Cuốn sổ bìa da nâu

Mẹ chồng tôi vốn nổi tiếng tiết kiệm đến mức cái túi nilon cũng phơi khô dùng lại ba lần, vậy mà sáng hôm bố tôi nhập viện, bà mở két sắt lấy ra một cuốn sổ dày cộp đặt trước mặt tôi.

Cuốn sổ bìa da nâu, bốn góc đã mòn bóng vì tay bà lật qua mỗi ngày. Bà đặt nó xuống bàn, đẩy về phía tôi, rồi ngồi xuống ghế, rót nước, nhấp một ngụm. Bà không vội lên tiếng.

Tôi đứng đó, hai tay vẫn còn run vì cú điện thoại lúc năm giờ sáng.

"Bố mày nhập viện rồi, mày qua xin bà ấy đi," chị Thảo nói trong điện thoại, giọng nghẹn lại. "Em hết tiền rồi. Em vừa đóng tiền học cho con."

Tôi đã gọi cho Khang. Anh đang ngủ mê, ú ớ: "Em cứ qua nói với mẹ. Mẹ giữ tiền mà."

Mười hai năm.

Mười hai năm tôi đưa hết lương cho mẹ chồng giữ. Từ ngày cưới, bà bảo: "Vợ chồng trẻ tiêu hoang lắm, đưa mẹ giữ cho, cả tiền sinh hoạt đều để mẹ quản, cần gì mẹ đưa." Tôi nghe. Tôi đưa. Mỗi tháng mười lăm triệu, đều đặn, không sót một đồng.

Vậy mà sáng nay tôi phải mở miệng xin năm triệu tiền viện phí.

…

Sự thật là tôi đã biết câu trả lời từ trước khi bước chân vào căn nhà này. Nhưng phải đến khi lật đến trang cuối cùng của cuốn sổ, tôi mới hiểu hết cái giá của mười hai năm ấy.

Trang cuối ghi một dòng chữ nguệch ngoạc bằng mực đen: "Trừ 400 triệu đã góp tiệm vàng chú Út, còn lại 80 triệu."

Và dưới dòng chữ đó là một chữ ký. Chữ ký mang tên tôi. Nhưng nét bút là bút bi xanh — thứ mực tôi chưa từng dùng để ký bất cứ giấy tờ nào trong đời.

…

"Ngồi đi."

Giọng bà Hạnh ngọt như mật ong pha nước sôi. Tôi kéo ghế, ngồi xuống đối diện bà, mắt dán vào cuốn sổ.

"Bố mày bệnh gì?"

"Xuất huyết dạ dày. Bác sĩ bảo phải nội soi gấp. Cần đóng trước năm triệu."

Bà "ừ" một tiếng, chậm rãi. Rồi bà mở cuốn sổ ra.

"Trước khi mẹ đưa tiền, mày ký cái này đã."

Tôi cứ ngỡ bà đùa. Nhưng bà không đùa.

Bà lật trang đầu. Nét chữ nhỏ, đều tăm tắp, ghi theo từng ngày. Ngày cưới tôi về làm dâu: "Cơm tối: 30 nghìn." Hôm sau: "Cơm trưa: 25 nghìn. Cơm tối: 30 nghìn. Nước mắm: 8 nghìn."

Tôi lật tiếp.

"Cháo ốm (Ngọc bệnh sốt): 50 nghìn." Hôm đó tôi sốt cao bốn mươi độ, bà nấu cho bát cháo trắng với một quả trứng. Tôi nhớ mình đã cảm động đến rơi nước mắt.

Bà ghi cả quả trứng vào sổ.

"Tiền điện tháng Ba: chia theo đầu người, con dâu 1/4 = 87 nghìn." Chia theo đầu người, không chia theo phòng. Tôi ở chung với Khang, nhưng bà tính tôi là một cá thể riêng biệt.

"Tiền nước tháng Tư: 32 nghìn."

"Giấy vệ sinh: 15 nghìn."

Tôi lật nhanh hơn. Những con số nhỏ xíu chạy qua mắt tôi như đàn kiến. Mười hai năm. Bốn nghìn ba trăm tám mươi ngày. Và bà ghi lại từng ngày một.

Đến trang thứ bảy mươi hai, tôi khựng lại.

"Cơm cúng giỗ ông nội (phần con dâu): 200 nghìn."

