Chữ ký run run

Mẹ chồng tôi vốn nổi tiếng tiết kiệm đến mức giữ lại từng tờ hóa đơn tiền điện để đối chiếu số nước, vậy mà tháng 3 năm nay bà đột nhiên đi photo cả sổ hộ khẩu và CMND của tôi, rồi khoe: "Mẹ lo xong giấy tờ cho con rồi".

Tôi nghe xong chỉ ừ một tiếng.

Không reo mừng, cũng chẳng cảm ơn rối rít như chị dâu cả vẫn làm mỗi lần bà cho con gói xôi.

Bởi tôi làm kế toán bốn năm ở công ty An Phú, nghề của tôi là nhìn con số. Và trong cái nhà này, hễ bà Lý tự nhiên tốt bụng là y như có một khoản nợ đang chờ được ghi vào sổ.

…

Bốn tháng sau, tôi đứng chết lặng tại quầy số 7 Cục Dân chính quận Hoàn Kiếm. Nhân viên đẩy ra tờ đơn ly hôn có chữ ký "Lê Thu Hà" nghiêng nghiêng, run rẩy — cái kiểu run tay của người ngoài sáu mươi luyện viết lại tên người khác.

"Chị ký nhận vào đây ạ."

"Ký cái gì cơ?"

"Xác nhận tình trạng hôn nhân. Chị đã ly hôn từ ngày 15 tháng 3, hồ sơ lưu đầy đủ. Chị cần bản sao thì đợi em hai mươi phút."

Tôi đặt hai tay lên mép quầy đá hoa. Cái lạnh của mặt đá chạy thẳng vào lòng bàn tay.

"Em nói lại đi. Tôi ly hôn với ai?"

"Anh Trần Văn Hùng. Đơn nộp ngày 15 tháng 3, đã giải quyết xong, sổ hộ khẩu cập nhật tháng 4."

Tôi bật cười. Thật ra không phải cười, chỉ là cơ miệng nó giật.

Sáng nay tôi đến đây xin giấy xác nhận độc thân để vay vốn bổ sung cho xưởng nhỏ của dì tôi. Ngân hàng Thịnh Vượng chi nhánh Hà Nội bắt buộc phải có. Tôi xếp hàng từ bảy giờ rưỡi, mang theo chứng minh thư, sổ hộ khẩu, cả giấy xác nhận độc thân mẫu cũ phòng khi người ta hỏi.

Vậy mà người ta bảo tôi có chồng rồi lại bảo tôi ly hôn rồi.

"Cho tôi xem bản gốc."

"Chị ơi, bản gốc lưu kho…"

"Tôi là đương sự. Tôi có quyền xem hồ sơ của chính mình."

Cô nhân viên trẻ nhìn tôi một giây rồi đứng dậy, đi vào trong.

Tôi nhìn xuống tờ giấy photo trên quầy. Chỗ chữ ký. Ba chữ "Lê Thu Hà".

Nét chữ nghiêng sang phải, đúng là kiểu tôi viết. Nhưng cái đuôi chữ "Hà" nó run. Tôi viết "Hà" bao giờ cũng vuốt một đường thẳng tắp, dứt khoát như gạch một khoản chi đã cân đối xong. Còn đây, nét bút run rẩy, mảnh như sợi chỉ, cái nét móc câu nó ngập ngừng hai lần trước khi buông xuống.

Tôi biết nét chữ này.

Tôi đã nhìn nó mười năm nay, trên từng mẩu giấy ghi tiền chợ bà Lý dán lên tủ lạnh.

Cô nhân viên quay ra, tay ôm một cặp hồ sơ bìa còng.

"Chị xem. Đơn xin ly hôn, có chữ ký hai bên. Đơn yêu cầu công nhận thuận tình ly hôn. Bản khai. Đủ hết ạ."

Tôi lật từng tờ.

Chữ ký của Hùng — chồng tôi — ở góc phải, ký to, ký ngoáy, cái kiểu ký của người ta ký mà không buồn đọc. Chữ ký của tôi ở góc trái.

Tôi giơ tờ giấy lên ngang mặt, nghiêng theo ánh đèn trần.

"Chỗ này. Chị nhìn kỹ xem. Chỗ chữ ký của tôi."

"Dạ… có vấn đề gì ạ?"

"Chị có thấy nét bút nó run không?"

Cô nhân viên cúi xuống, mắt nheo lại.

"Dạ… cũng hơi…"

"Người ta chép chữ ký của tôi, chị ạ. Chép đi chép lại nhiều lần nên run tay."

Tôi nhìn cái nét móc câu ấy và trong đầu hiện lên hình ảnh cái ngăn kéo bàn thờ nhà tôi. Ngăn dưới cùng, chỗ bà Lý cất giấy tờ. Tháng 3, bà bảo tôi đưa chứng minh thư với sổ hộ khẩu để "làm thủ tục bảo hiểm cho cả nhà". Tôi đưa. Bà photo xong, nhét lại vào ngăn kéo rồi quên trả.

Không phải quên.

Bốn mươi bảy tờ hóa đơn tiền điện. Bà giữ từng tờ, đóng cặp cẩn thận, ghi ngày tháng bằng bút bi xanh lên góc trên bên trái. Tôi từng nghĩ bà tiết hợp lý. Tôi từng cười, bảo với Hùng: "Mẹ giữ hóa đơn tiền điện làm gì, điện thì đóng theo đồng hồ, có đối chiếu được đâu."

Hóa đơn có tên tôi. Có chữ ký của tôi ở góc dưới. Bà giữ để tập viết tên tôi.

