Bữa tiệc miễn phí

Cô Thủy vốn nổi tiếng chi li đến mức bắt học sinh dùng lại giấy kiểm tra một mặt, vậy mà sáng thứ hai, cô lại thông báo sẽ tổ chức "tiệc liên hoan cuối năm" cho cả lớp — hoàn toàn miễn phí.

Cả lớp ồ lên.

Tôi ngồi im.

Mười hai năm đi học, tôi đã rút ra được một điều: không có bữa ăn nào miễn phí trên đời này. Nhất là bữa ăn do cô Thủy dọn ra.

"Thật hả cô?" — con bé ngồi bàn đầu hỏi, mắt sáng rực.

"Thật chứ sao không." Cô Thủy đặt sổ điểm xuống bàn, mỉm cười. "Cuối cấp rồi, cô muốn cả lớp mình có một buổi ra trò. Cô bao."

"Trời ơi cô đỉnh quá!"

"Em yêu cô nhất!"

Tiếng vỗ tay rào rào vang lên. Tôi nhìn quanh. Bốn mươi hai cái miệng cười, bốn mươi mốt cái đầu gật gù sung sướng. Chỉ có tôi và chiếc quạt tích điện dán băng dính ở mép bàn là không reo hò.

Tôi hiểu cô Thủy quá rõ. Cô là người bắt cả lớp phải mang quạt tích điện đi học thêm vì "điện nhà cô đắt". Cô là người tháng nào cũng xách một chiếc túi hiệu mới — tôi chẳng nhớ nổi tên, chỉ nhớ cái quai nó sáng loáng — trong khi bắt lớp đóng hai mươi nghìn mỗi đứa để mua khăn lau bảng. Cô thu một trăm nghìn một buổi dạy thêm, phát cho học sinh những tờ đề photocopy mờ đến mức chữ "a" với chữ "o" nhập làm một, rồi bảo: "Các em chép tay lại cho nhớ lâu."

Người như thế mà lại bao cả lớp một bữa tiệc.

Tôi mở sổ tay, ghi một dòng: *Thứ hai, 06/05. Cô Thủy tuyên bố bao tiệc cuối năm.*

Rồi tôi gạch dưới chữ "bao" hai lần.

Khang quay xuống, huých vai tôi: "Sao mặt mày như đưa đám thế? Được ăn miễn phí mà."

"Ăn miễn phí thì phải trả bằng cái khác."

"Thôi đi bà cố." Khang cười. "Mày cứ đa nghi."

Ly ngồi cạnh tôi thì thầm, giọng run run: "Nhưng mà… cô Thủy chưa bao giờ hào phóng thế này thật. Tự nhiên thấy sợ sợ."

"Ừ." Tôi gấp sổ lại. "Sợ là đúng."

…

Đúng một tuần sau bữa tiệc đó — cái bữa tiệc mà tôi chỉ dám ăn một miếng gà rán và hai miếng trái cây — chiếc hộp sắt đựng bảy triệu đồng quỹ lớp biến mất khỏi ngăn bàn.

Cả lớp quay sang nhìn tôi.

Đứa duy nhất trong lớp không có xe đạp điện.

Đứa duy nhất dùng chiếc điện thoại cục gạch màu xanh rêu, bàn phím mòn trắng vì bấm nhiều.

Giọng cô Thủy lạnh tanh: "Em có gì muốn nói không?"

Lúc đó là ba giờ chiều thứ hai, ngày 10/05. Tôi nhớ rõ vì tôi đang ghi chép vào sổ thì Khang hét lên.

…

Buổi tiệc diễn ra vào chiều thứ sáu tuần trước, ngay trong phòng học. Cô Thủy đặt sẵn hai cái bàn dài ở cuối lớp, trên đó là năm hộp gà rán, một thùng nước ngọt và một đĩa trái cây cắt sẵn. Không nhiều, nhưng với một lớp mà đến giấy kiểm tra còn phải dùng lại mặt sau, thì đó là một đại tiệc.

"Ăn thoải mái nhé, cô mua thêm rồi." Cô vừa nói vừa bóc một miếng gà, đưa cho thằng Hưng — con trai cô — đang ngồi chờ ngoài cửa. Anh Hưng học năm hai đại học, dáng người dài, tóc nhuộm vàng khè, cầm chiếc điện thoại đời mới nhất, hai tay bấm lia lịa. Cô bảo: "Con vào đây ăn với các em cho vui."

