Giỗ bố chồng
Khói nhang trầm quyện chặt lấy không gian của nhà thờ họ Trần, tạo nên một bầu không khí đặc quánh và trang nghiêm. Những chiếc bàn gỗ dài kê sát tường đầy ắp bát canh măng, đĩa xôi gấc vàng rực và những đĩa thịt luộc thái mỏng đều tăm. Tiếng bát đĩa va vào nhau lách cách, tiếng trò chuyện rì rầm của họ hàng tạo nên một thứ âm thanh nền đều đều của một buổi lễ truyền thống.
Tôi ngồi ở vị trí con dâu, lưng thẳng, đôi bàn tay đặt nhẹ trên đùi. Gần chân tôi, chiếc máy tính bảng được giấu khéo léo sau một chồng quà biếu, kết nối với hệ thống loa và tivi lớn đặt ở góc phòng khách. Mọi người đều đang mặc định đây là một buổi giỗ bình thường, nơi những lời chúc tụng và những câu chuyện về người quá cố sẽ lấp đầy khoảng trống của thời gian.
Nhưng tôi không ngồi đó để nghe kể chuyện cũ. Tôi ngồi đó để kết thúc một vở kịch kéo dài suốt những tháng qua.
Sau khi lễ cúng kết thúc, mọi người bắt đầu rót rượu và quây quần. Tôi đứng dậy, cầm chiếc điều khiển nhỏ trong tay, giọng tôi vang lên, nhẹ nhàng nhưng đủ để mọi người đều phải dừng lại một nhịp.
"Con xin phép được chia sẻ một chút."
Tôi bước ra giữa phòng. Ánh đèn điện phản chiếu lên những gương mặt đang ngơ ngác. Tôi không nhìn vào họ hàng, tôi nhìn thẳng vào bà Lý và anh Hùng.
"Con là một kế toán. Công việc của con là đối soát số liệu và tìm ra những sai lệch trong hệ thống. Trong vài tháng qua, cuộc sống của chúng ta có những biến động mà có lẽ... không phải ai cũng hiểu rõ bản chất của nó."
Tôi nhấn nút. Màn hình tivi bật sáng, hiện lên hình ảnh một tờ đơn ly hôn.
"Đây là bản sao đơn ly hôn mà bà Lý nói là 'lỗi hệ thống' khi nó xuất hiện trên hồ sơ của con tại Cục Dân chính."
Tôi nhấn nút phóng to. Một dòng lệnh đơn giản trên màn hình giúp tôi trích xuất đoạn chữ ký "Lê Thu Hà". Tôi dùng bút highlight điện tử tô đậm phần nét chữ cuối cùng.
"Hãy nhìn kỹ vào nét bút này." Tôi nói, giọng đều đều như đang báo cáo một bản kiểm toán. "Nó có sự run rẩy nhẹ ở nét móc cuối cùng. Một sự run rẩy không thể xuất hiện ở một người đang ký tên của chính mình một cách bình thường."
Tôi lật sang trang tiếp theo. Lần này là hình ảnh chụp lại 47 tờ hóa đơn tiền điện mà bà Lý đã "giữ hộ" cho tôi suốt nhiều năm. Tôi đặt hai bức ảnh cạnh nhau trên màn hình lớn.
"Đây là chữ ký của tôi trên hóa đơn điện từ năm 2018 đến 2023. Nó luôn sắc nét, dứt khoát. Còn đây là chữ ký trên đơn ly hôn được nộp vào ngày 15 tháng 3 năm 2024."
Sự im lặng bao trùm căn phòng. Một vài người họ hàng bắt đầu xì xào.
"Mẹ... sao mẹ lại..." Anh Hùng lắp bắp, mặt bắt đầu đỏ lên.
Tôi không trả lời anh. Tôi lật tiếp trang tiếp theo.
"Bà Lý nói rằng bà ấy chỉ giúp giữ giấy tờ. Nhưng thực tế, bà đã dành rất nhiều thời gian để... luyện tập."
Tôi mở một đoạn quay chậm từ camera an ninh tại nhà. Hình ảnh bà Lý ngồi trước bàn gỗ, cầm bút chì, lặp đi lặp lại việc tập ký tên "Lê Thu Hà" vào một cuốn sổ tay bìa da.
"Bà đã luyện tập đến mức nét chữ gần như giống hệt của tôi. Nhưng bản năng của một người già vẫn để lại những dấu vết không thể xóa nhòa. Một chút run rẩy ở đầu ngón tay."
