Đơn hộ nghèo

Tờ giấy xin xác nhận hộ nghèo nằm trên bàn gỗ cũ kỹ, mặt giấy hơi ngả vàng dưới ánh đèn tuýp lờ mờ.

Bố đặt nó xuống trước mặt tôi, tiếng động khô khốc vang lên giữa gian bếp tĩnh lặng.

"Mang cái này ra phường nộp. Làm xong thủ tục, con sẽ được miễn giảm học phí phần còn lại."

Ông nhìn tôi, gương mặt khắc khổ nhưng ánh mắt lại hiện lên vẻ tự hào đến lạ lùng.

Tôi nhìn tờ đơn, rồi liếc sang phía Hào.

Thằng bé đang ngồi trên ghế nhựa, tay cầm điện thoại, tai đeo tai nghe.

Bên cạnh nó là chiếc xe máy đỏ chói bóng loáng, vẫn còn nguyên mùi nhựa mới.

Tôi khẽ nheo mắt nhìn chiếc xe.

"Bố, con nghe nói xe này giá bốn mươi triệu?"

Câu hỏi của tôi khiến mẹ tôi đang thái rau ở góc bếp khựng lại một nhịp.

Bố tôi cũng khựng lại, đôi lông mày nhíu chặt.

"Đó là xe công việc. Để chở hàng, chạy ngoài đường cho nó bền. Không liên quan đến việc của con."

Tôi cười nhạt, một nụ cười không chạm đến đáy mắt.

"Nhưng nhà mình vừa bảo là hết tiền, không còn đủ để đóng học phí cho con. Vậy tiền đâu ra để mua xe cho em Hào?"

Bộp.

Bố đập mạnh tay xuống bàn.

"Cái xe đó là do chú út cho vay vốn, trả góp dần. Còn học phí của con là chuyện khác. Nhà mình nghèo, phải tận dụng mọi chính sách của nhà nước để con được đi học."

Mẹ tôi lúc này mới bước tới, giọng bà dịu lại nhưng đầy vẻ bao che.

"Con đừng hỏi nhiều. Việc của em Hào là việc của nó. Con lớn rồi, phải biết hy sinh cho em."

Tôi nhìn mẹ, rồi lại nhìn bố.

Hai người họ đang diễn một vở kịch hoàn hảo.

Một bên là sự hy sinh cao cả, một bên là sự bảo bọc cho đứa con út.

Tôi chỉ im lặng.

Tôi không tranh cãi thêm một lời nào với họ vào lúc đó.

Tôi đứng dậy, cầm lấy tờ đơn và bước ra khỏi nhà.

***

Phòng công chứng nằm ở cuối con phố nhỏ.

Mùi giấy mới và mùi mực in nồng nặc bao trùm không gian.

Tôi bước vào quầy, đặt tờ đơn lên trước mặt nhân viên nữ.

"Tôi muốn kiểm tra tình trạng hồ sơ này."

Cô nhân viên chỉnh lại gọng kính, lật mở tập hồ sơ đã được đóng dấu.

"Bà nộp đơn này từ bao giờ?"

Tôi giữ giọng bình thản nhất có thể.

"Tôi không rõ, nhưng bố tôi bảo tôi đi nộp ngay hôm nay."

Cô nhân viên lật qua các trang giấy, rồi dừng lại ở một trang có đóng dấu đỏ của tổ trưởng dân phố.

"Đơn này đã được xác nhận và ký duyệt bởi tổ trưởng vào ngày mùng 5 tháng 3."

Cô nhìn tôi, vẻ mặt bối rối.

"Nhưng hôm nay là ngày 20 tháng 4. Tại sao đến tận bây giờ mới đưa cho bạn đến nộp?"

Tôi cảm thấy lồng ngực mình thắt lại một nhịp.

Mùng 5 tháng 3.

Đó là thời điểm trước khi bố tôi tuyên bố cắt học phí của tôi.

Trước khi ông lấy lý do "nhà hết tiền" để đẩy tôi vào thế khó xử.

"Tại sao?" cô nhân viên hỏi lại, như thể đang giải đáp thắc mắc của tôi.

Tôi cầm lấy tờ đơn, ngón tay siết chặt vào mép giấy.