Hưng chẳng buồn nhìn ai. Anh ta ngồi xuống, vừa ăn vừa dán mắt vào điện thoại.

Tôi ngồi ở góc lớp, vừa ăn vừa quan sát. Cô Thủy đi quanh các bàn, cười tươi, vỗ vai từng đứa: "Cố lên nhé, cuối cấp rồi, cô chỉ muốn tốt cho các em." Câu nói đó tôi nghe suốt cả năm học, đến mức thuộc lòng như một đoạn quảng cáo.

Ly cắn miếng gà, thì thầm: "Mày thấy không, cô còn mua cả nước ngọt có ga. Loại đắt tiền."

"Ừ. Đắt tiền."

"Thế mà mày cứ nghi với ngờ."

Tôi không đáp. Tôi đang nhìn cái túi xách đặt trên bàn giáo viên. Quai túi sáng loáng. Một tháng trước nó là màu khác. Tôi chắc chắn, vì tôi có trí nhớ rất tốt.

Chiều hôm đó, trước khi về, lớp trưởng Khang — theo phân công của cô — cầm hộp sắt đựng tiền quỹ còn dư sau buổi tiệc bỏ vào ngăn bàn giáo viên. Bảy triệu đồng. Đó là số tiền cả lớp đóng góp từ đầu năm: tiền liên hoan, tiền quỹ lớp và tiền ủng hộ các bạn khó khăn. Tôi nhớ con số này vì tôi là người chịu trách nhiệm ghi sổ quỹ.

"Để đây, mai cô mang đi gửi tiết kiệm." Cô Thủy dặn. "Khang giữ chìa khóa nhé. Cô giữ mã số."

Hai người hai chìa. Đó là cách cô nói. An toàn.

Sáng thứ hai, Khang mở ngăn bàn. Không có hộp sắt. Không có gì cả. Chỉ có một lớp bụi mỏng và tờ giấy nháp ai đó vứt lại.

"Mất rồi!" Khang hét lên, mặt cắt không còn giọt máu. "Mất cái hộp rồi!"

Cả lớp xúm lại. Tôi đứng dậy khỏi chỗ, tiến về phía ngăn bàn. Trong đầu tôi đang xâu chuỗi lại lịch trình: thứ sáu cô ở lại dọn dẹp, thứ bảy lớp có tiết học thêm vào buổi sáng, chủ nhật không ai vào trường, và sáng nay là thứ hai.

"Chìa khóa của mày đâu?" — Khang quay sang tôi, giọng hoảng loạn.

"Tao có giữ chìa đâu. Cô giữ mã số, mày giữ chìa."

"Cô bảo tao giữ chìa. Nhưng chìa tao vẫn để trong cặp, tối qua tao mở cặp ra vẫn thấy." Khang lôi chìa ra, giơ lên cho cả lớp xem. "Tao không có mang về nhà. Mày hỏi cô xem mã số thế nào."

Tôi chưa kịp lên tiếng thì cô Thủy bước vào.

Cô đứng ở cửa, tay cầm cặp, gương mặt không chút biểu cảm. Cả lớp im bặt. Cô đi vào, đặt cặp lên bàn giáo viên, nhìn ngăn bàn một giây rồi nhìn quanh lớp.

"Chuyện gì thế?"

"Mất hộp quỹ rồi cô ơi!" — Ly nói, giọng sắp khóc.

Cô Thủy chậm rãi kéo ghế, ngồi xuống. Cô mở cặp, lấy ra một cuốn sổ nhỏ, lật vài trang. Rồi cô ngẩng lên.

Ánh mắt cô quét qua cả lớp một lượt.

Tôi thấy nó dừng lại ở tôi lâu hơn những vị trí khác.

Rồi cô quét tiếp. Rồi quay lại. Lần này không rời đi nữa.

"Bảy triệu." Cô nói, giọng đều đều. "Cả năm học gom góp được bảy triệu. Các em có biết số tiền đó quan trọng thế nào không?"

Không ai dám đáp lời.

"Ngọc."

Tôi ngẩng lên.

"Em đứng lên."

Tôi đứng dậy. Cả lớp đồng loạt quay về phía tôi. Bốn mươi hai cặp mắt đổ dồn vào. Tôi nghe thấy tiếng ai đó khẽ động đậy ghế, tiếng dép lê trên sàn và cả tiếng thở gấp của mọi người.

"Em có gì muốn nói không?"