Chị Mai đứng cạnh đó, tay đang cầm chiếc thìa inox, đột nhiên khựng lại. Tiếng chiếc thìa rơi xuống đĩa sứ tạo nên một âm thanh "keng" khô khốc giữa không gian tĩnh lặng. Mặt chị Mai tái nhợt đi.
"Hà... em nói gì vậy? Mẹ chỉ là..." Chị Mai lắp bắp, giọng run run.
Tôi không để chị hoàn thành câu nói. Tôi nhấn nút chuyển sang đoạn video cuối cùng.
Đây là đoạn trích từ camera an ninh của Cục Dân chính quận Hoàn Kiếm. Hình ảnh hiện lên rõ nét: một người phụ nữ đội mũ lưỡi trai màu be, dáng đi khập khiễng đặc trưng của chân phải, đang một mình bước vào cửa sổ hành chính.
"Đây là cảnh quay ngày 15 tháng 3 tại Cục Dân chính. Bà Lý đã tự mình đến đó, một mình, với mục đích nộp đơn ly hôn giả mạo cho tôi."
Cả căn phòng ồ lên. Những người họ hàng vốn đang ngồi thong thả giờ đây đứng bật dậy. Một vài người lấy điện thoại ra chụp lại màn hình.
"Đó là bà Lý phải không?" Một người bác lớn tuổi trong họ lên tiếng, giọng đầy kinh ngạc.
Bà Lý đứng chôn chân tại chỗ. Gương mặt bà không còn vẻ uy nghiêm thường ngày. Nó biến sắc, chuyển từ đỏ hồng sang trắng bệch như một tờ giấy. Bà nhìn vào màn hình, rồi nhìn quanh những gương mặt đang phẫn nộ của họ hàng.
Anh Hùng đứng bên cạnh bà, mồ hôi lấm tấm trên trán. Anh nhìn tôi, rồi nhìn mẹ mình, đôi môi mấp máy nhưng không thể thốt ra được lời nào. Sự lúng túng hiện rõ trong từng cử chỉ run rẩy của anh.
Tôi bước đến gần hơn, đứng đối diện với bà Lý.
"Mẹ ạ, tại sao phải làm đến mức này? Tại sao phải trộm CMND của con ở trên bàn thờ, phải luyện chữ ký cả trăm lần, rồi tự mình đến cơ quan nhà nước để làm giả hồ sơ cho con?"
Tôi quay sang nhìn anh Hùng.
"Và anh, anh biết rõ mọi chuyện, nhưng anh vẫn chọn im lặng để đồng lõa với mẹ. Anh nghĩ rằng việc chiếm đoạt giấy tờ của tôi sẽ giúp anh có được cái gì đó từ phía nhà ngoại hay là để giữ lấy cái danh mục giả tạo của gia đình này?"
Bà Lý run rẩy, đôi vai bà lên xuống dữ dội như thể đang cố kìm nén một cơn nổ tung. Bà nhìn tôi, ánh mắt đầy sự căm phẫn nhưng cũng đầy sợ hãi trước sự chứng kiến của đám đông.
"Cô... cô là đồ không biết điều!"
Bà gào lên, giọng khàn đặc vì xúc động mạnh.
"Tao làm thế là vì con tao! Tao làm tất cả để bảo vệ tương lai cho cái nhà này!"
Bà tiến lên một bước, nhưng đôi chân khập khiễng khiến bà loạng choạng.
"Mày chỉ là kẻ ngoài đến, mày không hiểu được nỗi khổ của một người mẹ!"
Bà quát vào mặt tôi, nhưng tiếng gào của bà chỉ làm cho sự việc thêm phần chấn động.
Một người chú trong họ bước tới, giọng đầy nghiêm nghị: "Bà Lý, chuyện này là chuyện lớn. Cục Dân chính có camera, hồ sơ có chữ ký giả... bà định giải thích thế nào với chúng tôi?"
Thái độ của bà Lý hoàn toàn sụp đổ.
Mối quan hệ giữa tôi và gia đình họ Trần, vốn dĩ đã rạn nứt từ lâu dưới những lớp vỏ bọc của sự chịu đựng, giờ đây vỡ vụn hoàn toàn trước mặt bao nhiêu người.
Tôi đứng đó, lặng lẽ nhìn sự đổ vỡ của những gì bà và anh Hùng cố công xây dựng.
Bản chất của sự việc đã được phơi bày.
Sự thật không cần đến những lời giải thích hoa mỹ.
Cái giá của sự lừa dối là sự khinh rẻ của những người xung quanh.
Bà Lý gào lên: "Tao làm thế là vì con tao, mày là đồ không biết điều!"