Ngày họp tổ dân phố

Sáng chủ nhật, nhà văn hóa khu 4 mở cửa từ sáu giờ rưỡi. Tôi đến lúc bảy giờ kém mười, tay ôm cuốn sổ bìa cứng màu xanh đậm, mép giấy đã ố vàng, trong cặp còn bốn tờ A4 photo lịch trực có dấu đỏ của phòng Điều dưỡng.

Bốn mươi hai hộ, đếm sơ cũng thấy hơn năm mươi cái đầu. Ghế nhựa xếp thành bốn dãy, dãy đầu để trống hai chỗ. Chị Thảo đã ngồi đó, tóc kẹp cao, tay cầm chai nước suối, thấy tôi liền gật đầu mạnh một cái, kiểu "yên tâm, có tao".

Bà Lan Chiêu đứng trên bàn dân, trước micro. Bà mặc áo dài hoa nhí, tóc uốn, môi tô son đỏ tươi hơn mọi ngày. Ông Dũng ngồi dưới hàng ghế cuối, mặt còn hơi xanh, tay ôm ngực như thói quen sau cơn nhồi máu. Bà Hoa bán tạp hóa ngồi sát cửa sổ, quạt nan phe phẩy. Chú Bảy gửi xe đứng tựa cột, không dám ngồi vì sợ mang tiếng.

Bà Chiêu gõ micro hai cái.

"Kính thưa bà con khu 4. Hôm nay họp bầu tổ trưởng mới, tôi xin phép trình bày ngắn gọn."

Bà rút từ cặp ra một tờ giấy, bắt đầu đọc.

"Tôi làm tổ trưởng sáu năm. Sáu năm qua tôi tự nguyện, không lương, không phụ cấp, chỉ mong bà con có người đứng ra lo việc chung. Nhưng tuổi tôi cũng cao rồi, sức không còn như trước."

Dừng một nhịp, bà ngẩng lên, ánh mắt quét qua cả hội trường rồi dừng lại đúng chỗ tôi ngồi.

"Nên tôi xin giới thiệu một người trẻ, có tâm, có thời gian. Chị Nguyễn Thị Hạnh, hộ số 14."

Cả hội trường quay lại nhìn tôi.

"Chị Hạnh làm y tá, công việc nhẹ nhàng. Ở nhà nhiều, rảnh rỗi, lại nhiệt tình với hàng xóm. Tôi nghĩ không ai xứng đáng hơn."

Bà cười. Cái cười giống hệt cái cười sáng hôm tôi cầm bịch rác.

"Chị rảnh nhất đây, làm tổ trưởng đi."

Có tiếng vỗ tay. Lác đác trước, rồi đều hơn. Bà Hoa vỗ hai tay lên đùi. Chú Bảy gật gù. Một chị đâu đó nói vọng: "Ừ, chị Hạnh hiền, dễ nói chuyện."

Tôi đứng dậy.

Không phải đứng dậy nhận chức. Tôi đứng dậy, tay phải ôm cuốn sổ, tay trái giơ lên xin phát biểu.

"Bà Chiêu cho cháu nói một câu được không ạ?"

Bà nhìn tôi, hơi chững lại, rồi cười rộng hơn. "Được chứ, chị Hạnh cứ nói. Đây là họp dân chủ mà."

Tôi bước lên trước bàn dân, không lên hẳn, đứng ngang hàng ghế đầu. Chị Thảo ngồi ngay sau lưng tôi, tôi nghe thấy tiếng chị mở nắp chai nước.

"Cháu cảm ơn bà đã giới thiệu. Nhưng trước khi bà con bỏ phiếu, cháu muốn mọi người nghe một chuyện."

Tôi đặt cuốn sổ bìa xanh lên bàn dân. Tiếng bìa cứng chạm vào mặt gỗ nghe khô khốc.

"Cuốn biên bản họp tổ này, bà Chiêu giữ và ghi chép suốt sáu năm qua. Trong đó có ghi tên cháu. Cháu xin phép đọc vài dòng."

Tôi mở sổ. Ngón tay lần theo mép giấy đã ngả vàng. Tôi đã đánh dấu bằng bút chì từ trước, gấp nhẹ góc trang.