Họ đã chuẩn bị sẵn.

Họ đã lừa dối cả tôi lẫn chính quyền để lấy được cái mác "hộ nghèo" từ nhiều tháng trước.

Họ không phải là không có tiền.

Họ chỉ muốn dùng cái mác đó để trục lợi hoặc che đậy một sự thật nào đó mà họ không muốn tôi biết.

Tôi không hỏi thêm gì nữa.

Tôi lấy điện thoại ra, chụp lại rõ nét phần ngày tháng và chữ ký của tổ trưởng trên tờ đơn.

Mỗi chi tiết đều là một bằng chứng đanh thép cho sự gian dối của bố tôi.

***

Tôi trở về nhà vào buổi chiều muộn.

Căn nhà vắng lặng. Mẹ tôi đi chợ, bố tôi đang ngủ trưa ở phòng ngoài.

Tôi bước vào căn phòng ngủ cũ của mình, nơi chứa đựng những mảnh vụn của quá khứ.

Tôi mở chiếc tủ gỗ ở góc phòng.

Cái tủ cũ kỹ, bám đầy bụi, là nơi bố hay cất giữ những giấy tờ quan trọng của gia đình.

Tôi bắt đầu lục soát.

Những tờ hóa đơn điện nước cũ, những cuốn sổ ghi chép chi tiêu nham nhở.

Tôi lật từng trang, tìm kiếm điều gì đó mà tôi cảm nhận được đang bị che giấu.

Tay tôi run lên khi chạm vào một ngăn kéo nhỏ ở phía dưới cùng.

Nó bị kẹt lại, tôi phải dùng lực mới kéo ra được.

Bên trong không phải là hóa đơn.

Mà là một xấp giấy tờ lộn xộn, nằm lẫn lộn với những tờ báo cũ.

Tôi lật qua những tờ báo, cho đến khi nhìn thấy một tờ giấy màu vàng nhạt, bề mặt xù xì và bị vò nếp đến nhăn nhúm.

Nó không giống những tờ đơn xin xác nhận hay hóa đơn thông thường.

Đó là một bản cam kết vay nợ.

Tôi mở ra, mắt dán chặt vào những dòng chữ viết tay bằng mực đen đã hơi nhòe.

"Khoản vay: 200 triệu."

Số tiền hiện ra rõ mồn một.

Dưới đó là chữ ký của bố tôi, nét chữ run rẩy nhưng cực kỳ rõ ràng: "Hùng".

Bên cạnh là ngày tháng và một dòng chữ nhỏ bên dưới: "Số tiền vay để xoay sở vốn làm ăn và trả nợ cũ."

Tôi lật mặt sau của tờ giấy.

Có một dòng chữ viết tay khác, nhỏ hơn, như thể ai đó viết vội vã trong lúc bối rối: "Cố gắng trả hết trước cuối năm để giữ lại căn nhà."

Tôi siết chặt tờ giấy trong tay.

Hai trăm triệu.

Hai trăm triệu đồng là số tiền khổng lồ so với một gia đình tự xưng là "đang khốn đốn".

Bốn năm qua, tôi đã ăn mì tôm, đi xe buýt, làm thêm đến kiệt sức để đóng học phí, trong khi bố tôi vẫn thản nhiên đi xin rau thừa và diễn vai người nghèo trước mặt họ hàng.

Hóa ra, cái "khó khăn" của bố là do ông tự tạo ra.

Hay đúng hơn là, ông đang dùng sự nghèo khổ giả tạo của mình để đánh tráo lấy lợi ích cho con trai út.

Tôi nhìn vào tờ giấy nhàu nát kia.

Sự thật không còn là một ẩn số nữa.

Mọi thứ đã hiện rõ mồn một trước mắt tôi.

Trò chơi của bố bắt đầu từ sự lừa dối.

Và kết thúc của nó, sẽ là sự sụp đổ của những lời nói dối đó.

Tôi gấp tờ giấy lại, cẩn thận đặt vào túi áo.

Tôi đứng dậy, nhìn thẳng vào cánh cửa phòng đang đóng kín.

Bên ngoài, tiếng xe máy của mẹ tôi vừa về đến cổng.

Tôi mỉm cười.

Mọi chuyện đã chuẩn bị xong.