Bằng chứng không nên tồn tại

Tôi lật tiếp.

Trang ba mươi tư. Dòng chữ mẹ tôi viết bằng mực xanh, nét chữ tròn trịa, đều đặn, như thể ai đó đã tập viết câu này rất nhiều lần trước khi đặt bút xuống giấy.

"Ngày 8/9/2023. Đưa con đi khám bệnh. Bốn tiếng. Trừ vào quỹ: 4 giờ."

Tôi nhìn dòng chữ đó thật lâu.

Ngày 8/9/2023. Tôi vẫn nhớ rõ. Hôm đó tôi tự đạp xe đến phòng khám tư gần chợ để kiểm tra cái nang ở cổ tay trái. Bác sĩ yêu cầu tiểu phẫu, tôi ngồi chờ hai tiếng, mổ xong liền bắt xe ôm về. Cả buổi chiều hôm đó, điện thoại tôi không nhận được một cuộc gọi nào từ mẹ.

Nhưng không chỉ có ngày đó.

Tôi lật lại trang trước. Ngày 12/8/2023. "Đưa con đi mua sách. Hai tiếng."

Hôm đó tôi đi một mình. Tôi nhớ vì trời mưa nên phải gửi xe ở nhà sách rồi đội mưa về, làm ướt hết bộ quần áo mới mua.

Trang bốn mươi mốt. "Ngày 3/6/2023. Chăm con bị sốt. Sáu tiếng."

Ngày 3/6/2023, tôi đang ở công ty. Tôi nhớ vì hôm đó chị Thảo, tổ trưởng phòng kế toán, yêu cầu cả phòng ở lại kiểm kê. Tôi về đến nhà lúc chín giờ tối. Mẹ tôi nhắn một câu: "Con lớn rồi, tự lo đi."

Tôi đặt cuốn sổ xuống giường bệnh, nhìn ra ngoài cửa sổ. Bên ngoài, nắng tháng Mười vẫn còn gay gắt, những tia nắng chiều muộn hắt qua tấm rèm trắng, in thành một vệt dài trên nền gạch.

Rồi tôi cầm điện thoại lên.

"Khang. Anh còn nhớ vụ đi Đà Nẵng năm em mười bốn tuổi không?"

"Nhưng nhớ. Ảnh chụp Mỹ Khê, 12/3/2023."

"Không. Ý em là năm em mười bốn tuổi. Sốt xuất huyết."

Đầu dây bên kia im lặng một nhịp.

"Em nói tiếp đi."

"Trong sổ, mẹ ghi hai lần. Một lần ở trang đầu: 'Mười bốn tuổi, sốt xuất huyết, ba ngày.' Một lần nữa ở trang hai mươi bảy: 'Thời gian chăm sóc con ốm: ba ngày, quy đổi bảy mươi hai giờ.' Cùng một sự việc. Nhưng mà..."

"Nhưng mà lần đó mẹ em đi Đà Nẵng."

"Đúng. Và em vừa tìm thấy một chuyện nữa." Tôi lật lại trang ba mươi tư, chụp ảnh rồi gửi qua. "Ngày 8/9/2023. Mẹ ghi là đưa em đi khám bệnh bốn tiếng. Nhưng thực tế hôm đó em tự đi, tự mổ và tự về."

Tôi nghe tiếng Khang gõ bàn phím bên kia, rất nhanh. Rồi tiếng anh thở hắt ra.

"Ngọc. Em còn nhớ hôm đó em đi khám ở đâu không?"

"Phòng khám tư gần chợ. Sao anh hỏi?"

"Vì nếu em nhớ được ngày, giờ, và em có giấy tờ khám bệnh — thì đây không còn là chuyện 'mẹ nói, con nói' nữa. Đây là bằng chứng xác thực."

Tôi ngồi dậy. Cơn đau ở vết mổ vẫn còn nhói nhẹ ở bụng dưới, nhưng tôi không bận tâm. Trong đầu tôi, một ý nghĩ vừa lóe lên, rồi lan ra và dần trở nên rõ nét.

"Khang. Em muốn đến văn phòng của anh."

"Em vừa mổ được ba ngày."

"Em biết. Nhưng em không chịu nổi nữa."

Bên kia im lặng. Rồi anh nói, giọng trầm xuống hẳn:

"Chiều mai, anh qua đón. Em đi được không?"

"Đi được."

Tôi cúp máy, nhìn lại cuốn sổ.

Bốn mươi tám trang. Tôi đã đọc hết hai mươi trang đầu. Còn hai mươi tám trang nữa. Và tôi biết chắc, trong số trang còn lại, sẽ có rất nhiều dòng chữ như ngày 8/9/2023.

Nhiều dòng chữ mẹ tôi đã viết.

Về những việc bà chưa từng làm.

Chiều hôm sau, Khang đón tôi trước cổng bệnh viện. Anh mặc áo sơ mi trắng, tay áo xắn đến khuỷu, tay cầm một cặp hồ sơ bằng da màu nâu sẫm. Trông anh như một luật sư thực thụ, dù anh mới chỉ là tập sự.

Văn phòng luật sư Hòa Bình nằm trên tầng ba của một tòa nhà cũ, có thang máy chật hẹp và thoang thoảng mùi giấy mốc. Khang dẫn tôi vào một phòng họp nhỏ, kéo ghế cho tôi ngồi rồi đặt cuốn sổ photo lên bàn.

"Anh đã photo toàn bộ. Bốn mươi tám trang. Không sót trang nào."

Anh mở trang đầu tiên ra trước mặt tôi.

"Giờ, em nói cho anh nghe. Về mặt pháp lý, cuốn sổ này là gì?"