"Ngày 15 tháng 3 năm 2023. Biên bản ghi: hộ số 14, chị Nguyễn Thị Hạnh, vắng mặt không lý do."

Tôi ngẩng lên. Cả hội trường im lặng.

"Ngày 15 tháng 3 năm 2023 là thứ Ba. Chữ trực đêm của cháu tại khoa Cấp cứu, ca trực từ bảy giờ tối đến bảy giờ sáng hôm sau."

Tôi lật tờ A4 đầu tiên trong cặp, giơ lên cho mọi người thấy dấu đỏ.

"Có lịch trực của phòng Điều dưỡng ở đây. Mọi người xem giúp cháu."

Tôi đọc tiếp. Giọng tôi đều đều, không quá lớn, nhưng không gian phòng này nhỏ, nói bình thường cũng đủ nghe.

"Ngày hai mươi hai tháng tư. Ngày mười một tháng năm. Ngày mười chín tháng năm."

Tôi đọc chậm, mỗi ngày dừng một nhịp để người ta kịp tiếp nhận.

"Mười hai lần, trong hai năm. Lần nào cũng ghi 'vắng không lý do'. Lần nào cũng rơi đúng thứ Ba, thứ Năm, hoặc thứ Bảy."

Tôi gấp tờ lịch trực lại, đặt xuống bàn.

"Ba ngày trong tuần đó là ca trực cố định của cháu, hai năm nay không đổi. Bà con nào có người nhà nằm viện ban đêm, có thể hỏi thăm khoa Cấp cứu, ai trực thì người ta đều biết."

Hội trường bắt đầu xôn xao.

Chị Thảo nói to, không cần đến micro: "Em Hạnh trực đêm ba buổi một tuần, tôi nói từ đời nào rồi. Ai ở khu này không biết?"

Bà Hoa buông quạt xuống. "Ừ nhỉ, hôm trước con Hạnh còn cấp cứu cho chú Dũng ngay giữa đêm, tôi đứng đó tôi thấy."

Chú Bảy gật đầu lia lịa. "Thấy, thấy. Tôi mở cổng cho xe cứu thương mà."

Một chị ngồi dãy hai đứng lên, giọng hơi cao: "Vậy là ghi sai hả? Ghi sai mười hai lần?"

Một ông khác nói vọng từ cuối phòng: "Ghi sai một hai lần còn nghe được, chứ mười hai lần thì..."

Ông không nói hết câu. Không ai cần ông nói hết.

Tôi nhìn lên phía bàn dân.

Bà Lan Chiêu vẫn đứng đó. Tay bà vẫn cầm micro, nhưng thiết bị đã hạ xuống ngang hông. Mặt bà không còn lớp son nào che được nữa — da bà xám đi, hai bên thái dương lấm tấm mồ hôi, lớp phấn ở sống mũi nứt ra thành từng vệt nhỏ. Bà nuốt nước bọt, cổ họng nhô lên rồi thụt xuống.

"Ấy…" Bà đưa tay trái lên vuốt tóc, một cử chỉ tôi đã thấy bà làm cả trăm lần mỗi khi bị bắt lỗi. "Có thể… có thể ghi nhầm. Sổ sách nhiều, tôi ghi tay, lâu lâu nhầm ngày nhầm tháng là chuyện thường."

Giọng bà nhỏ hơn ban nãy, và cao hơn một chút, như cái loa bị rè.

"Cô Hạnh à, chuyện nhỏ thôi, để tôi về xem lại sổ, có gì tôi sửa."

Tôi không ngồi xuống.

"Bà nói ghi nhầm. Cháu cũng nghĩ có thể ghi nhầm. Nên cháu mới chuẩn bị thêm một thứ."

Tôi lật cuốn sổ đến trang cuối. Mười hai lần vắng mặt nằm rải rác suốt hơn trăm trang, nhưng trang cuối thì tôi nắm rõ vị trí.

Có một cái kẹp giấy.

Tôi gỡ ra, mở tờ giấy A5 gấp làm tư, vuốt phẳng trên mặt bàn cho cả phòng thấy. Giấy pơ-luya mỏng, loại giấy bệnh viện dùng để in giấy xác nhận công tác. Tôi cầm nó giơ lên ngang mặt.