Tôi nhìn cô. Cô nhìn tôi. Khoảng cách giữa hai bàn giáo viên và bàn tôi chưa đầy năm mét, nhưng tôi cảm thấy như cả một khoảng cách xa xôi nào đó.

"Em không lấy." Tôi nói.

"Em nói em không lấy." Cô nhắc lại, chậm rãi như thể đang ghi biên bản. "Vậy em giải thích thế nào về việc chiều thứ sáu em là người ở lại lớp muộn nhất? Cô nhớ hôm đó cô về trước, chỉ còn em với Khang dọn dẹp."

"Em dọn xong thì về. Khang về cùng em."

"Khang." Cô quay sang. "Em về lúc mấy giờ?"

"Khoảng năm giờ cô ạ. Em với Ngọc về cùng lúc."

"Em có thấy Ngọc mở ngăn bàn giáo viên không?"

Khang đứng sững. Cậu ấy nhìn tôi, rồi nhìn cô, rồi nhìn xuống sàn. Tay cậu ấy nắm chặt chiếc chìa khóa đến mức các đốt ngón tay trắng bệch.

"Em... em không để ý cô ạ. Em dọn bàn cuối lớp."

"Em không để ý." Cô Thủy gật đầu. "Được."

Rồi cô lại nhìn tôi.

Tôi biết cái kiểu nhìn này. Tôi đã thấy nó một lần trước đây — hồi lớp 10, khi cô nghi một bạn nam trong lớp lấy trộm điện thoại của bạn khác. Bạn đó đã khóc, và cô nhìn đúng cái kiểu này. Sau đó bạn ấy chuyển trường. Cô không bao giờ xin lỗi. Cô chỉ bảo: "Cô chỉ muốn tốt cho các em."

"Ngọc, cô không buộc tội em." Cô nói, giọng dịu xuống như thể đang ban ơn. "Cô chỉ hỏi thôi. Em là đứa duy nhất trong lớp không có xe đạp điện, không có điện thoại thông minh. Cô hiểu hoàn cảnh em khó khăn. Nhưng bảy triệu... không phải chuyện nhỏ."

Cả lớp im phăng phắc.

Rồi một đứa nào đó ở bàn giữa lên tiếng, nhỏ thôi nhưng cả lớp đều nghe thấy: "Chứ ai vào đây nữa."

Tôi nghe rõ mồn một.

Ly cúi gằm mặt xuống bàn, hai tay bấu chặt mép bàn, không dám nhìn tôi.

Khang há miệng định nói gì đó, nhưng cô Thủy giơ tay lên, ngắt lời.

"Thôi được rồi." Cô đứng dậy, xếp lại cuốn sổ. "Cô cho các em thời gian. Ai biết gì thì nói với cô. Cô không muốn làm to chuyện, cô chỉ muốn tốt cho các em." Cô quay sang tôi, mỉm cười — cái kiểu cười mà tôi đã học được cách nhận diện suốt ba năm qua. "Ngọc, em về chỗ đi. Cô tin em sẽ suy nghĩ lại."

Tôi ngồi xuống.

Bàn tay tôi đặt trên mặt bàn, run nhẹ. Tôi đút nó xuống dưới gầm bàn, siết chặt lại.

Trong đầu tôi, một dòng chữ hiện lên rõ mồn một: cô Thủy giữ mã số. Cô là người duy nhất có thể mở chiếc hộp sắt mà không cần chìa của Khang.

Nhưng tôi chưa nói ra. Chưa phải lúc.

Tôi mở sổ tay, viết một dòng dưới dòng "cô Thủy bao tiệc":

*Thứ hai, 10/05. Hộp sắt mất. Cô đổ cho tôi.*

Rồi tôi gấp sổ lại, nhìn quanh lớp. Bốn mươi hai cái đầu đang quay đi chỗ khác, hoặc thì thầm với nhau, hoặc nhìn tôi bằng ánh mắt mà tôi đã dự đoán trước.

Khang vẫn ngồi im, tay nắm chìa khóa, mặt tái mét.

Ly thì khóc thật.

Và trên bàn giáo viên, chiếc túi xách mới của cô Thủy vẫn nằm đó, quai túi sáng loáng dưới ánh nắng tháng năm.

Tôi biết mình vừa bị chọn.

Không phải vì tôi là đứa duy nhất không có xe đạp điện.

Mà vì tôi là đứa duy nhất trong lớp này sẽ không im lặng mãi.