Mâm cỗ và bàn thờ

Mùi nhang trầm quyện cùng hương dầu mỡ từ mâm cỗ vừa hoàn tất bao trùm lấy gian bếp nhỏ.

Bà Cúc đứng trước cửa, gương mặt hiện rõ vẻ nghiêm nghị.

"Đem mâm cỗ ra đặt lên bàn thờ. Nhớ chỉnh đốn lại mấy bát hương cho ngay ngắn. Hôm nay là ngày trọng đại, không được để sơ sót."

Giọng bà khàn đặc, đầy vẻ ra lệnh.

Tôi gật đầu, đôi bàn tay vẫn còn vương chút mùi hành của mâm cỗ vừa chuẩn bị xong.

"Vâng, mẹ."

Tôi bê mâm cỗ nặng trĩu trên tay. Tiếng bát đĩa va chạm nhẹ vào nhau tạo nên âm thanh khô khốc.

Tôi bước ra khỏi gian bếp, đi ngang qua phòng khách nơi họ hàng đang tụ tập. Hàng xóm láng giềng và những người trong họ đều đã ngồi đủ tại các bộ bàn ghế gỗ ngoài sân. Họ xì xào bàn tán, tiếng cười nói lấn át cả tiếng gió thổi qua rặng tre đầu làng.

Bà Cúc ngồi ở vị trí trang trọng nhất, tay vân vê chiếc khăn trải bàn cũ kỹ.

Tôi không đi vào trong nhà. Tôi bước thẳng ra phía sân, nơi có chiếc bàn thờ tạm được dựng lên cho lễ giỗ. Thay vì đặt mâm cỗ lên bàn thờ như lời bà dặn, tôi dừng bước ở giữa sân.

Tôi đặt mâm cỗ xuống chiếc chiếu trải dưới đất, ngay trước mắt của tất cả mọi người.

Cả đám đông bỗng chốc im bặt. Tiếng nói cười lịm tắt như bị ai đó bóp nghẹt.

Bà Cúc đứng bật dậy khỏi ghế, gương mặt biến sắc, đôi mắt trợn trừng đầy kinh ngạc.

"Hạnh! Con làm cái gì thế?"

Bà lắp bắp, giọng nói run rẩy vì giận dữ.

Tôi không nhìn bà, tôi nhìn thẳng vào đám đông đang ngơ ngác xung quanh. Tôi hít một hơi thật sâu, giọng nói bình thản nhưng sắc lạnh:

"Hôm nay chúng ta tổ chức giỗ cho ai, xin mời mẹ nói rõ cho cả họ cùng biết."

Bà Cúc tái mặt, tay bà nắm chặt lấy mép bàn.

"Mày... mày ăn nói kiểu gì? Đây là chuyện nội bộ của nhà này!"

Một vài người họ hàng bắt đầu xì xào, ánh mắt họ đổ dồn về phía tôi và bà Cúc. Tôi bước lên một bước, đôi mắt không né tránh bất kỳ ai.

"Bà bảo con là con dâu, mà con dâu thì cũng là người của cái nhà này. Mọi người ở đây đều là người quen của bà. Vậy mà bà lại giấu kín chuyện người được thờ trên bàn thờ này là ai suốt bao nhiêu năm qua?"

Bàn tay tôi siết chặt lấy cạnh mâm cỗ.

"Bà nói người này là 'chồng cũ', nhưng từ trước đến nay, không ai trong số họ hàng ở đây biết mặt ông ấy là ai, tên thật là gì, hay thậm chí là có tồn tại hay không."

Bà Cúc run lên bần bật, bà lắp bắp:

"Không phải... không phải như con nói. Đừng có làm loạn trước mặt mọi người."

Tôi nở một nụ cười nhạt, một nụ cười không chạm đến đáy mắt.

"Nếu không phải như con nói, tại sao mẹ lại phải yêu cầu con chuẩn bị một mâm cỗ thịnh soạn đến thế này? Tại sao mẹ lại phải giữ kín đến mức không ai được biết?"

Tôi bước đến gần hơn, đối diện với bà Cúc.

"Mẹ nói đi, người ngồi trên bàn thờ kia là ai?"

Bà Cúc nghẹn lời, mồ hôi lấm tấm trên trán, gương mặt trắng bệch như tờ giấy.

Đúng lúc đó, tôi lấy từ trong túi áo ra một chiếc hộp gỗ cũ kỹ. Đây là chiếc hộp tôi đã giữ lại sau khi tìm hiểu sự thật. Tôi đặt nó lên chiếc bàn gỗ gần đó, mở nắp ra trước sự chứng kiến của tất cả mọi người.

"Bà nói là giữ gìn truyền thống, nhưng thực chất là đang che giấu một sự thật đau lòng."

Tôi lấy ra tấm ảnh mới – tấm ảnh chụp chung giữa bà Cúc và người đàn ông tên Bảy. Tấm ảnh không phải của nhiều năm trước. Nó là tấm ảnh chụp gần đây, chỉ cách đây vài tháng, với độ sắc nét khiến ai cũng có thể nhìn rõ gương mặt của cả hai người.

Tôi giơ cao tấm ảnh lên, giọng tôi vang lên đầy quyết đoán:

"Đây là người mà mẹ đã bán cả mảnh đất tổ tiên để lấy vàng cho ông ta. Đây là người mà mẹ gọi là 'chồng cũ' nhưng thực chất là người đang hưởng thụ sự hy sinh của cả gia đình này."

Cả sân nhà rúng động. Một vài người họ hàng đứng bật dậy, xôn xao hỏi han.

"Ai thế? Sao nhìn mặt quen thế này?"
"Lạ nhỉ, sao nhìn giống người ở vùng lân cận?"

Bà Cúc nhìn thấy tấm ảnh, đôi vai bà run lên bần bật. Bà ngã quỵ xuống ghế, đôi tay bấu chặt vào thành ghế đến mức trắng bệch cả khớp xương. Cái vẻ uy quyền, độc đoán của bà biến mất hoàn toàn, thay vào đó là sự hoảng loạn của một người bị lột trần lớp mặt nạ.

Tôi nhìn thẳng vào mắt bà, từng chữ thốt ra như nhát dao cắt vào không gian tĩnh lặng:

"Mẹ nói đi, miếng đất tổ tiên của dòng họ này... giờ đang nằm ở đâu?"

Bà Cúc không nói được lời nào, chỉ có tiếng thở dốc nặng nề.

Đám đông bắt đầu xì xào, những tiếng thì thầm đầy ác ý bắt đầu lan tỏa. Họ không còn nhìn tôi với sự khinh thường như trước, mà họ nhìn vào sự thật đang phơi bày trước mắt. Một người đàn ông trong họ, người vốn hay thân thiết với bà, bước tới gần hơn, đôi mắt ông ta đầy vẻ kinh ngạc khi nhìn vào tấm ảnh trên tay tôi.

Cô Tư, người phụ nữ nãy giờ vẫn im lặng quan sát ở góc sân, bước lên phía trước. Cô cầm lấy tấm ảnh từ tay tôi, đôi bàn tay run rẩy không ngừng. Cô nhìn vào tấm ảnh, rồi nhìn sang tôi, rồi lại nhìn sang bà Cúc đang khóc không thành tiếng.

Cô Tư thốt lên, giọng run rẩy đến mức lạc đi:

"Chị... chị vẫn gặp ông Bảy à?"