Họp gia đình và tối hậu thư

Mẹ chồng tôi vốn nổi tiếng keo kiệt, vậy mà trong buổi họp gia đình, bà lại lật cuốn sổ ra tuyên bố: "Từ tháng sau, mỗi vợ chồng phải đóng 5 triệu tiền ăn, không thì ra ngoài mà sống."

Tôi nhìn quanh mâm cơm.

Mâm có bốn người, nhưng ba người đều cúi mặt. Riêng tôi ngồi thẳng lưng, nghe rõ tiếng máu mình đang chảy mạnh trong tai.

"5 triệu ạ?" Tôi đặt đũa xuống.

"Ừ. 5 triệu." Bà Hạnh gõ mạnh ngón tay lên mặt bàn. "Điện, nước, gas, chợ búa, giờ cái gì cũng tăng giá. Tao già rồi, không nuôi nổi hai cái miệng ăn."

Hưng ngồi cạnh tôi, tay vẫn cầm bát cơm, không hề ngẩng lên.

"Vợ chồng con đóng 5 triệu," tôi lặp lại, "hay là mỗi người đóng 5 triệu?"

"Cả hai đứa. 5 triệu một tháng."

"Vậy anh Hưng cũng đóng, hay là con đóng hết?"

"Tao nói vợ chồng là vợ chồng." Bà liếc tôi, ánh mắt sắc lẹm như lưỡi kéo. "Tiền chung mà. Ai đưa cũng thế."

Đêm đó, tôi nằm tính toán. Lương tôi mười hai triệu. Lương Hưng mười bảy triệu. Vậy mà mỗi tháng hai đứa phải góp vào cái nhà này 5 triệu tiền ăn, cộng thêm tiền điện, tiền mạng, và cả khoản tiền sửa máy giặt mùa trước tôi đã ứng trước. Tôi lấy điện thoại, mở ứng dụng ghi chú, đánh dấu một dòng: *Tháng 7, 5 triệu.*

Một tuần sau, tôi tình cờ thấy cuốn sổ ghi chợ của bà để quên trên bàn: "Thu con dâu: 5 triệu. Chi thằng Út: 4,5 triệu. Mua sữa Bống: 1,2 triệu." Tôi lặng lẽ chụp lại từng trang.

Đến giờ, tôi vẫn nhớ rõ cảm giác ngồi trước mặt bà hôm đó, khi tôi còn chưa hay biết gì.

"Con không có ý gì," tôi nói với giọng nhẹ nhàng, "nhưng lương con có hạn. 5 triệu là gần nửa tháng lương. Mẹ cho con đóng 3 triệu được không?"

Bà Hạnh cười. Đó là kiểu cười môi trên nhếch lên nhưng đôi mắt vẫn lạnh băng.

"Con dâu nhà này phải biết điều. Tao nói 5 triệu là 5 triệu. Không thì ra ngoài mà sống."

"Ra ngoài thì ra ngoài." Tôi đáp lại.

Cả mâm cơm bỗng chốc lặng đi.

Hưng đặt bát xuống, giọng hạ thấp: "Em đừng nói thế. Mẹ nói phải mà."

Tôi quay sang nhìn anh. Anh nhìn đi chỗ khác.

Ba mươi giây im lặng trôi qua. Tôi nghe tiếng quạt trần kêu cót két trên đầu, tiếng chó hàng xóm sủa ngoài ngõ. Mẹ chồng tôi ngồi đó, hai tay đặt lên cuốn sổ, chờ đợi.

"Vâng." Tôi cầm đũa lên. "Con đóng."

Bà gật đầu, vẻ mặt đầy hài lòng. "Thế mới là con dâu."

Tối đó, tôi mở điện thoại, tạo một file mới. Tôi đặt tên: "Sổ chợ nhà mình". Tôi gõ dòng đầu tiên: "Tháng 7 — đóng mẹ 5.000.000đ".

Rồi tôi bắt đầu ghi lại từng bữa ăn. Sáng thứ Hai, tôi ăn cơm rang từ phần cơm tối qua. Bà bảo: "Cơm nguội rang lên ăn cho tiết kiệm, con trai tao phải ăn cơm nóng mới đi làm được." Tôi ghi: "Sáng — cơm nguội. Trưa — rau muống luộc, đậu phụ. Chiều — canh cua, Hưng được hai con cua, tôi một con."

Thứ Tư, bà đi chợ về, khoe mua được thịt ba chỉ "rẻ hơn chợ bên kia hai nghìn một lạng". Tôi mở túi ra xem, miếng thịt mỡ trắng phau, thái ra được đúng mười hai lát mỏng dính. Bà bảo: "Thịt này ngon, mà đắt. Con ăn ít thôi, để phần thằng Hưng."

Tôi ghi: "Thịt ba chỉ 12 lát — tôi 2 lát, Hưng 6 lát, mẹ 4 lát."

