Lời xin lỗi muộn màng

Ba ngày sau, tôi đứng trước cổng nhà.

Cái cổng sắt han gỉ, chỗ móc khóa đã lỏng lẻo từ năm tôi học lớp chín, mẹ vẫn chưa thay. Tôi đẩy nhẹ, nó rít lên một tiếng dài.

Trong sân, mẹ tôi ngồi trên chiếc ghế nhựa đỏ, trước mặt là ấm trà đã nguội ngắt. Bà không uống. Bà chỉ ngồi nhìn cái cây mai khô queo ở góc sân, hai tay đặt trên đầu gối, ngón tay bấu chặt vào lớp vải quần.

Tóc bà búi lỏng, vài sợi bạc rơi xuống hai bên thái dương. Trông bà già hơn hẳn so với hôm ở sân nhà nội.

"Ai cho con vào?" Bà hỏi, không quay đầu.

"Con có chìa khóa."

"Chìa khóa đó…" Bà nói được nửa câu rồi thôi. Tôi biết bà đang định nói gì. Chìa khóa đó là của bố để lại. Bố mất năm tôi mười chín tuổi, trước khi cuốn sổ ra đời ba năm. Bà định lấy cớ đó để đuổi tôi về. Nhưng bà không làm vậy.

Tôi kéo chiếc ghế nhựa thứ hai, đặt cách bà chừng một mét rồi ngồi xuống.

"Cà phê không? Con pha." Tôi nói.

"Không cần."

"Vậy con nói thẳng."

Bà quay đầu lại. Lần đầu tiên trong đời, tôi thấy mắt bà không còn vẻ đanh đá thường nhật. Mắt bà đỏ hoe, mí sưng lên như người mất ngủ liên tục nhiều đêm.

"Mẹ xin lỗi."

Ba tiếng đó, tôi đã nghe qua điện thoại ba ngày trước. Giờ nghe trực tiếp trước mặt, nó chẳng nhẹ nhõm hơn chút nào.

"Con nghe rồi." Tôi đáp. "Nhưng con muốn nghe mẹ nói tại sao."

Bà im lặng hồi lâu. Cây mai khô rung nhẹ khi có con chim đậu vào rồi bay đi.

"Mẹ sợ mất con." Bà nói, giọng trầm xuống. "Từ hồi con tốt nghiệp, con dọn ra ngoài. Ngày nào mẹ cũng đếm xem con gọi về được mấy lần. Có tuần con gọi một lần. Có tuần không gọi lần nào. Mẹ ngồi nhà, nhìn cái điện thoại, tự hỏi không biết con đang làm gì, ăn gì, ngủ với ai…"

"Rồi mẹ làm cuốn sổ."

"Ừ. Mẹ làm cuốn sổ." Bà cúi xuống, nhìn đôi bàn tay mình. "Lúc đầu mẹ nghĩ, mình ghi lại cho vui. Rồi mẹ thấy mỗi lần mẹ giở sổ ra đọc, con lại có mặt. Con gọi về nhiều hơn. Mẹ sợ nợ mẹ. Mẹ thấy… mẹ thấy nó có tác dụng."

"Tác dụng."

Tôi lặp lại từ đó. Chậm rãi.

"Mẹ biến con thành con nợ. Rồi mẹ gọi đó là tác dụng."

"Không phải vậy…"

"Vậy là gì hả mẹ?" Tôi đứng dậy, chiếc ghế nhựa va vào chân tôi tạo thành một tiếng động khô khốc. "Mẹ nói mẹ sợ mất con. Nhưng mẹ có bao giờ hỏi con vì sao con không gọi không?"

Bà ngẩng lên.

"Con không gọi vì mỗi lần gọi, mẹ không hỏi con ăn cơm chưa. Mẹ hỏi con trả nợ mẹ được bao nhiêu giờ. Con không về vì mỗi lần về, mẹ mở sổ ra, đọc to, cười. Con sợ cái cảm giác bước vào nhà mình mà như bước vào một cái chợ, mẹ ạ."

"Mẹ đâu có…" Bà ngập ngừng. "Mẹ đâu có đọc to lần nào."

"Có. Lần dì Lan sang. Lần họp mặt năm ngoái. Mẹ đọc trước mặt mười mấy người."

Bà há miệng, rồi lại ngậm lại. Người đàn bà đó nhớ rất dai những gì tôi nợ bà. Nhưng những gì bà làm tôi đau, bà lại quên sạch.

Tôi ngồi xuống lần nữa, nhìn thẳng vào mắt bà.

"Mẹ nói mẹ sợ mất con. Con hỏi mẹ một câu. Hôm con mổ ruột thừa, mười giờ đêm, con nhắn mẹ. Mẹ nhắn lại gì?"

Bà không trả lời.

"Mẹ nhắn: 'Mẹ đang bận, trừ vào quỹ sau'."