Tôi nhìn anh.

"Là một cuốn sổ ghi chép tay."

"Đúng. Và một cuốn sổ ghi chép tay, không có công chứng, không có chữ ký của cả hai bên, không có người làm chứng — thì có giá trị ràng buộc không?"

"Không."

"Không." Anh gõ ngón tay lên mặt bàn. "Cuốn sổ này không phải hợp đồng. Không phải giấy vay nợ. Không phải cam kết. Nó chỉ là một tập giấy, trong đó một người tự viết ra những điều người đó muốn. Về mặt pháp lý, nó không ràng buộc em phải trả bất cứ thứ gì."

Tôi thở phào. Nhưng Khang vẫn chưa dừng lại.

"Nhưng."

Anh lật đến trang hai mươi bảy.

"Có một chuyện khác. Nếu một người dùng cuốn sổ này để gây áp lực, để đòi tiền, để buộc em phải trả một thứ mà em không nợ — thì đó là hành vi đe dọa chiếm đoạt tài sản. Và nếu người đó dùng những dòng ghi chép sai sự thật để nói xấu em với gia đình, với họ hàng, làm mất uy tín của em — thì đó là hành vi vu khống."

Anh dừng lại, nhìn thẳng vào mắt tôi.

"Ngọc. Em có bằng chứng gì cho thấy mẹ em đã dùng cuốn sổ này để làm những việc đó không?"

Tôi nghĩ đến những lần mẹ tôi gọi điện, giọng thé lên qua loa: "Con nợ mẹ bao nhiêu giờ rồi đấy, liệu mà trả." Tôi nghĩ đến lần dì Lan sang chơi, mẹ tôi mở sổ ra, đọc to rồi cười: "Con gái tôi đây, lớn rồi mà vẫn nợ mẹ từng phút." Tôi nghĩ đến lần họp mặt gia đình năm ngoái, khi bà nội hỏi tôi dạo này thế nào, mẹ tôi liền đỡ lời: "Nó bận trả nợ con ạ."

Tôi mở điện thoại, lục trong thư mục ghi âm.

"Em có một đoạn ghi âm. Tháng trước, mẹ em gọi, em lỡ tay bấm nút ghi âm. Dài bốn mươi bảy giây."

Tôi bấm phát.

Giọng mẹ tôi vang lên trong phòng họp nhỏ: "Mày nợ tao bốn trăm hai mươi giờ. Mày liệu hồn. Tao nói cho cả họ biết mày là đứa con bất hiếu, mày biết chưa?"

Khang không nói gì. Anh nghe hết, rồi gật đầu rất chậm.

"Đoạn này, em giữ lại. Đừng xóa. Và gửi cho anh một bản."

Anh mở cặp hồ sơ, lấy ra một tập giấy photo khổ A3.

"Anh đã in cuốn sổ ra khổ lớn. Mỗi trang một tờ. Em sẽ đọc từng dòng. Chậm. Rõ. Và khi em đọc đến dòng nào, em đưa tờ giấy đó cho người bên cạnh."

Tôi nhìn tập giấy dày. Bốn mươi tám tờ. Trắng đen, rõ từng nét chữ của mẹ tôi.

"Mười lăm tháng Mười một. Nhà bà nội." Khang nói. "Mười hai người. Em đã gửi thiệp mời chưa?"

"Em gửi rồi. Cho bà nội trước. Bà nội nhắn lại một câu: 'Có chuyện gì thì nói'."

"Tốt." Anh gấp tập giấy lại, đặt vào cặp. "Còn một chuyện nữa."

"Gì?"

"Em sẽ khóc."

Tôi nhìn anh.

"Không. Em sẽ không khóc."

"Ngọc. Đây là chuyện gia đình. Mẹ em, bà nội em, dì em. Mười hai người. Em sẽ đứng đó, đọc to những dòng chữ mẹ em viết về mình trước mặt cả họ. Em sẽ không khóc được đâu."

Tôi đứng dậy, dù cơn đau ở bụng vẫn còn nhói nhưng tôi đứng thẳng người.

"Em sẽ không khóc." Tôi khẳng định. "Em sẽ đọc to từng dòng để cả họ nghe thấy. Để không ai có thể nói em dựng chuyện. Và để mẹ em biết — cuốn sổ đó, bà giữ trong két sắt vì bà tưởng nó là của bà. Nhưng từ hôm nay, nó là của em."

Khang nhìn tôi rồi mỉm cười. Một nụ cười rất mỏng, nhưng tôi thấy rõ nó.

"Vậy thì," anh nói, "mình bắt đầu từ trang đầu tiên."

Tôi cầm cuốn sổ photo. Bìa da nâu. Bốn mươi tám trang.

Trang đầu tiên, mẹ tôi viết: "Ngày 15/7/2022. Con gái tốt nghiệp. Mẹ cho con vay thời gian. Từ hôm nay, mỗi cuộc gọi, con trả mẹ mười lăm phút."

Tôi đọc lại lần nữa. Rồi lần nữa.

Sau đó, tôi gấp sổ lại, vuốt phẳng mép giấy như cách tôi đã làm trong căn phòng trọ đêm nào đó. Nhưng lần này, tay tôi không còn run.

Mười lăm tháng Mười một. Còn mười ngày nữa.

Tôi sẽ không khóc.

Tôi sẽ đọc to từng dòng, để cả họ nghe thấy.

Và trang đầu tiên — cái ngày mẹ tôi quyết định biến tình mẫu tử thành một món nợ — sẽ là trang đầu tiên tôi xé toạc trước mặt mười hai người.