Luật sư vào cuộc

Sáng hôm sau Khang đến, tay xách túi giấy đựng cháo, tay kia kẹp cuốn sổ photo bìa nâu.

Anh đặt cháo lên bàn, kéo ghế nhựa ngồi sát giường. Không hỏi tôi có đau không, cũng chẳng hỏi đêm qua tôi ngủ được mấy tiếng. Anh lật cuốn sổ ra, mở đến trang có nếp gấp.

"Em ăn trước đi. Ăn xong anh nói."

Tôi múc từng thìa. Cháo nhạt, loãng, nhưng bụng tôi đang réo. Vết mổ vẫn nhói lên mỗi khi tôi cúi người.

"Anh đếm rồi," Khang nói, mắt vẫn dán vào trang giấy. "Bốn mươi tám trang. Ba trăm lẻ bảy dòng ghi chép. Trong đó có hai mươi hai dòng là mẹ em cộng thêm thời gian chăm sóc."

"Chăm sóc gì?"

"Đủ thứ. 'Chăm con ốm', 'Đưa con đi khám', 'Nấu cơm cho con', 'Giặt đồ cho con'. Mỗi dòng đều có số giờ cụ thể. Em nhìn trang hai mươi bảy đi."

Anh xoay cuốn sổ về phía tôi. Nét chữ mẹ tôi đều đặn, thẳng hàng như đang tập viết.

*Tháng 3/2023. Thời gian chăm sóc con ốm: 3 ngày (quy đổi 72 giờ).*

Tôi đọc, rồi đọc lại. Ba ngày. Bảy mươi hai giờ.

"Tháng Ba năm đó em ốm gì?" Khang hỏi.

"Em không nhớ." Tôi đặt thìa xuống. "Nhưng em nhớ tháng Ba năm đó em sốt, em nhắn cho mẹ. Mẹ bảo mẹ đang bận."

"Bận gì?"

"Em không hỏi."

Khang lấy bút bi trong túi áo, gạch một đường dưới dòng chữ đó. Rồi anh gạch thêm các đường ở phía trên và phía dưới. Những dòng khác.

"Anh nói em nghe," anh đặt bút xuống. "Đây không phải sổ ghi chép. Đây là sổ nợ. Mà sổ nợ thì phải có chứng từ. Mẹ em ghi 'chăm sóc con ốm ba ngày' — vậy chứng từ đâu? Ai xác nhận? Có ai nhìn thấy bà ấy ở nhà với em không?"

"Chỉ có em với mẹ."

"Đúng. Và em là bên nợ. Lời em không có giá trị bằng lời bà ấy. Nhưng..." Anh dừng lại một nhịp. "...có những thứ khác có giá trị hơn."

Anh mở điện thoại, đưa cho tôi xem. Ảnh chụp màn hình tin nhắn đêm kia. *Mẹ đang bận, trừ vào quỹ sau.*

"Tin nhắn này," Khang nói, "là bằng chứng bà ấy thừa nhận có tồn tại một 'quỹ'. Mà quỹ thì phải có sổ. Sổ thì bà ấy giữ. Vậy là bà ấy tự thừa nhận đang quản lý một khoản tài sản dùng để ghi nợ con gái mình. Về mặt pháp lý, cái này gọi là quan hệ cho vay không có hợp đồng, không có lãi suất, không có kỳ hạn. Nhưng nó vẫn là một quan hệ tài sản."

Tôi nhìn anh. Anh nói những câu đó như thể đang đọc từ một bản văn bản đã thuộc lòng.

"Nhưng em đâu có định kiện mẹ."

"Chưa." Khang gập điện thoại. "Nhưng em định làm gì? Cứ ba năm trả mười lăm phút một cuộc gọi, đến lúc bà ấy qua đời thì em nợ bao nhiêu?"

Tôi im lặng.

"Anh không khuyên em kiện," anh nói tiếp, giọng nhẹ hơn. "Anh khuyên em hiểu rõ mình đang ở đâu. Có hai việc em cần làm. Một: thu thập mọi thứ em có. Tin nhắn, ảnh chụp màn hình, ghi âm nếu có. Hai: chuẩn bị đối chất. Không phải ở tòa. Ở nhà bà nội. Ngày mười lăm tháng Mười một."