"Lúc đó mẹ đang…"

"Con không hỏi mẹ đang làm gì. Con hỏi mẹ có biết lúc đó con nằm một mình trong phòng cấp cứu không. Có biết con ký giấy mổ một mình không. Có biết y tá hỏi 'người nhà đâu' mà con không biết trả lời sao không."

Giọng tôi vỡ ra ở chữ cuối cùng. Tôi dừng lại, hít một hơi thật sâu.

Bà đưa tay lên che miệng. Vai bà run lên bần bật.

"Con xin lỗi…" Bà nói qua kẽ tay. "Mẹ không nghĩ… mẹ tưởng con nhắn vòi tiền…"

"Con nhắn con đang cấp cứu. Chữ 'cấp cứu' rõ ràng. Mẹ đọc rồi mẹ vẫn trả lời như thế."

Bà khóc thành tiếng. Cái kiểu khóc của người đàn bà cả đời nín nhịn, giờ vỡ òa không thể kìm nén. Tôi ngồi im, không dỗ dành.

Tôi đã dỗ bà suốt hai mươi lăm năm qua. Tôi kiệt sức rồi.

"Mẹ không mất con vì tiền đâu, mẹ ạ."

Tôi nói chậm, từng chữ một.

"Mẹ mất con vì mẹ không coi con là con."

Bà ngẩng lên, nước mắt chảy dài xuống cằm.

"Mẹ coi con là một khoản đầu tư. Mẹ bỏ ra bao nhiêu năm, bao nhiêu tiền, bao nhiêu công sức, rồi mẹ ghi lại. Đến khi con lớn, mẹ đòi con trả lãi. Mẹ ơi, con là con gái mẹ. Con đâu phải cái nhà cho mẹ thu tiền thuê."

"Không phải… mẹ thương con thật mà…"

"Thương thì không có sổ."

Tôi nói câu đó, và tôi thấy bà khựng lại như bị ai đập mạnh vào lồng ngực.

"Thương thì không có cái két sắt. Thương thì không có chuyện con sốt bốn mươi độ, mẹ ghi vào sổ 'chăm con ốm ba ngày, bảy mươi hai giờ', trong khi mẹ đi Đà Nẵng, con tự nấu mì gói. Mẹ nhớ không? Con mười bốn tuổi. Con bị bỏng chân vì cái nồi nước sôi. Sẹo vẫn còn đây này."

Tôi kéo ống quần lên, chỉ vào vết sẹo dài trên bắp chân.

Bư nhìn vết sẹo, rồi bà gục mặt vào hai tay, khóc nức nở.

Tôi kéo ống quần xuống. Ngồi im. Đợi.

Một lúc sau, bà ngẩng lên, mắt đỏ hoe, mặt nhòe nước.

"Con cho mẹ cơ hội được không? Mẹ hứa… mẹ sẽ không như vậy nữa. Mẹ sẽ bỏ cái sổ. Mẹ sẽ không nhắc đến tiền. Con về nhà ở với mẹ…"

"Con không về ở."

Bà sững lại.

"Nhưng con cho mẹ cơ hội." Tôi nói. "Một cơ hội. Không phải vì mẹ khóc. Mà vì con muốn thử xem mẹ có thật lòng không."

Bà gật đầu lia lịa. "Thật lòng. Mẹ thề."

"Đừng thề. Con ghét lời thề. Con chỉ cần mẹ làm một việc."

Tôi đứng dậy, khoanh tay trước ngực.

"Mẹ lấy cuốn sổ ra đây. Xé trước mặt con. Từng trang một. Xé xong, đốt. Không giữ lại một tờ nào. Không chụp ảnh. Không photo. Không nhắc đến chuyện nợ nần với con một lần nào nữa. Nếu mẹ làm được, con sẽ gọi điện về. Mỗi tuần một lần. Không phải vì nợ. Vì con muốn."

Bà nhìn tôi. Trong mắt bà có gì đó lóe lên, rồi vụt tắt.

"Mẹ đồng ý."

Bà đứng dậy, chiếc ghế nhựa kêu lên sau lưng. Bà đi vào nhà, bước chân không vững. Tôi đứng ở sân, nhìn theo.

Một lúc sau, bà quay ra, tay cầm chùm chìa khóa. Bà đi vào phòng ngủ. Tôi nghe tiếng mở cửa, tiếng kéo cái gì đó dưới gầm giường, tiếng kim loại va vào nhau.

Rồi tiếng chìa khóa tra vào ổ, xoay hai vòng.

Tôi bước vào phòng. Bà đang quỳ bên cạnh cái két đen, tay run run xoay nắm đấm. Cửa két mở ra, phát ra một tiếng "cạch" khô khốc.

Bên trong có một cuốn sổ bìa da nâu. Và một thứ nữa.

Tôi chưa kịp nhìn rõ thì bà đã với tay lấy cuốn sổ. Bà ôm nó trước ngực, nhìn tôi, rồi nhìn xuống.

"Xé đi, mẹ." Tôi nói.

Bà gật đầu. Bà đặt cuốn sổ lên đùi, mở ra.

Rồi bà khựng lại.

Mặt bà tái mét.