôi ngồi lại một mình trong căn bếp sáng đèn vàng. Khay thịt chua nằm đó. Ngoài cửa sổ, hàng xóm đã tắt đèn từ lâu. Chỉ còn nhà tôi sáng, như mọi đêm, vì bà Cúc bảo điện ban đêm rẻ, sáng cũng được.

Tôi nằm xuống mà không ngủ được. Đến khoảng hai giờ sáng, tôi nghe tiếng nức nở.

Rất khẽ. Từ phòng bên kia, phòng của bà.

Tôi ngồi dậy, áp tai vào vách. Tiếng khóc đứt quãng, như người ta cố nén mà không nén nổi.

Rồi tôi nghe bà nói, giọng lạc đi, gọi tên ai đó trong bóng tối.

"Bảy ơi… Bảy… sao ông lại làm vậy với tôi…"

Tôi nằm lại xuống giường, mắt mở thao láo nhìn trần nhà.

Người chồng cũ ấy. Không ai nhắc đến. Không một tấm ảnh. Nhưng đêm nay bà khóc gọi tên ông ta.

Và trong tủ phòng bà, chiếc hộp gỗ vẫn nằm đó, đậy nắp, chờ ai đó mở ra.