Đêm đầu tiên trên sofa

Mẹ chồng tôi vốn tự hào là người "sống có nếp", vậy mà chỉ sau một tuần tôi dọn vào phòng tân hôn, bà đã chỉ thẳng tay ra chiếc ghế sofa ngoài phòng khách: "Từ đêm nay, mày ngủ ngoài kia. Đàn bà không được nằm gần bàn thờ."

Tôi nhìn theo ngón tay bà. Bàn thờ bố chồng đặt sát vách phòng ngủ của vợ chồng tôi, cách cái giường mới trải ga trắng tinh đúng một bức tường mỏng.

"Cách một bức tường thôi mà mẹ?"

"Thì đã là gần. Mày hiểu gì về lễ nghi thờ cúng."

Tôi không cãi.

Khải đứng sau lưng tôi, hai tay đút túi quần, mắt nhìn xuống mũi chân như thể sàn nhà có chữ.

"Mẹ…" — anh bắt đầu, giọng nhỏ như muỗi kêu.

"Im. Tao nói rồi. Con vợ mày muốn ở nhà này thì phải theo nếp nhà này."

Tôi đứng đó, nhìn cái sofa da xám bạc màu, một bên tay vịn rách chỉ, nhét tạm mấy tờ giấy lau bàn ăn vào. Bà Hạnh mua nó từ thời ông còn sống. Mười hai năm rồi chưa thay.

Tôi không cãi.

Ba tháng sau, nhân lúc bà đi chùa, tôi gọi thợ chuyển nguyên bàn thờ bố chồng sang nhà chị dâu thứ. Bà về, thấy phòng thờ trống trơn, gào khóc gọi cả họ đến mắng tôi.

Đêm đó, cả xóm mất ngủ vì tiếng bà.

…

Nhưng đó là chuyện của ba tháng sau.

Còn đêm nay, tôi ôm hai chiếc gối — một chiếc tôi mang từ nhà mẹ đẻ, một chiếc bà đưa, vỏ gối bạc phếch vì giặt bằng nước giếng — ra phòng khách.

"Em xin lỗi."

Khải bước ra, đứng chắn trước mặt tôi.

"Anh xin lỗi em. Mẹ già rồi, tính mẹ vậy, em thông cảm."

Tôi đặt gối xuống sofa.

"Thông cảm chuyện gì? Chuyện em là đàn bà nên không được ngủ gần bàn thờ, hay chuyện anh đứng đó xin lỗi thay vì nói một câu với mẹ?"

Anh im lặng.

"Anh nói một câu đi Khải. Một câu thôi. 'Mẹ ơi, vợ con ngủ trong phòng này.' Khó lắm à?"

"Em đừng làm khó anh…"

Tôi bật cười. Tiếng cười nghe khô khốc hơn tôi tưởng.

"Thôi anh vào đi. Điện thoại em còn ba mươi phần trăm pin. Cần sạc trước khi hết."

Anh đứng thêm vài giây. Rồi lặng lẽ bước vào.

Cửa phòng ngủ khép lại. Tiếng chốt cửa vang lên. Rồi tiếng điều hòa khởi động — chiếc máy hai chiều mua năm ngoái, lắp cho thằng Bin, cháu nội đích tôn của bà, dù thằng bé mới bốn tuổi và ngủ với bố mẹ nó trên tầng hai.

Tôi ngồi xuống sofa. Lò xo dưới đệm kêu "kịch" một tiếng.

Phòng khách nhà này không có điều hòa. Chỉ có chiếc quạt cây cũ, nhựa ố vàng, quay kêu rè rè như tiếng xe máy khởi động mãi không nổ. Bà bảo quạt tốt, mua hồi Khải còn học cấp ba, "còn chạy là còn dùng".

Tôi bật quạt. Nó rung bần bật. Lá quạt quay chậm, luồng gió phả ra ấm nóng.

Đồng hồ treo tường chỉ mười một giờ. Tôi nằm xuống, mắt nhìn trần nhà. Trên trần có vệt ố vàng hình con chó đang ngồi, tôi thề là nó giống con chó thật.

Tôi lấy điện thoại ra.

Mở ứng dụng ghi chú. Đặt tên file: "So gã."

Rồi tôi gõ. Từng dòng. Cẩn thận. Như thể đang lập biên bản.

"Ngày 1. Về nhà Khải được 7 ngày. Bị đuổi ra sofa vì 'đàn bà không được nằm gần bàn thờ'. Chồng không nói được một câu. Phòng Bin có điều hòa. Phòng khách có quạt cũ kêu rè rè."

Tôi dừng lại, nhìn lại câu vừa viết.