"Ngày họp mặt gia đình."

"Ừ. Mười hai người. Đủ đông để bà ấy không thể nói 'mẹ không nhớ'."

Tôi nhìn vết mổ qua lớp áo bệnh viện mỏng. Ba ngày nữa tôi xuất viện. Còn hơn hai tuần nữa đến ngày đó.

"Em đồng ý."

Khang gật đầu. Anh lấy từ túi xách ra một tập giấy A4 đã in sẵn các dòng kẻ. "Anh làm mẫu rồi, em điền vào. Cột một: ngày. Cột hai: việc mẹ ghi trong sổ. Cột ba: thực tế xảy ra. Cột bốn: bằng chứng. Em có gì thì điền vào đó."

"Anh nghĩ em nhớ hết?"

"Em không cần nhớ hết. Em chỉ cần nhớ những cái em có bằng chứng."

Anh đứng dậy, xoa đầu tôi một cái rồi đi ra hành lang nghe điện thoại. Tôi nhìn tập giấy trắng. Cột bốn vẫn còn trống trơn.

Chiều hôm đó, tôi xin y tá cho dùng điện thoại. Tôi lục lại tin nhắn với mẹ. Ba năm, hàng nghìn tin nhắn. Tôi lướt, lướt mãi. Phần lớn là tin của tôi — những câu hỏi, những lời chúc, những dòng "mẹ ơi con về ăn cơm không". Phần lớn không có hồi âm, hoặc chỉ là một chữ "Ừ" ngắn gọn.

Rồi tôi thấy nó.

Ngày 12 tháng 3 năm 2023. Mẹ nhắn trong nhóm gia đình — nhóm có mười hai người, đúng mười hai người sẽ có mặt vào ngày mười lăm tháng Mười một.

*Đi công tác Đà Nẵng mấy ngày, có gì gọi sau nhé.*

Bên dưới, dì Lan thả một biểu tượng mặt cười. Bà nội nhắn: "Đi mạnh khỏe con."

Tôi mở danh bạ, tìm tên mẹ. Bấm vào ảnh đại diện. Mẹ tôi ít đăng ảnh, nhưng tháng Ba năm đó mẹ có đăng.

Một bức ảnh. Chụp ngày 12 tháng 3 năm 2023.

Mẹ tôi đứng trên bãi biển Mỹ Khê. Áo hoa, mũ rộng vành, tay giơ chữ V. Cười rạng rỡ. Da rám nắng. Phía sau là cát trắng và nước biển xanh ngắt.

Tôi phóng to. Góc dưới bên phải, dòng chữ nhỏ: *Mỹ Khê, 12/3/2023.*

Tôi ngồi im rất lâu. Điện thoại trong tay nóng ran.

Hôm đó tôi sốt ba mươi chín độ. Tôi nằm trong phòng trọ, tự nấu mì gói. Tôi nhắn mẹ, mẹ bảo mẹ bận.

Mẹ bận giơ tay chữ V trên bãi biển.

Khang quay vào. Anh nhìn mặt tôi, rồi nhìn điện thoại.

"Em tìm thấy gì?"

Tôi đưa điện thoại cho anh. Anh cầm, xem, rồi ngẩng lên. Mắt anh không có vẻ ngạc nhiên — chỉ có một sự lạnh lùng sắc sảo như thép vừa được mài.

"Ngày 12 tháng 3," anh nói chậm. "Đúng ngày bà ấy ghi trong sổ là 'chăm sóc con ốm ba ngày'."

Anh chụp lại màn hình. Rồi chụp thêm lần nữa để chắc chắn.

"Em biết chuyện gì xảy ra tiếp theo không?" anh hỏi.

"Gì?"

"Bà ấy sẽ nói bức ảnh này là ảnh cũ. Hoặc nói bà ấy đi công tác thật. Hoặc nói em dựng chuyện."

"Vậy mình cần gì nữa?"

Khang ngồi xuống, mở cuốn sổ đến trang hai mươi bảy.

"Ngày mười lăm tháng Mười một," anh nói, "em không cần chứng minh bà ấy nói dối. Em chỉ cần đọc to dòng chữ này. Rồi đưa bức ảnh này cho cả nhà xem. Mười hai người. Không ai trong số họ đi Đà Nẵng với bà ấy ngày hôm đó. Và bà nội — bà nội sẽ là người phản ứng đầu tiên."