Tôi đặt tờ đơn xuống quầy.

"Cho tôi hỏi. Ai là người trực tiếp nộp hồ sơ này?"

Cô nhân viên lật mặt sau tờ đơn, chỉ vào dòng chữ nhỏ.

"Người nộp ghi tên Trần Văn Hùng ạ. Nhưng…"

"Nhưng sao?"

Cô ấy ngập ngừng, đưa mắt nhìn quanh như thể đang cân nhắc có nên nói hay không. Bên cạnh, một chị lớn tuổi đang tranh cãi với nhân viên quầy số 5 về chuyện giấy khai sinh, giọng the thé chạy dọc cả dãy ghế chờ. Cô nhân viên quầy 7 hạ thấp giọng.

"Em không có trách nhiệm gì đâu nhé. Nhưng hôm 15 tháng 3 là em trực quầy này."

Cô ấy nhìn tôi.

"Người ta nộp hồ sơ đội mũ lưỡi trai ạ. Kéo vành thấp. Em chỉ thấy dáng đi thôi. Mà dáng đi đó… quen lắm."

Tôi đứng im.

Bên ngoài, có ai gọi số thứ tự tiếp theo. Tiếng loa rè rè vang lên ba lần.

Tôi cầm tờ giấy photo, gấp làm tư, nhét vào túi xách. Rồi tôi rút điện thoại ra. Không phải gọi Hùng. Tôi mở camera, chụp lại mặt sau tờ đơn, chụp dòng tên người nộp, chụp cái ngày 15 tháng 3.

Rồi tôi quay sang cô nhân viên.

"Chị cho tôi xin cái tên. Và cho tôi hỏi một câu nữa thôi."

"Dạ?"

"Mũ lưỡi trai hôm đó. Màu gì?"

Cô ấy nhìn tôi một hồi. Rồi cô ấy nói, rất khẽ, cái giọng của người vừa kể một bí mật mà bản thân cũng không dám tin.

"Màu be. Loại mũ của mấy bà đi chợ ấy ạ."

Tôi gật đầu. Bước ra khỏi Cục Dân chính, nắng tháng Bảy đập vào mặt.

Trong tủ giày nhà tôi, ở ngăn dưới cùng, có một cái mũ lưỡi trai màu be. Bà Lý mua ở chợ Đồng Xuân hồi Tết, đội đúng một lần rồi cất.

Tôi lấy điện thoại, bấm số Hùng.

Chuông đổ. Ba hồi. Bốn hồi. Không bắt máy.

Tôi nhắn một dòng: "Anh về nhà sớm. Em có chuyện."

Rồi tôi nhắn thêm một dòng nữa, cho chính mình đọc: "Ngày 15 tháng 3. Mẹ đi nộp hồ sơ ly hôn của vợ anh."

Không gửi.

Tôi xóa. Rồi tôi quay lại Cục Dân chính, đẩy cửa kính, đi thẳng tới quầy số 7.

"Chị ơi. Hôm 15 tháng 3, phòng này có camera không?"

Cô nhân viên ngẩng lên. Lần này cô ấy không ngập ngừng nữa.

"Có ạ. Góc trần, ngay trên quầy này."

"Mấy giờ thì camera ghi?"

"Từ bảy giờ sáng đến năm giờ chiều. Lưu ba tháng một lần ạ."

Tôi tính toán trong đầu. Tháng Ba. Bây giờ là tháng Bảy. Ba tháng lưu một lần, nghĩa là đoạn ghi ngày 15 tháng 3 đã bị ghi đè từ tháng Sáu.

Nhưng tôi làm kế toán. Tôi biết một điều mà người ngoài nghề không biết.

Camera lưu ba tháng, nhưng máy chủ thì không ai xóa file cũ ngay. File cũ vẫn nằm đó, chỉ là không ai mở ra xem.

"Chị cho tôi hỏi thêm một câu. Ai quản lý máy chủ camera ở đây?"

Cô ấy viết ra một cái tên vào mẩu giấy nhỏ, đẩy qua quầy.

Tôi cầm mẩu giấy. Cái tên đó, tôi biết. Em họ của chồng tôi. Làm kỹ thuật ở đây hai năm nay.

Trời ạ.

Tôi gấp mẩu giấy, cất vào túi áo ngực, chỗ sát tim.

Rồi tôi bước ra ngoài, nắng vẫn chói, và tôi bắt đầu tính. Không phải tính tiền. Tính đường đi.

Cô nhân viên quầy 7 chạy theo tới cửa, gọi với ra, giọng vẫn khẽ như sợ ai nghe thấy.

"Chị ơi! Cái mũ ấy… em nhớ ra rồi. Người đội mũ hôm đó đi khập khiễng chân phải. Bước xuống bậc thềm suýt ngã."

Tôi quay lại.

Chân phải bà Lý đau từ sau Tết. Thoái hóa khớp. Mỗi lần trở trời bà đi cà nhắc, miệng xuýt xoa.

Không còn nghi ngờ gì nữa.

Nhưng muốn lật được cái đơn có chữ ký giả mạo kia, muốn chứng minh trước tòa và trước cả họ nhà chồng, tôi cần nhiều hơn một cái mũ be và một cái chân khập khiễng.

Tôi cần thứ mà bà Lý không bao giờ nghĩ tới.

Bà giữ bốn mươi bảy tờ hóa đơn để tập viết tên tôi.

Bà quên mất rằng mỗi tờ hóa đơn ấy đều có ngày tháng.

Và ngày tháng thì không biết nói dối.