Rồi thêm vào:

"Quạt: mua thời Khải học cấp ba. Khoảng 15 năm. Điều hòa: mua năm ngoái. Cho cháu nội."

Tôi tắt điện thoại, đặt xuống cạnh gối.

Mùi phòng khách xộc vào mũi — mùi long não, mùi vải cũ, mùi nhang cháy dở từ bàn thờ bên kia tường. Cái mùi mà bà bảo "phải giữ cho sạch, đàn bà đừng có bén mảng".

Tôi trở mình. Lò xo dưới lưng lại kêu "kịch" lần nữa.

Mười một giờ bốn mươi. Tiếng điều hòa phòng bên vẫn đều đều. Tiếng quạt ngoài này vẫn rè rè.

Tôi ngồi dậy, bước ra hiên. Đêm cuối tháng bảy, trời oi bức. Hàng xóm bên kia vẫn sáng đèn, tiếng tivi lọt vào nghe thật chói tai.

Tôi nhìn vào trong nhà qua ô cửa kính. Bàn thờ bố chồng, đèn đỏ thờ, ba nén nhang cắm trong bát hương to đùng. Cái bát hương đó bà lau mỗi ngày.

Còn tôi — con dâu — bà bắt lau bàn thờ mỗi ngày. Nhưng không cho thắp hương. "Đàn bà chưa sinh con thì đừng động vào nhang, tội bố mày."

Lau mà không được thắp. Như thể tôi bẩn đến mức lau cũng chỉ là để lau, còn nhang thì phải để người khác thắp.

Tôi quay vào, nằm xuống.

Một giờ sáng. Tôi vẫn chưa ngủ được.

Khải mở cửa phòng ra, đi ra ngoài, chắc là đi vệ sinh. Anh đứng lại nhìn tôi một lúc. Tôi nhắm mắt giả vờ ngủ.

Anh kéo cái chăn mỏng bà để trên lưng ghế, đắp lên người tôi. Rồi đứng đó.

"Anh biết em chưa ngủ." — anh nói khẽ.

Tôi mở mắt.

"Anh xin lỗi."

"Anh xin lỗi lần thứ mấy rồi?"

Anh không đáp. Anh ngồi xuống cạnh sofa, ngay chỗ chân tôi. Chiếc sofa lún xuống.

"Mẹ nói… mẹ nói phòng thờ phải sạch sẽ, con dâu mới về chưa hợp tuổi, sợ động. Mẹ bảo ba tháng. Ba tháng thôi em."

Tôi nhìn anh. Ánh đèn ngủ hắt từ phòng ra, chiếu nửa mặt anh sáng, nửa mặt tối.

"Ba tháng. Anh nghe rõ chưa? Ba tháng em ngủ ngoài này. Trong khi anh nằm điều hòa."

"Em đừng nói vậy…"

"Vậy anh nói đi. Anh nói xem em nên nói thế nào."

Anh im lặng. Rồi đứng dậy.

"Thôi em ngủ đi." — anh kéo chăn lên tận cằm cho tôi. — "Mai anh nói chuyện với mẹ."

Anh nói câu đó. Lần thứ ba trong bảy ngày.

Tôi nhìn anh đi vào. Cửa khép. Tiếng chốt. Tiếng điều hòa vẫn đều đều.

Tôi nằm nhìn trần nhà. Vệt ố hình con chó. Cái quạt rè rè.

Rồi tôi cầm điện thoại lên. Mở ghi chú.

"Ngày 1. Đêm. 1h12. Chồng hứa 'mai nói chuyện với mẹ'. Lần thứ 3 hứa trong 7 ngày. Ghi lại."

Tôi tắt máy. Đặt xuống.

Ba tháng.

Tôi không nói ra thành tiếng. Nhưng trong đầu, tôi viết thêm một dòng nữa, dòng cuối cùng của ngày đầu tiên:

"Ba tháng. Không hơn một ngày."

Cái quạt kêu rè rè. Lò xo dưới lưng tôi kêu "kịch".

Tôi nhắm mắt.

Ba tháng. Tôi thề với cái trần nhà có vệt ố hình con chó — không quá ba tháng.

Và tôi đã biết mình sẽ bắt đầu từ đâu.

Bát hương trên bàn thờ bố chồng, cái bát bà lau mỗi ngày, cái bát bà không cho tôi động vào — tối qua, lúc tôi đi ngang qua phòng thờ để lấy cốc nước, tôi thấy bà luồn tay vào trong đó.

Rút ra một tờ giấy gấp tư.

Rồi bà nhét lại, nhanh đến mức tôi tưởng mình nhìn nhầm.

Nhưng tôi không nhìn nhầm.

Và tôi chưa bao giờ quên.