Tôi nhìn bức ảnh lần nữa. Mẹ tôi cười. Cười tươi như chưa từng có đứa con gái nào nằm sốt một mình trong phòng trọ, bên bát mì gói nguội.

"Em sẽ đọc," tôi nói.

Khang gập cuốn sổ lại. Tiếng giấy gập nghe khô và dứt khoát.

"Anh sẽ photo cuốn sổ này ra khổ A3," anh nói. "To gấp bốn lần bản gốc. Để bà ấy không thể nói 'mẹ không thấy rõ'."

Tôi bật cười. Vết mổ đau nhói, nhưng tôi vẫn cười.

Ngoài cửa sổ, trời đã tối. Đèn hành lang bật sáng. Một y tá đẩy xe qua, bánh xe kêu lạch cạch trên nền gạch.

Khang thu dọn giấy tờ. Anh dừng lại, tay cầm bức ảnh in từ máy in mini mang theo.

"Ngọc này."

"Gì anh?"

"Em có nhớ hôm đó em ốm thật không? Hay em chỉ nhớ vì bây giờ em biết sự thật?"

Tôi nghĩ một lúc.

"Em nhớ em đã khóc," tôi nói. "Em không nhớ vì sao. Nhưng em nhớ em khóc."

Khang gật đầu. Anh đặt bức ảnh lên bàn, cạnh cuốn sổ.

Hai thứ nằm cạnh nhau. Một bên là nét chữ ngay ngắn của mẹ tôi. Một bên là nụ cười của mẹ tôi.

Cùng một ngày. Cùng một người.

Chỉ khác một điều: một cái là sự thật, một cái là lời nói dối.

Và tôi sẽ là người chỉ ra cái nào là cái nào.

Khang đứng dậy, khoác túi lên vai.

"Mai anh mang bản photo khổ lớn đến. Em nghỉ đi."

Anh đi đến cửa thì dừng lại.

"À. Anh gửi bức ảnh này cho luật sư bên văn phòng rồi. Anh ấy bảo..."

"Bảo gì?"

"Bảo nếu mẹ em khai man thời gian chăm sóc để quy đổi thành nghĩa vụ tài chính, thì đây không còn là chuyện gia đình nữa."

Cửa đóng lại.

Tôi nằm xuống, nhìn trần nhà. Bức ảnh vẫn nằm trên bàn, mặt hướng lên. Mẹ tôi cười với tôi từ bãi biển Mỹ Khê.

Mười hai tháng Ba. Nắng đẹp. Biển xanh.

Còn tôi, ngày hôm đó, nằm trong phòng trọ, sốt ba mươi chín độ, ăn mì gói.

Tôi với tay lấy điện thoại. Chụp lại bức ảnh một lần nữa. Lưu vào thư mục có tên "Bằng chứng".

Rồi tôi nhắn cho Khang một dòng: "Anh photo thêm một bản nữa. Em muốn gửi bà nội trước."

Anh trả lời trong ba giây: "Để làm gì?"

Tôi gõ: "Để bà biết trước khi họp. Để bà không thể nói bà không biết."

Điện thoại im một lúc. Rồi anh nhắn lại: "Em học nhanh đấy."

Tôi đặt điện thoại xuống. Bức ảnh vẫn nằm đó, dưới ánh đèn huỳnh quang trắng toát của bệnh viện.

Mẹ tôi cười rất tươi.

Tươi đến mức, nếu không có dòng chữ *12/3/2023* ở góc ảnh, tôi đã tưởng bà đang cười vì tôi.

Nhưng dòng chữ đó vẫn ở đó.

Và ngày mười lăm tháng Mười một, tôi sẽ đọc nó to lên cho mười hai người cùng nghe.

Bức ảnh chụp năm Ngọc mười bốn tuổi, mẹ tôi cười rạng rỡ bên bãi biển Mỹ Khê — còn tôi thì đang nằm sốt trong phòng trọ, tự nấu mì gói.

Khoản nợ bảy mươi hai giờ đó, mẹ tôi sẽ phải giải thích.

Và bà sẽ không có câu trả lời nào cả.