Tối thứ Sáu, thằng Út về ăn cơm. Bà nấu một nồi sườn xào chua ngọt. Thằng Út ngồi bốc ăn, khen: "Mẹ nấu ngon thật." Bà cười, gắp thêm cho nó hai miếng. Tôi nhìn cái đĩa trước mặt, phần của tôi chỉ toàn là nước sốt.

Tôi không nói gì. Tôi chỉ ghi lại.

Thứ Bảy, tôi mở tủ lạnh lấy hộp sữa chua cho con. Bà mua hai loại: một hộp sữa ngoại cho cháu Bống — con thằng Út — và một hộp sữa bột rẻ nhất trên kệ, loại bán theo cân, cho con tôi. Tôi đứng trước tủ lạnh, cầm hai hộp lên so sánh. Hộp sữa của Bống có hình em bé cười, chữ in nổi, giá in sau hộp là 480 nghìn. Hộp của con tôi chỉ là túi nilon buộc dây thun, giá 95 nghìn một cân.

Tôi chụp ảnh cả hai hộp. Tôi ghi: "Sữa Bống 480k/hộp. Sữa con mình 95k/cân."

Đến thứ Hai tuần sau, bà đi chợ về, để quên cuốn sổ trên bàn ăn. Cuốn sổ bìa da cũ, mép sờn, có cái kẹp giấy đánh dấu. Tôi đứng đó, tay cầm khăn lau bàn, mắt dán vào những trang giấy.

Tôi không mở nó ra ngay.

Tôi đi ra bếp, rửa bát. Tiếng nước chảy đều đặn. Tôi đếm đến ba, rồi quay lại.

Cuốn sổ vẫn nằm đó.

Tôi mở trang đầu. Chữ bà viết nguệch ngoạc, hàng tháng đều ghi rõ ràng:

"Tháng 6: Thu con dâu 5.000.000. Chi chợ 2.100.000. Chi thằng Út 4.500.000. Mua sữa Bống 1.200.000. Còn âm 800.000."

Tôi lật trang tiếp.

"Tháng 7: Thu con dâu 5.000.000. Thu thằng Hưng 2.000.000. Chi thằng Út 4.500.000. Mua xe SH cho thằng Út — 68.000.000 (trả góp)."

Tôi lật tiếp. Có một tờ giấy kẹp giữa, là ảnh chụp màn hình điện thoại — một tin nhắn chuyển khoản, số tiền 4.500.000, người nhận tên "Út". Dưới ảnh, bà ghi tay: "Tháng này nó hứa trả, mà chưa thấy."

Tôi đứng im.

Bàn tay vẫn cầm khăn lau, nước nhỏ xuống sàn. Tôi nghe tiếng bà ngoài sân, đang sai thằng Út đi mua bao thuốc. Tiếng dép lê kéo trên nền gạch nghe rõ mồn một.

Tôi lật trang cuối. Bà ghi: "Con dâu ăn hết phần con trai. Tháng sau phải tăng lên 6 triệu."

Tôi đóng sổ lại, đặt về đúng chỗ cũ, lệch đi một chút như chưa có ai động vào.

Rồi tôi lấy điện thoại ra, chụp lại từng trang. Mười bảy tấm ảnh. Tôi lưu vào thư mục có mật khẩu.

Tối đó, Hưng về. Tôi hỏi anh: "Anh có biết tháng nào mẹ cũng đưa thằng Út 4 triệu rưỡi không?"

Hưng ngồi xuống giường, cởi giày. "Em lại bắt đầu rồi."

"Em chỉ hỏi thôi."

"Mẹ lo cho cả nhà. Em đừng soi mói."

Tôi nhìn anh. Anh không nhìn tôi, chỉ nằm xuống, quay mặt vào tường, kéo chăn lên tận cổ.

Tôi mở điện thoại, gõ thêm một dòng vào file ghi chú: "Tháng 7 — mẹ thu 7 triệu, chi thằng Út 4,5 triệu. Tôi ăn cơm nguội."

Tôi tắt đèn.

Ngoài cửa sổ, tiếng chó hàng xóm lại sủa lên. Tôi nằm đó, mắt mở, nhìn trần nhà. Trong đầu tôi hiện lên trang sổ cuối cùng với dòng chữ nguệch ngoạc: "Con dâu ăn hết phần con trai."

Tôi cười. Một nụ cười không thành tiếng.

Đến giỗ ông nội, bà sẽ khoe khoang trước họ hàng. Tôi biết bà sẽ nói gì. Bà sẽ nói bà lo hết cho các con, bà thương con dâu như con đẻ.

Và tôi sẽ mang theo cuốn sổ ghi chợ của mình.

Tôi vuốt màn hình điện thoại, mở thư mục ảnh. Mười bảy tấm. Từng trang. Từng con số.

Trang cuối cùng tôi chụp tối nay có một dòng bà mới ghi, mực vẫn còn chưa khô hẳn: "Thằng Út cần thêm 2 triệu sửa xe. Lấy từ tiền con dâu."

Tôi đặt điện thoại xuống gối.

Ván bài này… mới chỉ bắt đầu chia thôi.