"Đây là giấy xác nhận công tác của bệnh viện. Nội dung ghi rõ: điều dưỡng Nguyễn Thị Hạnh, khoa Cấp cứu, trực đêm cố định thứ Ba, thứ Năm, thứ Bảy hàng tuần."

Tôi xoay tờ giấy cho mặt có chữ ký hướng ra ngoài.

"Dưới cùng, mục 'Xác nhận của đại diện tổ dân phố'."

Tôi dừng lại. Lần này tôi để im lâu hơn mọi lần trước. Đủ lâu để sự tĩnh lặng tự nó lên tiếng.

"Chữ ký ở đây. Mực xanh đậm. Nét nghiêng, đuôi kéo dài."

Tôi ngẩng lên nhìn thẳng vào bà.

"Bà Chiêu, chữ này là chữ của bà. Bà ký ngày mười lăm tháng ba năm ngoái. Hai ngày sau, ngày mười bảy, bà ghi cháu 'vắng không lý do' vào sổ."

Không ai thở.

Tôi nghe tiếng chị Thảo đậy nắp chai nước, tiếng "tách" nhỏ xíu mà nghe như ai đập búa.

Bà Lan Chiêu đứng trên bàn dân. Tay bà buông micro. Cái micro rơi xuống mặt bàn gỗ, kêu "cộp" một tiếng, rồi lăn nửa vòng, dây xoắn lại. Bà không cúi nhặt.

Mặt bà từ xám chuyển sang trắng. Không phải trắng hồng, mà trắng bệch như tờ giấy pơ-luya tôi đang cầm. Môi bà mấp máy hai lần, không thành tiếng. Bàn tay đang vuốt tóc khựng lại giữa không trung, mấy ngón run run, rồi bà hạ xuống bám vào mép bàn dân, bám chặt đến mức đốt ngón tay trắng ra.

"Cái… cái đó…" Bà chỉ vào tờ giấy, giọng khàn đặc. "Cái đó là giấy gì, tôi không nhớ. Bệnh viện đưa gì tôi ký nấy, tôi không có đọc."

"Bà không đọc, nhưng bà ký." Tôi nói. "Và bà ký đúng ngày. Bà biết cháu trực thứ Ba, thứ Năm, thứ Bảy. Vậy mà mười hai lần bà vẫn ghi 'vắng không lý do'."

Bà Hoa đứng phắt dậy, quạt nan rơi xuống sàn. "Trời ơi, vậy là bà biết rõ mà bà còn ghi vậy hả bà Chiêu?"

Chú Bảy buột miệng: "Giữ ghế. Giữ ghế chứ gì nữa."

Một chị ở dãy ba giơ điện thoại lên chụp. Rồi một ông nữa. Rồi thêm hai người khác. Ánh đèn flash lóe lên liên tiếp, trắng xóa cả bàn dân.

Ông Dũng ở hàng ghế cuối cúp gằm mặt, hai tay ôm đầu. Tôi thấy vai ông run lên.

Bà Lan Chiêu há miệng, định nói gì đó, nhưng chỉ phát ra được một chữ "tôi…" rồi tắc lại. Bà nhìn quanh. Bà tìm kiếm một ai đó để cầu cứu, nhưng mọi ánh mắt đều đang đổ dồn về phía bà, và không có ánh mắt nào nhìn bà với sự tôn trọng như trước nữa.

Tôi hạ tờ giấy xuống một chút, không hạ hẳn, vẫn cầm ngang ngực.

"Cháu không cần làm tổ trưởng. Cháu chỉ cần một câu trả lời."

Tôi đưa tờ giấy lên cao hơn, cho cả bốn mươi hai hộ cùng nhìn rõ chữ ký.

"Vậy ai đã ký đơn xác nhận trực đêm cho tôi mười hai lần này?"

Cả hội trường nín thở.

Bà Lan Chiêu đứng đó, tay bám mép bàn, mồ hôi chảy xuống mang tai, son môi lem ra một vệt ở khóe miệng.

Và trên bàn dân, cái micro vẫn nằm nghiêng, dây xoắn thành một vòng tròn nhỏ, chờ ai đó nhặt lên.