Tôi nuốt nước bọt. Cơm cúng giỗ ông nội nhà chồng. Tôi là dâu trưởng, đứng bếp từ bốn giờ sáng, chặt gà, nấu xôi, dọn mâm. Bà tính tôi hai trăm nghìn tiền ăn phần cơm cúng.

"Tổng cộng," bà Hạnh gõ ngón tay lên bàn, "bốn trăm tám mươi triệu."

Tôi ngẩng lên.

"Bốn trăm tám mươi triệu?"

"Ừ. Mười hai năm. Cơm áo, điện nước, cháo ốm, thuốc men. Mẹ ghi đủ."

"Mẹ ơi, con đưa mẹ mỗi tháng mười lăm triệu. Mười hai năm là hơn hai tỷ."

"Đó là tiền mày đưa mẹ giữ hộ. Còn đây là tiền mày nợ mẹ vì mày ăn ở nhà mẹ."

Tôi nhìn bà. Bà nhìn lại. Ánh mắt bà không một chút dao động.

Tôi biết khuôn mặt này. Mười hai năm tôi sống chung với nó. Khuôn mặt bà mỗi lần họ hàng đến chơi, tươi cười, gắp thức ăn cho tôi: "Con dâu mẹ ngoan lắm, giỏi lắm." Rồi tối đến, bà lại lôi sổ ra ghi: "Thịt kho trưa nay (phần con dâu): 20 nghìn."

"Ký đi rồi mẹ cho mượn năm triệu."

Tay tôi lạnh ngắt. Tôi cầm bút. Ngòi bút bi đen đặt trên trang giấy trắng — trang cuối, dòng "Tổng nợ: 480 triệu."

Tôi ký. Nước mắt chảy xuống cằm, thấm vào trang giấy, loang một vệt mờ.

Bà Hạnh gấp sổ lại, đứng dậy, mở két sắt, đếm năm tờ tiền polyme rồi đưa cho tôi. Bà đếm to: "Một, hai, ba, bốn, năm." Như thể sợ tôi đếm thiếu.

Tôi cầm tiền, chạy thẳng ra cửa. Không quay đầu lại.

Chạy ra đến cổng, tôi khựng lại.

Tôi quay vào, nói: "Mẹ cho con xin lại cuốn sổ. Con muốn giữ một bản."

Bà Hạnh nhìn tôi, do dự một giây. Rồi bà đưa. Có lẽ bà nghĩ đưa cũng chẳng sao, vì tôi đã ký rồi. Nợ đã thành giấy trắng mực đen.

Tôi cầm cuốn sổ, nhét vào túi xách, chạy xe thẳng vào bệnh viện.

Trong phòng cấp cứu, bố tôi nằm thở oxy, mặt xám như tro. Tôi đóng tiền, ngồi xuống ghế nhựa cạnh giường, mở túi lấy cuốn sổ ra.

Lật lại cho chắc.

Bốn trăm tám mươi triệu. Từng bữa cơm. Từng củi lửa. Từng bát cháo.

Rồi tôi lật đến trang cuối cùng.

Sau tờ giấy tôi vừa ký, còn một trang nữa. Bà Hạnh gấp sổ quá nhanh nên tôi không kịp nhìn lúc đó.

Dòng chữ đen, nét run run:

"Trừ 400 triệu đã góp tiệm vàng chú Út, còn lại 80 triệu."

Và dưới dòng chữ đó, một chữ ký.

Chữ ký mang tên tôi.

Nhưng nét bút... nét bút là màu xanh — bút bi xanh, mực xanh lơ, thứ mực mà tôi chưa một lần cầm trên tay trong căn nhà đó.

Tôi ngồi im. Tiếng máy theo dõi nhịp tim của bố kêu đều đều.

Bốn trăm triệu. Góp tiệm vàng cho chú Út. Em chồng tôi.

Mười hai năm tôi đưa hết lương cho bà. Mười hai năm tôi ăn bát cháo ốm cũng bị ghi vào sổ. Vậy mà bốn trăm triệu — số tiền lớn nhất trong cuốn sổ này — lại được ghi bằng một chữ ký giả.

Tôi gấp cuốn sổ lại, cất vào túi.

Ngoài cửa sổ, trời sáng hẳn. Bệnh viện bắt đầu ồn ào.

Tôi ngồi nhìn bố thở, tay siết chặt quai túi xách, và bắt đầu đếm.

Không phải đếm tiền.

Đếm từng người sẽ có mặt trong ngày giỗ ông nội tháng sau.